Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эквадордың тарихқа дейінгі мәдениеті
Prehistoric culture of Ecuador
Вальдивия мәдениеті – Америка құрлырында тіркелген ең көне отырықшы мәдениеттердің бірі. Ол бұрынғы Лас-Вегас мәдениетінен пайда болды және Эквадордың Санта-Елена провинциясындағы Санта-Елена түбегінің жағалауында б.з.д. 3500-1500 жылдар аралығында гүлденді.
The Valdivia culture is one of the oldest settled cultures recorded in the Americas. It emerged from the earlier Las Vegas culture and thrived along the coast of Santa Elena peninsula in Santa Elena Province of Ecuador between 3500 BCE and 1500 BCE.
Мәдениет
Вальдивия мәдениетінің қалдықтары 1956 жылы Эквадордың батыс жағалауында эквадорлық археолог Эмилио Эстрада тарапынан табылды, ол осы мәдениетті зерттеуді жалғастырды. 1960 жылдардың басында американдық археологтар Клиффорд Эванс пен Бетти Меггерс оған типтік орналасқан жерді зерттеуде қосылды. Алғашқы қазба жұмыстары Санта-Елена түбегінің солтүстігінде орналасқан Вальдивия деген шағын ауылда жүргізілді. Вальдивия Монтаньита жағажайынан оңтүстікке қарай шамамен 10 км қашықтықта орналасқан. Вальдивия халқы орталық алаңның төңірегінде дөңгелек немесе сопақ пішінде үйлер салып, біріккен қауымда өмір сүрді. Олар негізінен балық аулау арқылы күшін алған, сонымен қатар шаруашылықпен айналысып, кейде тамақтарын толықтыру үшін бұғы аулаған. Археологиялық зерттеулер нәтижесінде Вальдивия халқы жүгері, бұршақ, қабақ, кассава, чили бұрышы және мақта өсіргені анықталды. Мақта өңделіп, иіріліп, тоқылып, киім жасауға қолданылды. 2700 ж.б.э. жасалған Вальдивия керамикасы бастапқыда қарапайым және тұрмыстық болған, бірақ уақыт өте келе әдемі, нәзік және іріге айналды. Олар көбінесе қызыл және сұр түстерді пайдаланған, ал жылтыратылған қою қызыл керамика Вальдивия дәуірінің ерекшелігі болып табылады. Вальдивия мәдениетінің керамикалық және тас бұйымдарындағы өрнектер ең қарапайым нұсқалардан күрделі туындыларға қарай дамыған. Вальдивия мәдениетінің танымал символы – Вальдивияның «Венерасы»: әйел бейнесіндегі керамикалық мүсіндер. «Венера» мүсіндері нақты адамдарды бейнелеген болуы мүмкін, өйткені әр мүсін өзінің ерекшелігімен және шаш үлгісімен бірегей. Мүсіндер екі саз балшықтан жасалған, төменгі бөлігі аяқтар үшін бөлінген, ал денесі мен басы жоғарғы бөліктен қалыптастырылған. Қолдары көбінесе өте қысқа болып, көкірекке қарай иілген, көкіректі немесе иек астын ұстап тұрған. Вальдивия артефактілерінің көрмесі Эквадордың Гуаякиль қаласындағы Universidad de Especialidades Espíritu Santo университетінде орналасқан.
Remains of the Valdivia culture were discovered in 1956 on the western coast of Ecuador by the Ecuadorian archeologist Emilio Estrada, who continued to study this culture. American archeologists Clifford Evans and Betty Meggers joined him in the early 1960s in studying the type site. The original excavations were in a small village of Valdivia located well north of Santa Elena peninsula. Valdivia is located about 10km south of the beach resort of Montañita. The Valdivia lived in a community that built its houses in a circle or oval around a central plaza. They were believed to have a relatively egalitarian culture of sedentary people who lived mostly from fishing, though they did some farming and occasionally hunted for deer to supplement their diet. From the archeological remains that have been found, it has been determined that Valdivians cultivated maize, kidney beans, squash, cassava, chili peppers and cotton plants. The latter was processed, spun and woven to make clothing. Valdivian pottery, dated to 2700 BCE, initially was rough and practical, but it became splendid, delicate and large over time. They generally used red and gray colors, and the polished dark red pottery is characteristic of the Valdivia period. In their ceramics and stone works, the Valdivia culture shows a progression from the most simple to much more complicated works. The trademark Valdivia piece is the "Venus" of Valdivia: feminine ceramic figures. The "Venus" of Valdivia likely represented actual people, as each figurine is individual and unique, as expressed in the hairstyles. The figures were made joining two rolls of clay, leaving the lower portion separated as legs and making the body and head from the top portion. The arms were usually very short, and in most cases were bent towards the chest, holding the breasts or under the chin. A display of Valdivian artifacts is located at Universidad de Especialidades Espíritu Santo in Guayaquil, Ecuador.
Валдивия мәдениетіне әсері
Валдивия керамикасының А фазасы Оңтүстік Америкадағы жағалау мәдениетінің ең көне қыш ыдысы деп ұзақ уақыт бойы саналды, ол б.з.д. 3000-2700 жылдарға дейін датирленеді. 1960 жылдары зерттеушілер тобы Валдивияның археологиялық қалдықтары мен қыш ыдыстарының стилі және осы кезеңде Кюсю аралында өркендеген ежелгі Жомон мәдениетінің арасында маңызды ұқсастықтар бар екенін ұсынды. Олар әшекейлеу және ыдыс пішінін салыстырып, кесу техникаларын көрсетті. Жомонның ертеден ортаға дейінгі қыш құмыраларының тамыры 10 000 жыл бұрынғы уақытқа дейін жетеді, бірақ Валдивия қыш ыдысының стилі салыстырмалы түрде жылдам дамыған сияқты. 1962 жылы эквадорлық археолог Эмилио Эстрада және американдық археологтар Клиффорд Эванс пен Бетти Меггерс үш археолог жапон балықшыларының дауыл кезінде Эквадорға соғылып, Валдивияға өздерінің керамикасын әкелгенін болжады. Олардың теориясы стиль және техниканың таралуы туралы идеяға негізделген. Олардың тұжырымдамасына сол кезде басқа археологтар қарсылық білдірді, олар жапондықтардың бір жарым жылға жуық теңіз сапарынан қайықтармен аман қалуының логистикалық қиындықтары зор екенін айтты. Бұл мәдениеттердің арасындағы қашықтық 15 000 км (8 000 теңіз милі) құрады.
Ceramic phase A of the Valdivia was long thought to be the oldest pottery produced by a coastal culture in South America, dated to 3000 2700 BCE. In the 1960s, a team of researchers proposed there were significant similarities between the archeological remains and pottery styles of Valdivia and those of the ancient Jōmon culture, active in this same period on the island of Kyūshū, Japan). They compared both decoration and vessel shape, pointing to techniques of incising. The Early to Middle Jomon pottery had antecedents dating 10,000 years, but the Valdivia pottery style seemed to have developed rather quickly. In 1962 three archeologists, Ecuadorian Emilio Estrada and Americans Clifford Evans and Betty Meggers suggested that Japanese fishermen had gotten blown to Ecuador in a storm and introduced their ceramics to Valdivia at that time. Their theory was based on the idea of diffusion of style and techniques. Their concept was challenged at the time by other archaeologists, who argued that there were strong logistical challenges to the idea that Japanese could have survived what would have been nearly a year and a half voyage in dugout canoes. The cultures were separated by a distance of 15,000 km (8,000 nautical miles).