Кахуачи: Наска мәдениетінің қасиетті орталығы

Кіріспе

Перудегі Кауахучи археологиялық орны – біздің заманымыздың 1 жылынан шамамен 500 жылына дейін Орталық Анд тауларының жағалау аймағында орналасқан Наска мәдениетінің маңызды рәсімдік орталығы. Ол Наска сызықтарының кейбіреулерін көріп тұратын жерде орналасқан. Итальян археологы Джузеппе Орефици соңғы онжылдықтар бойы осы жерде қазба жұмыстарын жүргізіп келеді. Орында 40-тан астам үйінді бар, олардың үстіне саздан жасалған құрылыстар орнатылған. Үлкен сәулет кешені 0,6 шаршы миль (1,5 км²) аумақты алып жатыр және теңіз деңгейінен 365 метр биіктікте орналасқан. Америка археологы Хелайн Сильверман да ұзақ мерзімді, көп кезеңді зерттеулер жүргізіп, 1993 жылы жарияланған еңбектерінде Кауахучидегі Наска қоғамының толық контексін сипаттады. Ғалымдар бұл орынды Наска мемлекетінің астанасы деп ойлаған, бірақ тұрақты халықтың саны өте аз екенін анықтады. Олардың пікірінше, бұл қажылық орталығы болған, онда маңызды рәсімдерге байланысты халық саны күрт өскен. Жаңа зерттеулерге сәйкес, 40 үйіндінің ішіндегісі жасанды құрылыстар сияқты көріну үшін өзгертілген табиғи төбелер екені анықталды. Қажылық теориясын қолдайтын археологиялық деректер Кауахучидегі сирек халық тығыздығын, орынның кеңістіктік құрылымын және жақын орналасқан Ика аңғарындағы Яука қажылығы туралы этнографиялық мәліметтерді қамтиды. Бүгінгі таңда орынға ең үлкен қауіп тонау болып табылады. Кауахучиді қоршаған көптеген жерлеу орындары жақында ғана анықталды және тонаушылар үшін тартымды нысана болып табылады.

Географиялық және экологиялық шолу

Кауахи орны Перудің оңтүстік жағалауына жақын, Наска аңғарында орналасқан. Наска аңғарында Рио-Гранде-де-Наска су желісі жүйесі бар, және Наска мәдениеті осы жерде дамыған. Аймақ экологиялық тұрғыдан «тауалды шөл құрылымы» деп жіктеледі. Рио-Гранде-де-Наска су желісі жүйесінде маңызды экологиялық өзгеріс жүзеге асуда, ол жағалаудың тауалды шөл аймағынан шүйіпюнгаға (яғни «жылу мен суық арасында») және биік таулы аймаққа қарай өтеді, ал Наска қаласының шығысынан нағыз юнгаға көшу басталады. Юнга – кечуа тілінде «жылы аңғар» деген мағына береді. Өзінің орналасқан жері Наска өзенінің оңтүстік жағында, Рио-Гранде-де-Наска су желісін құрайтын он негізгі саланың бірінде. Наска аңғарының Гранде су ағызу аймағы жазда өте құрғақ және ыстық. Жауын-шашын мөлшері 0-ден 125 мм-ге дейін ауыспалы. Орташа температура 21,3 °C. Кауахи солтүстік және оңтүстік жағынан екі панпаға немесе жазық далаға қарап жатыр: Пампа-де-Сан-Хосе және Пампа-де-Атарко, және осы далаларда Наска шөлінің әйгілі жер суреттері табылады. Рио-Гранде аймағының топырағы шектеулі мүмкіндіктермен суаруға жарамды. Кауахи Pampa de Atarco төмендегі ағашсыз төбелер мен террасалардың аңғар түбінде орналасқан, және күшті желдерге, тіпті құмды дауылдарға ұшырауы мүмкін. Осы ағашсыз төбелерде Кауахидегі жасанды құрылыстардың көп бөлігі орналасқан. Сонымен қатар, сирек жаңбырлар мен циклдық су тасқындары да болады, олар жердің сумен эрозиялануына алып келіп, өзеннің кейбір бөліктерін тұруға жарамсыз етеді, бұл Кауахидің қоныстану үлгісіне әсер етеді. Кауахи қоңыр, шұбар өзен террасаларының үстінде орналасқан, олар төбелермен сипатталады және аңғардың түбінен жоғары орналасқан. Оның талдауларынан кейін, перулік археологтардың басқа ғалымдары бұл орынды тұрғын үйлермен бірге қалалық қоныс деп түсіндірді.

The Cahuachi site is located near the south coast of Peru, and found in the Nazca Valley. Within the Nazca Valley is the Río Grande de Nazca drainage system and is where the Nazca culture developed. The area is ecologically classified as “pre mountain desert formation.” There is a very important ecological transition going on within the Río Grande de Nazca drainage system, transitioning from pre mountain desert zone of the coast, to chuapiyunga (meaning "between hot and cold") up towards the highlands, and east of the town Nasca begins the transition to true yunga. Yunga refers to the Quechua Yungas meaning "warm valley". The site itself can be found on the southern side of the Nazca River, one of ten major tributaries that form the Río Grande de Nazca drainage system. The Nazca Valley Grande drainage area is very dry in the summer and extremely hot. Precipitation varies between none and 125 mm. Temperature averages 21.3 °C. To the north and south Cahuachi faces two pampas, or flat plain like terrain: Pampa de San José and Pampa de Atarco, and on these plains is where the famous ground drawings of the Nazca desert are found. The Río Grande region's soils are available for irrigation agriculture with limitations. Cahuachi is located off of the valley bottom of the treeless hills and terraces beneath Pampa de Atarco, and has been known to be subject to strong winds that are capable of becoming sandstorms. It is on these treeless hills that formed the core majority of artificial constructions at Cahuachi. There is, also present, sporadic rains and cyclical floods which result in water erosion of the terrain, which made some parts of the valley uninhabitable, which influenced the settlement pattern of Cahuachi. Cahuachi lies over brown barren river terraces that are characterized by hills, above the bottom of the valley. Following his findings, other scholars within Peruvian archaeology interpreted the site to have been an urban settlement with residential structures.

Хронология және Наска стилі керамикасы

Кауахиде Наска стиліндегі қыш ыдыстарға ерекше мән берілген. Алғаш рет Адольф Бастиан тарапынан жеке стиль ретінде танылған Наска стилі – полихромды қыш ыдыстар. Наска стилінің шығу тегі көбінесе «Оңтүстік жағалаумен» байланысты және оның негізгі таралу айманы Наска алқабы болғандықтан осылай аталады. Наска қыш ыдыстарының сәнделу стилінде екі негізгі түрлілік бар: «Монументальды» және «Көбелек» (Роудің терминдері). «Монументальды» – реалистік суреттері бар Наска қыш ыдыстарының түрлерін, ал «Көбелек» – бұрыштар, сәулелер және нүктелермен сипатталатын, көбірек «конвенциялық мотивтерді» білдіреді. Гейтон мен Кройбер пішін, түс және сурет сияқты үш негізгі сипаттаманы анықтады және осы белгілер арасындағы байланыс негізінде Наска қыш ыдыстарының төрт хронологиялық кезеңін немесе «подстильдерін» ұсынды: А – ең ертесі; X – аралық; В – соңғысы; және Y – әртүрлі немесе кезеңдеуге келмейтін. Кейін Даусон жүйелемесі Наска стилін тоғыз кезеңге бөлді. Бұл кезеңдер белгілі бір мерзімдер мен эпохалармен байланысты. «Монументальды» стиліне Nasca 1–4 және Гейтон мен Кройбердің Nazca A кіреді, ал «Көбелек» стилі Nasca 5, 6 және 7 ыдыстарының жаңаруын қамтиды және Гейтон мен Кройбердің Nazca Y-імен сәйкес келеді. Наска 3 ыдыстарының көптеп кездесуі және оның осы мақсаттағы құрылымдармен байланысы Кауахинің Ика (Оңтүстік жағалау) керамикалық кезеңдерінің ерте аралық кезеңіне жататындығын көрсетеді. Nasca 1 және 2 ыдыстары аз мөлшерде ұсынылған, бірақ олар да маңызды көлемде сақталған. Стронгтың Кауахидегі зерттеулерінің (Стронг 1957) мақсатының бірі – «Паракас пен Наска стиліндегі қыш ыдыстар арасындағы уақыттық байланысты анықтау» болды, бұл байланыс әлі стратиграфиялық тұрғыдан дәлелденбеген. Стронгтың қорытындысы бойынша, Кауахидегі салтанатты құрылымдар «Ортаңғы Наска мәдениет кезеңіне» (Nazca 3) жатады, ал соңғы Наска кезеңіне емес. Керісінше, соңғы Наска кезеңіне жататын даталар тек қабірлермен байланысты болды. Сильверманның (1993: 54) сөзіне сәйкес, кейінгі барлық ғалымдар Стронгтың тұжырымдарымен келіседі.

There is a major emphasis on Nasca style pottery at Cahuachi. Recognized as a discrete style first by Adolf Bastian, Nasca style is a polychrome pottery and is generally noted as having a “south coast” provenance and is named Nasca for its focal regional distribution in the Nasca valley. There are two principal modalities in the decorative style of Nasca pottery: “Monumental” and “Proliferous” (coined terms by Rowe). Monumental refers to the types of Nasca pottery with so called realistic designs, while Proliferous describes more “conventionalized motifs” with volutes, rays, and points. Gayton and Kroeber established three categorizable characteristics shape, color, and design and based on the relationships between these attributes came up with four chronological phases or “substyles” of Nasca pottery: A, the earliest; X, transitional; B, latest; and Y, miscellaneous or otherwise unable to be phased. Later, came the Dawson seriation which subdivided the Nasca style into nine phases. These are then associated into certain periods and epochs. Monumental includes Nasca 1−4 and Gayton and Kroeber's Nazca A, while Proliferous encompasses the innovation of Nasca 5 and Nasca 6 and 7 pottery and corresponds to Gayton and Kroeber's Nazca Y. Because of the frequency of Nasca 3 pottery and its association with architecture at the site, the conclusion is that Cahuachi is Early Intermediate Period of the Ica (South Coast) ceramic periods. Nasca 1 and 2 are represented at a lesser degree, but are still significantly present as well. One of Strong's goals in his research at Cahuachi (Strong 1957) was "to resolve the temporal relationship between Paracas and Nasca" style pottery, which was still stratigraphically unproven. Stong's conclusions were that the ceremonial structures at Cahuachi date to the "Middle Nazca culture phase" (Nazca 3), and not Late Nazca. Instead, Late Nazca dates were only found to be associated with graves. According to Silverman (1993: 54), all later scholars are in basic agreement with Strong.

Ауыл шаруашылығы және экономика

Кауахи қалалық емес, салтанатты орталық деп есептеледі, яғни ол тығыз қоныстанбаған және адамдар онда ұзақ мерзімді тұрмаған, мұны қазба жұмыстары кезінде табылған, бүгінгідей уақытша, тез тозатын "қамыстан тоқылған және сазбен жабық" құрылыстар дәлелдейді (Силверман 1988: 413). Бұл негізінен қажырлы сапар немесе діни орын болған. Сондықтан, сайтты мерзімдеу үшін қолданылған Наска керамикасының көптеген дәлелдері мен оған байланысты дамыған мәдениетті ескере отырып, шеберлік мамандануы және қарқынды сауда мен егіншілік туралы мәліметтер, егер бұл орын көптеген адамдардың тұрақты мекені болғанда, одан кем болуы түсінікті.

Ауыл шаруашылығы азық-түлік материалдары

Кауахиде кем дегенде 15 түрлі моллюск қабықтары, бір түр эхинодерма және төрт түр балық табылды. Қызықтысы, Кауахиде табылған ботаникалық қалдықтардың ең көп кездесетін түрлері, арахис сияқты, көтеруге оңай болған, сондай-ақ жергілікті және маусымдық түрде қол жетімді болған, мысалы, аймаққа тән хуаранго жемісі және одан да маңыздысы, Кауахиге тән болған. Бұл жерде жеуге жарамды өсімдік қалдықтарының шектеулі мөлшерде табылуының себебі, Кауахи тұрақты түрде мекенделмегендіктен, әкелінген тамақтар шағын қоймаларда сақталып, жылдам тұтынылған. Кауахиде табылған басқа жеуге жарамды тағамдар: картоп, тәтті картоп, маниок, бұршақ, қабақ және ачира. 16-шы бөлім қабырғасындағы қазба жұмыстары нәтижесінде еріген топырақ және желмен келген органикалық қалдықтар, топыраққа дейін қазылған тірек қабықшаларының ішінде табылды. Табылған материалдар: хуаранго тұқымы, пакае жапырағы, гуаяба тұқымы және лама экскременті. 16-шы бөлім қабырғасындағы бес дөңгелек және дөңгелек тәрізді шұңқырларда, басқа нәрселермен қатар, теңіз шошқасының түктері мен қабақ сынықтары кездесті. Кауахиде жүгері қайнатуға арналған құралдың және Анд тауларында жүгерінің ритуалдық маңыздылығының болуымен дәлелденген, азық дайындауға арналған арнайы аймақ та табылды. Тамақ пен сусынды қысқа сапарлар үшін ғана жеткілікті сақтауға арналған шағын қоймалар мен ыдыстар, Кауахиде тұрақты тұрғындар болмағанын және осылайша, оның аумағында қарқынды егіншілік болмағанын растайды. Алайда, барлық қалдықтардың бір жерден келгендігін ескере отырып, оларды сол кездегі аймақта ең танымал және көп кездесетін тағам түрлерін көрсететін дәлел ретінде пайдалануға болады. Тағам материалдарының болуы және олардың көпшілігінің Кауахи аумағында өсірілмеуі, айналасындағы қауымдастықтар арасындағы сауда желілерін көрсетеді.

Ауыл шаруашылығы ритуалдық тағам материалдары

Strong-тың Кауахидегі 2-бөлімдегі қазбаларынан табылған рәсімдік немесе салтанаттық қалдықтардың арасында лама сүйектері, құс қауырсыны, сондай-ақ әдемі керамика және сырнайлар сияқты заттар болды, оларды ол тойлар мен құрбандық материалдары ретінде түсіндірді (Silverman 1988: 412). Стронгтың 1957 жылғы қазбаларында Ұлы ғибадатханада көптеген лама сүйектері, ал 19-бөлімдегі қазбада сирек кездесетін гинея шошқасының сүйектері табылды, бұл аймақтағы жануарлардың қандай түрлері болғанын көрсетеді. Кем дегенде 23 гинея шошқасының сүйектері құрбандық ретінде қолданылған. Олардың барлығының басы буыннан шығып кеткен, ал жұмсақ тіндерінің жақсы сақталуы Сильверманға мойыннан төменге дейін тілініп, қазіргі заманғы болжау рәсімдеріне ұқсас екенін анықтауға мүмкіндік берді. Кауахиде жүгері, хуаранго бұршақтары және аз мөлшерде қабықшалар табылған, олардың ауыл шаруашылығынан гөрі рәсімдік мақсаты болған деп саналады. Кауахидегі ең танымал құрылыстардың бірі – Посттар бөлмесі. Бұл жерде, терең нишаның алдында екі цилиндр тәрізді ойықтар, яғни тіреулерге арналған ұялар болды, олардың ішінде он өңделмеген Spondylus қабығының бөліктері табылды. Бөлмеде қазылған дөңгелек ойықтың ішінде хуаранго бұршақтарының жиынтығы табылған. Бөлмеде Nasca 8 стиліне жататын 16 толық құмыра және жүздеген сынықтар, сондай-ақ көк түспен боялған ажи бұрыштары, төрт көшпелі тоқыма станогы, өртеу арқылы өрнектелген аққуыш ыдыстар және қарапайым аққуыш ыдыстар табылды. Бәрі де сыйлық ретінде салынған, себебі бұл орын салтанатты орталық болған. Хуаранго жемісінің тұқымдары мен бұршақтарының көп болуы, оның тұтынуға және рәсімдік мақсатта қолданылуы, оның Кауахи аймағында өсірілуіне байланысты, сондықтан ол күнделікті өмірде қол жетімді және пайдалы болған, осылайша тіршілік көзіне айналған және рәсімдік маңызы бар. Осы санаттағы барлық мәліметтер Кауахидегі тікелей ауыл шаруашылығы емес, діни және құрбандық мақсаттарымен байланысты. Бұл қала емес орталық болғандықтан, Кауахиде қарқынды ауыл шаруашылығы болмағанын болжауға болады, ал табылған кез келген үй жануарларының іздері Кауахиға жақын қалалар мен кенттерден әкелінген және олар ауыл шаруашылығынан гөрі саудаға жатуы мүмкін.

Among ritual or ceremonial remains recovered through Strong's excavations at Cahuachi in Unit 2, also known as The Great Temple, were llama remains, bird plumage, as well as other things like fine pottery and panpipes, which he also interpreted as feasting and sacrificial materials (Silverman 1988: 412). Strong's 1957 excavations of a multitude of llama remains on the Great Temple, as well as some rare guinea pig remains at the excavation of Unit 19 are a small indication of the types of animals available in this area. At least 23 guinea pig remains, used as sacrificial offerings, were recovered. All had their heads jerked out of articulation and pristine preservation of their soft tissues allowed Silverman to determine that their undersides had been split open from the neck down, resembling modern day divination rituals. Caches of maize, huarango pods, as well as a small concentration of shell were all found at Cahuachi, and are, again, considered to have ritual purposes rather than agricultural significance. At one of the more well known constructions at Cahuachi is the Room of the Posts. Here, in front of a deep niche, were two cylindrical depressions, resembling postholes, and within them were found ten unworked pieces of Spondylus, a shell sacred in the Andean region. Within a round depression excavated in the room they found a cache of huarango pods. 16 whole pots and hundreds of sherds all dating to Nasca 8 style were also found in the room, along with a cache of blue painted ají peppers, four portable looms, pyroengraved gourd rattles, and plain gourd containers. All were deposited as offerings, which makes sense since this is a ceremonial center. The abundance of the huarango fruit seeds and pods as the site, in both consumable and ritual use, is because it could be grown within the Cahuachi region and therefore was most at hand and used in everyday life, making it life sustaining as well as ritually significant. All the evidence within this category are relating to ritual and sacrificial purposes rather than direct agricultural practices at Cahuachi. Considering that this was a non urban center, it seems safe to assume there was no intensive agriculture going on at Cahuachi, and rather any domesticated resource evidence found was brought to Cahuachi from the outside, like nearby cities or towns, and could quite possibly fall more under the category of trade rather than agriculture.

Экономика тоқыма

Кауахиның рәсімдік орталық ретіндегі рөлі, оның қоғамының космологиялық сенімдерінің маңызды материалдық көрінісін қалдырды; олардың сенімдерін мата, керамика және осы заттардың әшекейлеуі немесе иконографиясы сияқты материалдық заттар арқылы көрсеткен. Сильверманның қазбалары кезінде көптеген жіп үзінділері, үш өлшемді кестелер, иірілген және иірілмеген талшықтар, сондай-ақ бірнеше орағыштар табылды. Стронг та Насканың жерлеу рәсімдерінде немесе элиталық/дін қызметкерлерінің киімдерінде қолданылған болуы мүмкін, әсем тоқыма қалдықтарын тапқанын айтады, бұл Кауахидың рәсімдік орталық екенін көрсетеді. Сондай-ақ, Кауахидағы алаңда қолөнершілердің шеберханалары болғандығының куәліктері де бар. Сильверманның пікірінше, Кауахи – бұл жерде жерленген ерекше тұлғалардың салтанатты киімдері мен Наска дін қызметкерлерінің және/немесе рәсімдерді орындаушылардың киетін әсем киімдері тоқылатын тоқыма өндірісінің орталығы. "Ұлы мата" Әлемдегі ең ірі тоқыма 1952 жылы Уильям Дункан Стронг басқарған қазба жұмыстары кезінде Кауахиде, Насканың рәсімдік және саяси орталығында табылған. Өкінішке орай, қазба әдісі матаны зақымдады және қазір ол Колумбия университетінің антропология факультетінің коллекциясында төрт бөлікке бөлінген. Матаның ені 5,5 метрден асты, бірақ қазба кезінде бағаланған оның нақты ұзындығы кем дегенде 50–60 метр болған. Бұл қарапайым тоқыманы жасау үшін шамамен 9 миллион фут мақта жіп қажет болды, бұл, әрине, жоғары ұйымдастырылған еңбек күшін қажет етті. Ұлы матаның үлкен алаңда, таза және стерильді жерде мұқият жерленуі осы тоқыманың діни маңыздылығын көрсетеді.

Экономика қыш бұйымдары

Кауахидегі керамикалық талдау Сильверманның Кауахи қалалық емес, салтанатты орталық болды деген тұжырымын қолдайды, себебі қазба жұмыстарынан алынған керамиканың басым бөлігі әсемдік керамикасы болып табылады, ал қарапайым керамикасы 70%-ға 30% арақатынаста кездеседі. Егер Кауахи тұрақты түрде қоныстанған қала болғанда, бұл көрсеткіш әлбетте кері болар еді. Табылған қарапайым керамиканың көп бөлігі шағын көлемде сақтау және жерлеу рәсімдерінде, содан кейін тамақ дайындау мен беруде қолданылған. Ритуалдық маңызы бар әсемдік керамикасы әрленген, жерлеулерде пайдаланылған, сонымен қатар қолөнердің бір саласы саналатын технологиялық тұрғыдан күрделі панпипилер де осы керамикаға жатқан. Отбасылық өлшемдегі қайнату ыдыстары бұл жерде сирек кездеседі. Наска мәдениетінің барлық керамикалық бұйымдары Кауахиде жасалмаған. Көбінесе, әсіресе әсемдік керамикасы, жақын орналасқан аймақтық орталықтарда, осы қолөнер саласы дамыған жерлерде жасалып, содан кейін Кауахиға әкелініп пайдаланылған. Бұл факт Кауахиде ірі масштабты қолөнер өндірісі емес, сауда қатынастары болғанын көрсетеді.

Дін және идеология

Кауахинің рәсімдер орталығы ретіндегі негізгі мақсаты, оның діні мен идеологиясы туралы көп мәселелерді анықтау қажеттігін көрсетеді. Кауахидің өзінде әртүрлі өлшемдегі ғибадатханалар басым архитектуралық ерекшелік болып табылады, онда түрлі діни амалдар мен рәсімдер орындалған, сонымен қатар, ол өлгендерді жерлеу орны ретінде және зираттармен қоршалған жер ретінде де пайдаланылған. Кауахи, әрине, Наска 3 халқы үшін географиялық тұрғыдан қасиетті болған, бірақ оның себебі әлі белгісіз. Дегенмен, кейбір мәселелерді болжауға болады, мысалы, Кауахидегі ең танымал құрылыстардың бірі – Посттар бөлмесі. Бөлме сапалы қыш қабырғаларымен ерекшеленеді, тіпті олар Наска панпипелері мен сәулелі беттер сияқты салтанатты мақсаттарға қатысты суреттермен боялған (Silverman 1988: 417). Қабырғалардың суреттелгендігінің өзі маңызды, өйткені осы жерде суреттелген қыш ыдыстардың көптігінен басқа, сурет салудың басқа мысалдары көп емес. Посттар бөлмесінде қуыстар мен дөңгелек ойықтар орналасқан, олар астық, шұңқыр немесе гуаранго қабықтары, сондай-ақ көк боялған ажи бұрыштары, қамыр, тоқыма станоктары және боялған әсем ыдыстармен толтырылған. Соңында, бөлме ішінде барлық жерде тік орналасқан хуаранго ағаштары бар. Олардың кейбіреулері белгілі бір бағытта орналасқан, барлығы әртүрлі биіктікте, ал бірі батыс қабырғаға жақын үш қатардан тұрады, тіпті біреуі флейта ойнайтын бетке айналдырылған. Архитектуралық ерекшеліктерден басқа, бағаналардың болуынан көп нәрсе білуге болмайды, бірақ Рио-Гранде-де-Наска аймағындағы хуаранго өсімдігімен байланысты мәдени ерекшеліктер маңызды. Хуаранго өсімдігі осы аймақта өсіріледі және өмір ағашы мен тамырлармен байланысты ата-бабалар үшін символдық мағынаға ие, ол бүгінге дейін сақталған. Осы аймақтағы қазіргі мәдени сенімдерді қарастыра отырып, кейбір зерттеушілер бөлменің ата-бабалар мен генеалогиялық маңызы болған деп болжайды. Алтарларға қатысты айтсақ, бөлменің ортасында төмен, төртбұрышты саздан жасалған платформа орналасқан, ал оның ортасында дөңгелек ойық бар. Тоқыма өндірісі Кауахиде жүзеге асылған аз ғана қолөнер салаларының бірі болды. Осы әсем тоқыма қалдықтары, ең алдымен, Наска жерлеу киімдері ретінде немесе, мүмкін, элиталық/діни киімдер үшін қолданылған. Кауахиде табылған өте стильді боялған қыш ыдыстар жерлеулермен және олардың ішіндегі құрбандықтармен байланысты кездескенде ең діни мағынаға ие болды. Кауахиде діни мақсаттарда сақталған басқа қалдықтар – жануарлардың қалдықтары. Ламалардың қалдықтары, бас киімдері немесе әшекейлер үшін пайдаланылған құстардың қауырсындары, сондай-ақ мойны сынған және ішкі жағы кесілген гвинея шошқаларының қалдықтары бүгінде кейбір адамдар әлі де қолданып жүрген болжамдық амалдарды еске түсіретін құрбандық рәсімдерінің дәлелі болды. Жоғарыда сипатталған Посттар бөлмесіндегі алтардан басқа, көптеген басқа құрылыстардың едендері мен қабырғаларында дөңгелек ойықтар мен нишалар болды. Олардың барлығында немесе бұрын жүгері, шұңқыр, гуаранго қабықтары және көк боялған ажи бұрыштары сияқты құрбандық заттары болған. Тамақсыз табылған жер астындағы басқа ыдыстарды қоғамдық той-томалақтың дәлелі ретінде пайдалануға болады. Кауахиде жазудың кеңінен қолданылғанына ешқандай дәлел жоқ. Дегенмен, бұл жерде бетперде киген діни қызметкерлерді, мифтік тұлғаларды бейнелейтін және ауыл шаруашылығының құнарлылығын құрметтейтін рәсімдерді, тіпті фермерлердің де осы мерекелерге қатысқанын растайтын ерекше бейнелеулер бар. Соңында, бас кесу Наска культінің маңызды аспектісі болды, ол ертедегі Наска қыш ыдысында бейнеленген, онда костюмді тұлғалар кесілген адам басын ұстап тұр. Кауахи элитасы мен "билік" құрылымына қатысты, бұл маңызды болды, өйткені ол бүкіл аймақтағы адамдардың бас қосылуының негізгі орталығы болды. Діни қызметкерлер, әрине, элита деп саналуы мүмкін, өйткені олар көп уақытын сонда өткізетін, сондықтан олар арнайы киім киіп, сол жерде дайындалған, сондай-ақ ғибадатханаларға және олардың қасиетті міндеттерін орындайтын ырымдарға артықшылықты қол жеткізуге мүмкіндік алды. Дін, бұрын талқыланғандай, бір ауыздан Наска мәдениетінің үлкен бөлігі болып табылады, өйткені Кауахи бар, және осы жердің басшылары кем дегенде Кауахида ықпал еткен болуы керек. Алайда, бұрын талқыланғандай, Наска 3 халқы Рио-Гранде-де-Наска су жүйесі аймағына таралған және олар жеке топтарға бөлінген, олар тәуелсіз билік құрған аудандарда өмір сүрген.

Cahuachi's primary application as a ceremonial center actually still leaves a lot to be discovered about the specifics of its religion and ideology. Cahuachi itself has mainly temples of varying sizes as its main architecture, where various religious practices and rituals took place, and was also used as a place to bury the dead and is surrounded by cemeteries. Cahuachi was obviously geographically sacred to the Nasca 3 people, it is just that it is unknown exactly why that is. Some things can be inferred upon, however, as in the case of the Room of the Posts, one of the most well known constructions at Cahuachi. The room is characterized by well made adobe walls that even happened to be painted with images pertaining to ceremonial uses such as Nasca panpipes, and rayed faces (Silverman 1988: 417). The fact that the walls were painted at all is significant in itself because, except for the endless amount of painted pottery at the site, there is not much for examples of other mediums of painting there. The Room of the Posts contained niches and circular depressions filled with offertory goods like caches and pottery filled with corn, spondylus shells, or huarango pods, as well as such items as blue painted ají peppers, gourd rattles, portable looms, and painted fineware. Finally, inside the room there are huarango positioned upright all over the room. Some are aligned in certain directions, all of different heights, one group has three rows of three all standing together near the western wall, one is even carved into a face playing a flute. Besides the architectural features, there is not much to learn just from the presence of the posts, but the cultural features associated with the huarango plant in the Río Grande de Nazca region is significant. The huarango plant is native to and grown in this region and has symbolic ancestral meaning, associated with the tree of life and one's roots, still held to this day. By looking at cultural beliefs in this area today, some interpreters have inferred that the room had ancestral and genealogical significance. As far as altars go, in the center of the room is a very low, clay square platform, and in the middle of which is a round depression. Textile production was one of the few craft specializations that went on at Cahuachi on a regular basis. These fancy textile remains were most likely used as Nasca funerary shrouds or for presumably elite/priestly attire. Highly stylized painted pottery was found throughout Cahuachi, and had the most religious significance when found in association with burials and offertory remains inside of them. Other remains that held religious purposes at Cahuachi were animal remains. Llama remains, bird plumage used as decoration for headdresses or the like, and guinea pig remains with broken necks and evidence of being sacrificed with their undersides slit open, were evidence of sacrificial rituals that are reminiscent of divination practices, still practiced by some today. Besides the altar in the Room of the Posts as described above, there were circular depressions and niches in the floors and walls of many of the other structures built. All of them contain or contained offertory items, mainly containers or caches of maize, spondylus shell, huarango pods, and blue painted ají peppers. Other subsurface storage jars found without food in them can be used as evidence of communal feasting. There is little to no evidence of a prominent use of writing at Cahuachi. There is some very specific iconography going on there, though, that portray masked ritual performers or priests, mythical beings, and ceremonial rites that honor agricultural fertility, as well as going so far as to confirm that farmers even participated in these celebrations as well. Finally, trophy head taking was an important aspect of the Nasca cult, which are displayed on early Nasca pottery where costumed figures hold decapitated human heads. Pertaining to the elite and the “power” structure of Cahuachi, it was important because it was the main center for people all over the region to come together. Priests could definitely be considered elite because they more than likely got to spend the majority to spend most of their time there, and were therefore able to, as well as had special clothing that was probably manufactured and designed on site, as well as had privileged access to “temples” and rites in which they perform their sacred duties. Religion, as previously discussed, is unanimously a huge part of Nasca culture just from the very fact that Cahuachi exists, and the leaders of this place must have been influential in Cahuachi at the least. However, also previously discussed, the peoples of Nasca 3 times were spread out all over the Río Grande de Nazca drainage system region and were more or less separated into individual groups, where they lived in a most likely independent chiefdom governed areas.

Жерлеу

Кауахидағы жерлеулердің мазмұны мен салмағы әртүрлі. Кауахидағы жерлеу қазбаларын Стронг, Кробер, Доринг, Фараби, Орефици және Сильверман жүргізді. Қабірлердің түрлеріне кейбір адам сүйектерінің шамалы тереңдіктегі қабірлерге көмілуі, ал басқалары күрделірек, жер асты қабірлерінде орналасуы жатады. Кауахидағы қабірлердің көбінің шатырлары ағаштан жасалған, үстіне гуарнго ағаштарының бұтақтары жабылған. Гуарнго өсімдігінің бұл аймақтағы ата-бабалық байланыстары мен символикалық маңызы бар екенін еске алу қажет. Бұл қабірлерде жер бетіне шығып тұрған тік қамыстан жасалған қабір тастары да табылды. Басқа қабір түрлеріне цилиндр тәрізді шұңқырлар немесе үлкен ыдыс-құмыралар жатады. Ең көп таралған қабір заттары – Наска тоқыма құмыралары. Барлық қабірлердің мазмұны аз немесе мүлдем жоқ, ал артефакттардың түрлері де әртүрлі. Демек, Кауахидағы қабірлердің ең ерекше ерекшелігі – сол кездегі басқа мәдениеттердің қабірлерімен салыстырғанда, ешқайсысының аса зәулім немесе "бай" деп есептелмегендігі. Әсіресе, Кауахи сол заманғы ең ірі саздан жасалған салтанатты орталық екенін ескерсек. Табылған қабірлердің ешқайсысының ішінде көп мөлшерде тоқыма құмыралар жоқ. Азық-түлік қалдықтары мен спондилус қабығының іздері, тіпті кейбір сүйек қалдықтарының жанында қызыл пигменттің кішкентай бөліктері де кездеседі, бірақ археологиялық әлемді таң қалдырған Колумбқа дейінгі мәдениеттердің зәулім қабірлерімен салыстырғанда ештеңе жоқ. Денелердің көбі бүгілген күйде, әдетте бүйірлеріне немесе отырып, денелерімен немесе кем дегенде бастарымен оңтүстікке қарап жатқан. Сонымен қатар, барлық қабірлердің көбі күрделі тоқылған және кестеленген маталарға оралған немесе олардың үстіне жатқан. Наска халқының Кауахиның гүлдену кезеңінде тоқыма өндірісіне мамандануы бірегей еді. Бұл маталар әртүрлі түстерде, әр қабірде әртүрлі болды. Кейбіреулері ақ немесе қоңыр, ал басқалары тіпті қара, қызыл немесе жасыл түсті, сонымен қатар кестеленген немесе тоқылған суреттері мен әшекейлері бар еді. Наска тоқыма құмыраларынан кейін екінші орында тұрса да, Кауахидағы тоқымалар қабірдегі мәртебенің ең жақсы көрсеткіші болып табылады. Бірақ, қабір заттарының жалпы жетіспеуіне байланысты, бұл ақпарат жеткіліксіз. Жерлеулердегі айырмашылықтың бір мысалы, мүмкін, мәртебеге байланысты, екі ересек, көбінесе еркек, екеуі де қабірлерде (бір-бірімен байланысты емес) жерленген, бірақ олардың біреуінде ешқандай қабір заттары болмаған, ал екіншісінде үш құмыра болған. Бәлкім, олардың мәртебесі әртүрлі болған. Алайда, Наска тоқыма құмыралары Кауахидағы ең көп кездесетін заттар және әртүрлі ақпарат пен мағынаны қамтиды. Сондықтан, әртүрлі тоқыма құмыралардың қасында жерленген адамдар үшін иерархиялық әлеуметтік жіктелімді құру үшін жеткілікті ақпарат немесе үлгі жоқ, қарапайым және жоғары сапалы тоқыма құмыралардың арасындағы айырмашылықтан басқа, тіпті сонда да қайсысы жақсы екенін кім анықтай алады? Бұған нақты жауап беру үшін ыдыстардың мазмұны мен қолданылуы қандай болды және олар ыдыстардың өзінен маңызды болды ма сияқты басқа да факторларды қарастыру қажет. Кейбір Наска халқы басқаларға қарағанда жақсы тоқылған және әшекейленген маталарға оралған (Silverman 1993: 216). Наска қоғамында тоқымаларға жұмсалған еңбек пен суреттеріне және Кауахиде тоқыма өндірісінің маңыздылығына негізделген мәртебелік айырмашылықтар бар деп айтуға болады. Әлеуметтік мәртебеге қатысты, кейбір жерлеулерде бас пішіні өзгертілген. Өлімнің себептері құрбандыққа шалу, соғыста қаза болу және, әрине, табиғи өлім болуы мүмкін. Әдетте балалар ең сәнді жерлеу рәсіміне ие болған. Сонымен қатар, еркек және әйелдердің де денелері табылды, олардың жерлеу рәсімдері де әртүрлі болды. Кейбір ересектер, болжам бойынша еркектер, тістерінің жартысы өлімге дейін жоғалып, сүйектері тозған, ал басқа қабірлерде керісінше: жас әйелдер, тістері әлі толыққанды, денсаулығы жақсы болған.

Burials at Cahuachi vary in content and effort. Burial excavations at Cahuachi were carried out by Strong, Kroeber, Doering, Farabee, Orefici, and Silverman. Types of graves include some human remains crudely buried in shallow graves, while others are in somewhat more complex, underground tombs. Almost all of the tombs at Cahuachi have wooden cane roofs covered by huarngo logs. The huarango plant, it is important to recall, has ancestral connotations and symbolism in the region surrounding Cahuachi. These tombs were also found with grave markers, which were upright canes, sticking out of the ground from the roof of the tomb. Other types of graves include cylindrical shafts, or large vessel urns. The most abundant grave goods are Nasca pottery. All of the graves vary in amount of mortuary content, from little to none, and vary in types of artifacts included. The most noteworthy aspect of the graves at Cahuachi, then, is the fact that none would be considered overly elaborate or "rich" when compared to graves of other cultures around this time period. Especially considering that Cahuachi is the largest adobe ceremonial center of its time. There is not an overabundance of pottery in any of the graves where it is found. There are some remnants of food stuffs and spondylus shell, even a small fragment near some skeletal remains of red pigment, but nothing as substantial as the elaborate graves of pre Columbian cultures that so enthrall the archaeological world. The bodies themselves were almost all in a flexed position, usually in their sides or sitting, with their bodies, or at least their heads, facing south. Another thing that almost all of the remains had in common was that they were wrapped in, or laid on top of, elaborately weaved and/embroidered textiles. Textile specialization was one of the few productions that the Nasca people during the apogee of Cahuachi practiced. These textiles came in different colors, varying grave to grave. Some were white, or tan, others were even black, red, or green, and had embroidered or weaved iconography and decoration as well. Textiles at Cahuachi, although second in quantity to Nasca ceramics, are the best indicators of status in a grave. That being said, it is still not that much information, because of the lack of grave goods in general. One example of differentiation in burials, possibly due to status, was two adult, most likely males, that were both buried within tombs (not associated with each other), but one of them did not have any grave goods at all, while the other contained three pots. Presumably one was of a higher status than the other. However, Nasca ceramics in general are the most abundant artifacts at Cahuachi and carry a variety of different information and meaning. Therefore, there is not enough information or sample to create a hierarchical social classification for the people buried with them of the different types of pottery, besides the distinction between plainware and fineware, and even then who is to say which in each distinction is better? Other factors need to be considered before there can be a definitive answer, like what were the contents or uses of the vessels and were these actually more important than the vessels themselves? Some Nasca people were wrapped in better woven and decorated textiles than others (Silverman 1993: 216). It can be argued that there is a status differentiation in Nasca society based on the iconography and labor investment in textiles and the importance of textile production at Cahuachi. Pertaining to social status as well, some of the burials had deformed head shapes. Causes of death include sacrifice, or death in warfare, and of course more or less natural deaths. Children usually had the most elaborate burials. There were also adult males and females unearthed as well, varying in elaboration equally in their burials. Some of the adult, presumably males, were in poor condition where they had half of their teeth missing well before death and very worn bones, while other graves contained just the opposite: younger adult females, where the wisdom teeth had not broken through yet, with all of the teeth still present and in seemingly normal health as pertaining to the rest of the bones.

Трофейдің басы

Кауахи зираттарында көптеген трофейлік бас табылған. Кройбер, Стронг, Доринг қазбаларында бас табылды, немесе керісінше, басы жоқ денелер табылды, бұл трофейлік бас алу практикасын көрсетеді. Наскада трофейлік бас алу соғыс, ритуалдық шайқастар және құрбандық рәсімдерімен байланысты. Наска трофейлік бас шалу орындары, әдетте, басқа жерлеулердің қабірлерінде, Наска зираттарында табылады. Бас алудың ритуалдық мағынасы "жаулардың өмірін немесе рух күшін жинаудың салтанатты жолы" ретінде түсіндірілді және аумақтық кеңею мақсатымен жүргізілген соғыс кезінде жасалды. Кройбердің қазбаларында басы жоқ жерлеу орны, сондай-ақ бөлек қабірде үш трофейлік бас жиынтығы және қабірдің қабырғаларынан табылған алты бас болды. Стронг қазбаларында бір-бірімен байланысты бас пен ыдыс қалпына келтірді. Наска трофейлік бас шалу орындары зираттардағы үлкен ыдыстарға қойылғаны белгілі. Доринг қабірдің алдында тоғыз трофейлік бас тізбегін тапты, олардың екеуі кока жапырақтарының үстінде жатқан. Сильверманның командасы жас ер адамның басын тапты, ол Наска трофейлік басының классикалық мысалы. Көздері, қабаулары, сақалы және мұрты сақталған. Қара түсті, тік шашы күрделі өрілген. Терісі сақталған, бірақ нәзік. Бас терісінде өткір құралмен жасалған бірнеше ойылымдар бар. Тіл алынып тасталған. Еріндері хуаранго ағашының екі сынығымен бітелген. Алдыңғы сүйектегі тесіктен арқан шығып тұр. Жақтары қарапайым тоқыма мақтамен толтырылған. Басында фронталды-оксипиталды бас деформациясы бар.

Соғыс және зорлық-зомбылық

Кауахи жерлеу орындарымен және қабірлермен қоршалған. Бұл оның маңызды салтанат орталығы болғандығынан, жалпыға тараған зорлық-зомбылық немесе соғыс салдарынан емес. Кауахидегі көптеген қабірлер әлі толық қазылмаған, ал табылған денелер әлі ашылмай, зерттелмеген. Бұл зорлық-зомбылыққа қатысты дәлелдердің аз болуын білдіреді, себебі ол болған жоқ, бірақ оны әлі таба алмаған. Демек, Наска халқы мүлдем зорлық-зомбылық көрмеген деген сөз емес. Жоғарыда айтылғандай, Кауахи төңірегінде табылған бас-трофейлер соғыс пен зорлық-зомбылықтың белгісі ретінде қарастырылуы мүмкін. Кейінгі Паракас стиліндегі керамикадағы бейнелер де бас аулау практикасының дәлелі болып табылады. Алайда, бас алудың контексі әлі де кеңінен зерттелуде. Трофей бас-трофейлер аумақтық соғыстар кезінде алынған, әлде салт-дәстүрлі ритуалдық шайқастарда алынған деген таластар бар. Ерте Наска мемлекетінде аумақтық жаулап алу және соғыс идеясымен байланысты ең үлкен мәселе – оны қолдайтын археологиялық дәлелдердің жоқтығы, сондықтан ерте Наска бас-трофейлері осылай табылмаған болуы мүмкін. Алайда, археологиялық деректер ерте және кеш Наска кезеңдері арасында, Кауахи тасталған кезде және кеш Наска өнерінде әскерилік өмір салты күшейген кезде бас аулаудың өркендегенін көрсетеді. Бұл ерте Наска дәуірі діни орталыққа негіделген, тұрақты және Кауахиді құруға қабілетті болған, сондықтан басқа уақыттарға қарағанда зорлық-зомбылықпен жаулап алу және аумақтық соғыс азырақ болды дегенді білдіреді. Бас-трофейлердің қолданылуы немесе мағынасы туралы барлық келісетін бір нәрсе – олар қандай жағдайда алынған болса да, оның діни/ритуалдық сипаты бар (Silverman 1993: 221). Жаудың басын соғыста немесе ритуалдық шайқаста алу, күш, мәртебе немесе жаудың рухынан қорғану үшін жасалған. Сондай-ақ, Кауахи тасталғаннан кейін бас аулау "әлеуметтік" сипатқа ие болғанда, элиталық топ діни қызметкерлер мен салтанатты тұлғалардан табысты бас аулаушыларға ауысқандығын көрсететін иконографиялық дәлелдер бар (Silverman 1993:223).

Cahuachi is surrounded by cemeteries and burials. This is because it was a prominent ceremonial center, though, not because of any widespread violence or warfare. Many of the burials at Cahuachi have not been fully excavated yet, and the bodies that have been recovered have not been unwrapped and studied yet either. This means that there is not a lot of evidence for violence, not because it was absent, but because it just has not been discovered. So, it is not to say that the Nasca people did not experience violence whatsoever. As briefly discussed above, trophy heads found around the site of Cahuachi can be interpreted as evidence for warfare and violence. Iconography on late Paracas style pottery is also evidence of head hunting practices. The context of the head taking, though, is still being widely worked out. There is some contention about whether the trophy heads were taken during territorial warfare, were taken in staged ritualistic battles. The biggest problem that occurs with the idea of territorial conquest and warfare, at least in an early Nasca state, is that there is little to no archaeological evidence of any kind to support it, and so was most likely not the context in which the actual early Nasca trophy heads were found. Archaeological evidence does, however, shows an interesting increase in head hunting, between early and late Nasca times, right around when Cahuachi was finally abandoned, and when a more militaristic lifestyle became prevalent in late Nasca art. This can be taken to mean that while early Nasca times revolved around a religious center, they were stable and able to create Cahuchi, and therefore there was less violent conquest and territorial warfare than at other times. One aspect about the use or meaning of the trophy heads, is that all can agree that in whatever situation they were acquired in, it was religious/ritualistic in nature (Silverman 1993: 221). Whether it be the head of an enemy in battle or ritual battle, headtaking was done for reasons of acquiring power, status, or safety from the enemy's soul. There is also iconographic evidence that suggests that after the abandonment of Cahuachi, that as headhunting became more "secularized," the elite class shifted from being made up of priests and ceremonial figureheads, to being successful headhunters (Silverman 1993:223).

Наска иконографиясы

Кауахиде жазудың археологиялық дәлелі жоқ. Дегенмен, бұл жерде Наска стиліндегі қыш ыдыстар көптеп табылды, әсіресе әсем безендірілген жақсы сапалы ыдыстар. Ыдыстардағы суреттер мен өрнектердің кейбіреулері Наска иконографиясы болып табылады. Наска иконографиясы бұрын айтылғандай, трофей бас немесе жауынгер бас алып жүрушілерден, мифтік антропоморфтық бейнелерден (Silverman 1993: 244) бастап, күнделікті өмірден алынған суреттерге дейін – басшы немесе дін қызметкері, кока жеуші, шаруа, балықшы, құдайлардың кейпін киюші/маскамен рәсім өткізуші, музыкант, лама бақташысын (Silverman 2002: 149) бейнелей алады. Мұндай рөлдерді әдетте Наска ыдыстарында ерлер сомдайды. Әйелдер көбінесе отын тасып немесе «денелі отырған түрінде», босанғанда жатып, сондай-ақ кока шайнап отырған күйінде бейнеленеді (Silverman 2002: 149). Бұл бейнелер Наска мәдениетінің өркендеген кезеңінде жасалған Наска ыдыстарының жалпы сипаттамасы болып табылады және олардың бәрі Кауахиде табылған жоқ. Алайда, Наска ыдыстары «ЭИП 3 кезеңінде, яғни Кауахинің өркендеген шағында, эстетикалық және технологиялық жағынан ең жоғары деңгейге жеткен» (Silverman 2002: 154).

Кауахиде көптеген қарапайым ыдыстар бар, олар көбінесе тамақ дайындау және той жасау мақсатында қолданылған, сонымен қатар көптеген әсем ыдыстар да бар, олар негізінен жерлеу және рәсімдік мақсаттармен байланысты. Наска қоғамындағы әсем ыдыстар діни және дүниетанымын көрсететіндіктен, Кауахиде көптеген иконографиялық бейнелерді жинауға болады (Silverman 2002: 154). Басқа бейнелер, мысалы, монументальді стильде безендірілген ыдыстарда, көбінесе құстар сияқты табиғи бейнелер бейнеленген. Наска иконографиясының тағы бір қызықты аспектісі – бейнеленбеген нәрселер. Балалар ешқашан Наска иконографиясында көрсетілмейді. Сонымен қатар, Наска иконографиясында масштабтың иерархиясы жоқ; ешқандай бейне басқаларынан үлкен немесе кішкентай болып, мәртебе немесе топтық айырмашылықты көрсететіндей бейнеленбеген (Proulx 2007: 12−13).

Кауахи халқының құлдырауы

Cahuachi ескерішінің маңызының өзгеруі – көрнекті қалалық емес, рәсімдік орталықтан және Наска дәуіріндегі 3-ші кезеңдегі қасиетті саяхаттар орынынан тек жерлеу үшін пайдаланылатын орынға айналуы – Cahuachi-нің құлдырауын көрсетеді. Бұл функцияның өзгеруі Наска дәуірінің 4-ші кезеңінде, яки Ерте аралық кезеңнің 4-ші кезеңінде болды. Осы кезеңдегі ескеріш сәулеті көбінесе тасталып, бірақ трофейлік бас сияқты "апогейден кейінгі" құрбандықтар сақталды. Осы уақыттан бастап Cahuachi рәсімдік қызметтерге, өндіріске және рәсімдерге азаяп пайдаланылды және тек қайтыс болғандарды жерлеу орнына айналды. Cahuachi-нің құлдырауына дәлел ретінде осы орындағы Наска керамикасының археологиялық жазбаларының болуы немесе болмауы, сондай-ақ Cahuachi-ді қоршаған қабірлер мен зираттардың көптігі, олардың кеш Наска керамикасымен байланысы куәлік етеді. Посттар бөлмесінің толымындағы Наска 4-ші кезеңге жататын сынықтардың табылуы, бұл орында әлі де Наска халқы болғанын және оның апогейдегіден азырақ болса да, кейбір рәсімдік қолданыс сақталғанын көрсетеді (Silverman 1993: 318). Cahuachi-дегі көптеген жерлеулерде табылған Наска 6-шы және 7-ші кезеңдерге жататын керамика да осы кезеңде Cahuachi-нің негізінен жерлеу орны ретінде пайдаланғанын көрсетеді. Керамиканың көптеп қолданылмауы және ескеріштің ішінде және айналасындағы діни рәсімдердің немесе басқа да қолданыстардың болмауы осы құрылыстардың Наска 5-ші кезеңнен кейін тасталып кеткенін көрсетеді. Cahuachi-нің құлдырауының себебі әлі белгісіз, бірақ олардың ең ірі орталық рәсімдік орталығы мен Наска культінің жүрегінің құлдырауы бүкіл Наска мәдениетінің аймақ бойынша құлдырауын білдіреді. Алайда, Орефицидің археологиялық жазбалары Cahuachi-нің 450 және 500 жылдары қатты құрғақшылықтан және қатты балшық ағындары мен жер сілкіністерінен кейін тасталып кеткенін көрсетеді.