Кіріспе
Перудегі археологиялық алаң Буэна-Виста - бұл Перуде, Чильон өзені аңғарында 25 шақырым қашықтықта орналасқан және астана Лимадан солтүстікке қарай бір сағаттық жол. Бұл қала Анды тауларының етегінде, Канта провинциясының Санта-Роза-де-Кивес ауданында орналасқан. Бұл жерді алғаш рет Фредерик Энгель (1987) қазып шығарған. Ол ертедегі керамикаға дейінгі кезеңге (9700 ± 200 жыл бұрын) және ертедегі аралық кезеңге (1960 ± 80 жыл бұрын) жататын артефакттердің радиоуглеродтық даталарын алды.
Buena Vista is an 8 hectare (20 acre) archaeological site located in Peru about 25 miles inland in the Chillon River Valley and an hour's drive north of Lima, the capital. It is in the Santa Rosa de Quives District, Canta Province, in the foothills of the Andes. The site was first excavated by Frederic Engel (1987). He obtained radiocarbon dates of artifacts that pertained to the Early Preceramic Period (9700 ± 200 uncalibrated radiocarbon years before present), and to the Early Intermediate Period (1960 ± 80 uncalibrated radiocarbon years before present).
Түлкі ғибадатханасы
2004 жылдың маусым айында археолог Роберт Бенфер және оның командасы Буэна Вистаның ең маңызды ерекшелігін - Түлкі ғибадатханасын тапты. Бұл ғибадатхананың кіреберісінде ламаның ішінде құйқыланған түлкі бейнеленген. Түлкі ғибадатханасы шамамен 4200 жыл бұрын инкалардан бірнеше мыңжылдық бұрын осы аймақты басып алған өркениетке жатады. Бұл ежелгі халықтардың жазу жүйесі болмаған, ал олардың есімі сақталмаған; олар кесек керамикаға дейінгі мәдениет деп саналады және Котош діни дәстүрін ұстанған деп есептеледі. Көптеген археологтар оларды Анд халқы деп атайды. Ғибадатхана кешенінің биіктігі - 33 метр, ұзындығы - 55 метр. Бұл ең жоғары астрономиялық обсерватория үшін ерекшеленеді, ол Америкадағы ең көне болып табылады; ол аймақтың ұқсас көркемдік және ғылыми жетістіктерінің 800 жыл бұрын жазылған жазбаларына сәйкес келеді. Обсерваторияның шығыс жағындағы жотаға қойылған үлкен тастар күнтізбе ретінде қызмет етті. Ең көрнекті жартас жазғы күн тұрысын белгіледі. Жыл сайын сол күні ғибадатхананың көзқарасынан күн жартастың үстіне шығатын. Жазғы күнбағыс кезінде таң атқанға дейін сол қырқадағы екі үлкен жартастың арасында түлкі шоқжұлдызы пайда болды. Ғибадатхананың кіреберісіндегі қабырғаға салынған суреттен де, астрологиялық бағытынан да көрінетіндей, ол жерде төлге құрмет көрсетіліп отырған. Оңтүстік Американың көптеген жергілікті халықтарында түлкі су мен егін шаруашылығының символы болып табылады. Бенфер Буэна-Вистаның ежелгі тұрғындары Түлкі ғибадатханасын пайдаланып, құдайларына жазғы күнбағыс кезінде жақсы егін жинауды сұрап жалбарынған, бұл өркениет үшін егіс уақытын білдіретінін болжайды. Ғибадатхананың құрбандықтар салынған бөлмесінде өсімдіктер мен көкөністердің қалдықтарын зерттеушілер бұл теорияны қолдады. Обсерватория өзінің күрделі ою-өрнектерімен және музыканттың өмірлік өлшемдегі үш өлшемді мүсінімен ерекшеленеді, бұл аймақта екі өлшемді рельефтермен танымал кезең үшін бірегей.
Басқа қираған үйінділер
Буэна-Вистаның бүкіл аумағына 10 000 жылдан 3 000 жылға дейінгі аралықтағы қираған үйінділер жатады. Ғибадатханадан басқа, бұл жерде рәсімдер орталығы, баспалдақты пирамидалар, ақсүйектер мен қарапайым адамдар тұратын үйлер бар. Бұл ғимараттар әр түрлі дәуірлерге жататын, олардың көбі ғибадатхананың гүлденген кезінен кейін салынған. Бұл ғимараттардың көпшілігі тоналған. Түлкі ғибадатханасы бірнеше қабат жер астында жатқандықтан, ол тонаудан қашып құтылды.