Кіріспе

Жәндік түрлері Дели құмдарының гүл сүйетін ұшасы (Rhaphiomidas terminatus abdominalis) - гүл сүйетін ұшаның кіші түрі, Мидидалар тұқымдасына жататын Rhaphiomidas туысының мүшесі. Бұл құс АҚШ-та жойылып бара жатқан түрлер тізіміне енгізілген алғашқы құс болды. Бұл түр Оңтүстік Калифорниядағы ежелгі ішкі құмдықтардың аймағы Дели құмдықтарының құрамына ғана тән. Бастапқыда, мекендеу аумағы шамамен 40 шаршы миль (104 км2) болды. Алайда, тек бірнеше жүз гектар немесе бастапқы мекендеу аумағының шамамен 2% -ы ғана дамымаған күйінде қалды. Қалғандары негізінен қазір Колтон, Фонтана, Ранчо Кукамонга, Риалто және Онтарио, Калифорния қалаларының негізін құрайды. Ересектер R. t. abdominalis жыл сайын бірнеше апта ғана белсенді болады, маусым, шілде, тамыз және қыркүйек айларында гүлдермен қоректенеді. Тұрғын үй және коммерциялық даму, ауыл шаруашылығын қайта құру, құм өндіру, экзотикалық түрлердің шапқыншылығы, сиырдың тыңайтқышы мен қоқыстарын тастау және автомобильдерді жолдан тыс пайдалану түрлердің табиғи мекен-жайын елеулі жоғалтып, өзгертуге әкелді. Бастапқы мекендеу ортасының 97%-дан астамы жойылған, ал қалғандарының тек бір бөлігі ғана осы құстардың қолайлы мекендеу ортасы болып табылады. 1993 жылы 23 қыркүйекте АҚШ Балық және жабайы табиғат қызметі бұл түрді шұғыл тізімге енгізді, ол уақыттан бері өте даулы тізім болып келеді. Саяси қызметкерлер мен аймақтағы жаңалықтар қызметі бұл құстың зиянкестер тарататын ауру екенін бірнеше рет жариялады, бірақ бұл емес екені туралы құжаттар бар. Жергілікті билік өкілдері түрді тізімнен алып тастауға бірнеше рет тырысты. Мысалы, конгрессмен Джо Бака дамуды ынталандыру үшін Дели құмдарының гүл сүйетін ұясын құрып бара жатқан түрлер тізімінен алып тастауды ұсынды. Дели құмдарының құрамына ендемиялық жәндіктердің шамамен 5-10 түрі бар, оның ішінде жаңадан ашылған және әлі күнге дейін аталмаған скарабей қоңызы, құм жарғағы және Иерусалим сүңгісі түрлері бар.

Таксономия және сипаттама

Дели құмдарының гүл сүйетін ұшы - Диптерлер тұқымдасына жататын үлкен жәндік. Оның денесі ұзын, ол қарақшы шыбық (Asilidae) сияқты, бірақ асилидтерден айырмашылығы, оның ұзын түтікшелі тұмсығы (ауыз бөлігі) бар, оны, көбелектердегідей, гүлдерден нектар алу үшін қолдануға болады. Дели құмдарының гүлін жақсы көретін ұшқышының ұзындығы шамамен 2,5 сантиметр, түсі қызғылт қоңыр, ал іштің жоғарғы бетінде қара қоңыр түсті овалдық дақтар бар. Бұл жануардың күшті, жылдам ұшқышы бар, және құс құсы сияқты, ол да тұрақтанбай, ұшып-қонып ұша алады. Рафиомидас тұқымдасы бұрын Apioceridae тұқымдасына жатады деп саналған. Алайда, Diptera санатқа жататын жәндіктердің таксономиялық зерттеулері оның Mydidae тұқымдасына жататынын көрсетеді. Рафиомидалардың және үш туыстың таралуы ерекше және топтың геологиялық көнелігін көрсетеді. Соңғы үш тұқымдастың әрқайсысы Оңтүстік Африка, Чили және Австралияда кездеседі. Бұл оңтүстік жарты шардағы таралу осы топтардың шығу тегі 100 миллион жылдан астам уақыт бұрын мезозой дәуірінде континенттік дрейфтің салдарынан Гондвана деп аталатын оңтүстік құрлықта өмір сүрген ортақ ата-бабамен байланысты екенін айқын көрсетеді. Рафиомидас - Солтүстік Америкадағы 19 түрі мен 5 түрін қамтитын тұқымдас, ол Құрама Штаттардың оңтүстік-батысы мен Мексиканың солтүстік-батысындағы құрғақ аймақтарда мекендейді. Кем дегенде бір түрі, Акттон гүлін жақсы көретін ұшқышы (Rhaphiomidas acton) Санта-Ана жүнді жұлдызының (Eriastrum densifolium ssp. Sanctorum), федералды жойылып бара жатқан өсімдік (52 Федералды тіркелім 36265). Rhaphiomidas terminatus екі түршіліктен тұрады, олар - Эль-Секундоның гүл сүйетін ұшы (Rhaphiomidas terminatus terminatus) және Дели құмдарының гүл сүйетін ұшы (Rhaphiomidas terminatus abdominalis) (1-сурет). R. terminatus үлгілері D. W. Coquillett (1891) Лос-Анджелестегі (Калифорния) Rhaphiomidas episcopus деп қате анықталды. Таунсенд (1895) бұл үлгілерді Rhaphiomidas mellifex деп атады. Кейзиер (1941) екі бірдейлендірудің де қате екенін атап өтті және Кокиллетт жинаған үлгілерді пайдаланып, R. terminatus жаңа түр ретінде сипаттады. Кейінірек сол басылымда Дели құмдарының гүлді сүйетін ұшы 1888 жылы тамызда Калифорния штатының Колтон қаласында жиналған ересек еркек ұшы негізінде Rhaphiomidas abdominalis деп сипатталды. 1941 жылы R. terminatus және R. abdominalis екеуі де сипатталған кезде, Кэзиердің әр таксонның тек екі данасы ғана бар еді, олар әртүрлі түрлерді білдіреді. Алайда, тұқымдық қайта қаралғанда (Cazier 1985), abdominalis R. terminatus-тың бір түрі екені анықталды. Тарихи тұрғыдан Эль-Сегунд дуналары мен оған байланысты тіршілік орындарына ғана шектелген Rhaphiomidas terminatus terminatus жойылған деп есептеледі; сондықтан Rhaphiomidas terminatus abdominalis осы түрдің жалғыз қазіргі өкілі болып табылады. Бұл түрдің толық сипаттамасы мен суреті "Cazier" (1985) басылымында берілген. Осы және басқа да зерттеулерге сүйенсек, құрттар жер астында орналасқан сияқты. Роджерс пен Мэттом (1993) Рафиомиданың үш шөлейт түрінің көп санының құсөк жағдайларын тапты. Ересектер бұлтты, бұлт үстінде немесе жаңбырлы уақытта ұшпаған. Жануарлар көбінесе түстен кейін болатын желлі немесе желлі жағдайларда сирек ұшады. Алайда, осы кезеңдерде олар көктайғақ орнында өсімдіктерді қоздырып, оларды табуға болады. Овуализация тек түстен кейін, сағат 14: 00 мен 17: 00 аралығында, температура салқындап бастаған кезде ғана байқалады.

Диета

Дели құмдарының гүл сүйетін ұшқыштарының нектарын жегендері сирек байқалады және басқа сұйықтықтарды жегендері байқалмайды. Нектарация оқиғалары 210 секунд шамасында қысқа болды және барлығы Калифорния қара бидай (Eriogonum fasciculatum) гүлдерімен шектелген. Ұшу уақытында басқа гүлдер - кротон (Croton californicus) және телеграф (Heterotheca grandiflora), бірақ бұл өсімдіктерге келулер тіркелмеген. Роджерс пен Маттони Дели құмдарының гүл сүйетін ұшқышының личинкаларын және тағы екі Рафиомида түрін тұтқында ұстады. Дели сериясындағы топырақ биологиялық жағынан өте сезімтал және өте сирек кездесетін орта болып табылады, онда ерекше алаңдаушылық туғызатын өсімдіктер мен жануарлардың бірқатар түрлері мекендейді. Бұл аймақ Колтон құмдықтары деп те аталады, бұл - Калифорнияның оңтүстігіндегі ең үлкен құмдық құмдықтар, тек шөлді қоспағанда. Бұл құмдықтардың өсімдіктері Сауер мен Килер Вольфтың "Жалпы құмдық вербена" сериясы ретінде анықталды. Колтон құмдарының өсімдіктері арасында Калифорния қара бидай (Eriogonum fasciculatum), Калифорния кротоны (Croton californicus), елік шөп (Acmispon glaber) және Калифорния кешкі примурасы (Oenothera californica) бар. Бұл тіршілік ортасы шектеулі таралған бірнеше өсімдіктер мен жануарларды, соның ішінде аяқсыз шегіртке (Anniella pulchra), жағалаудағы мүйізді шегіртке (Phrynosoma coronatum blainviliii), Дели Сэндс металл таңбалы көбелек, Дели Сэндс Иерусалим крикети, Apiocera convergens, Дели Сэндс шатыршаң және, мүмкін, Принглдің монарделласы (Monardella pringlei). Колтон құмдары аймағының көп бөлігі 1800 жылдан бері ауыл шаруашылығында, негізінен жүзім мен цитрус өсіруде пайдаланылады. Соңғы уақытта қалған жердің барлығы дерлік сүт зауыттары, тұрғын үй учаскелері және коммерциялық / өнеркәсіптік учаскелер үшін пайдаланылды. Қалған қалпына келтіру мүмкіндігі бар жердің көпшілігі белгілі бір дәрежеде бүлінген. Дели құмдарының гүл сүйетін ұшқышының қазіргі таралуы оның бұрынғы таралу аймағының 2% -дан азын құрайды; қазіргі кездегі тіршілік ортасы 1975 жылы болғанның шамамен жартысы. Еуропалық қоныстанғанға дейін Дели құмдарының гүл сүйетін ұшы Калифорнияның Сан-Бернардино және Риверсайд округтеріндегі Колтон құмдарының көп бөлігінде немесе барлық жерлерінде кездескен болуы мүмкін. Бұл жануардың биологиясына және Дели құмдарының гүл сүйетін ұшы музей үлгілерінің жазбаларына негізделген.

Қауіптер

Калифорнияның адам саны 1960 және 1970 жылдары айрықша тез өсті және 30 миллионнан астам көрсеткіштен асып түсуде. Бұл өсімнің едәуір бөлігі Сан-Бернардино округінің аумағында орын алды. Риверсайд округінің батыс үштен бірінде қазіргі уақытта шамамен 800,000 адам тұрады, бұл 2010 жылға қарай 1,4 миллионға дейін өседі деп болжанады. Тарихи тұрғыдан алғанда, Дели сериясы топырағын қамтитын Сан-Бернардино және Риверсайд округтеріндегі жерлер ауыл шаруашылығы үшін пайдаланылған. Бұл аймақтағы жерді өзгерту іс-әрекеттері Дели құмдарының гүлін жақсы көретін ұшқа кері әсер етеді, оның ішінде құм үшін жер бетіндегі кен өндіру және тұрғын үй мен коммерциялық даму. Дели құмдарының гүл сүйетін ұшасын құрт жинаушылар рұқсатсыз жинау - бұл түрге қауіп төндіреді. Critical Habitat атағы жәндіктерді жинап алғандардың қауіп-қатерінен туындаған. Бұл жануар тізімге енгізілгеннен бері аурухананың құрылысы, коммерциялық даму, сиырдың тыңайтқышы мен басқа да қоқыстарды тастау популяцияларды жоюға және мекендеу ортасын қалпына келтіруге әкелді.

Сиырдың тыңайтқышын төгу

Жергілікті сүт зауыттарынан алынған тонналық сиырдың тыңайтқышы Дели құмдарының гүл сүйетін ұшы үшін қолайлы мекен-жайлары бар бірнеше жерге төгілген, көбінесе жер иелерінің рұқсатысыз. Бұл тыңайтқыш жануарлар мен өсімдіктерді, сондай-ақ оны тастаған жердің тіршілік ортасын тұншықтырады. Сондай-ақ, тыңайтқыш шөптер инвазивті экзотикалық өсімдіктерге, мысалы, сыр шөптеріне (Malva parviflora) жоғары дәрежеде қоректік заттар береді. Органикалық заттар мен қоректік заттарды ұзақ уақыт ішінде үлкен шығындармен ғана алып тастауға болады. Құрамында бар майы бар жерлерді қалпына келтіру мүмкін болса да, ең төменгі басымдыққа ие, тіпті электр желілерінің жол құқығымен жабдықталған майы бар жерлер идеалды тіршілік ортасын қамтамасыз етсе де.]] Дели құмдарының гүл сүйетін ұшы мекендейтін аймақтар немесе жануардың қалпына келтірілетін тіршілік ортасы бар аймақтар географиялық жақындыққа, тіршілік ортасының ұқсастығына және генетикалық алмасу мүмкіндігіне негізделген үш қалпына келтіру бірлігіне топтастырылды. Бұл үш қалпына келтіру бірлігі: Онтарио қалпына келтіру бірлігі, Джурупа қалпына келтіру бірлігі және Колтон қалпына келтіру бірлігі. Әрбір қалпына келтіру бірлігіне Дели құмдарының гүл сүйетін ұшқышының бір немесе бірнеше популяциясы бар мекен-жай және/немесе кем дегенде бір популяцияның қалпына келтірілетін мекен-жайы кіреді. Қайта қалпына келтіру бөлімшелеріндегі игерілген және қалпына келтірілетін тіршілік ортасына тек Дели сериясындағы топырақтар бар аумақтар кіреді. Тарихи деректердің таралуынан көгершіннің осы үш бірлікте кеңінен тарағанын байқаймыз. Қайта қалпына келтіру бірліктеріне тұрғын үй және коммерциялық даму, сондай-ақ адам әрекетімен тұрақты өзгертілген аумақтар кірмейді.