Кіріспе

Сусенгха немесе Пратап Сингха (шамамен 1545 1641), Ахом патшалығының 17-ші және ең көрнекті патшаларының бірі. Патша болған кезде жасы ұлғайғандықтан, ол "бурха-ража" (Ескі патша) деп те аталады. Оның билігі кезінде Ахом патшалығының батысқа қарай кеңейуі, Ахом моғолдары арасындағы қақтығыстардың басталуы және патшалықтың кеңейтілген Пайк жүйесімен және Момай Тамули Борбаруа жасаған ауыл экономикасымен қайта ұйымдастырылуы болды. Оның батысқа қарай өркендеуін ол құрған екі жаңа кеңсе: Борбаруа және Борфукан.

Билік

1603 жылы Сухампаа қайтыс болғаннан кейін оның ұлы Ланги Гохайнды министрлер Тонкхам Боргохайн, Чаопет Бурхагохайн және Банжанги Борпатрогохайн Сваргадео етіп тағайындады. Таққа отырғанда 58 жаста болған ол Тай діни қызметкерлері берген Сусенгфаа деген есімді қабылдады. Ол Джайния ханшайымына үйлену ұсынысын қабылдады, ал одан кейінгі оқиғалар оны Кахари патшалығымен қақтығысқа әкелді. Сондай-ақ, 1608 жылы Парикшит Нараянның қызы Мангалдахимен неке құрып, Кох-Хаджо билеушілерімен одақ құрды. Тарихшы Бенодхар Сарманың айтуынша, Ассамдағы Дургаға құлшылық етудің қазіргі түрі патша Сусенгфая немесе Пратап Синханың тұсында басталған. Патша Кох бихар патшасы Наранраянның Дурга пужасын тойлау салтанаты мен салтанаты туралы Кох патшасының тұтқынында отырған Сондар Гохайн деген кісіден естіді. Патша Пратап Сингха мүсін жасау өнерін үйрену үшін қолөнершілерді Кох-Бихарға жіберді. Патша алғаш рет Сибсағар маңындағы Батиапарада Дурга Пуджа мерекесін ұйымдастырды. Бұл Ассамда алғаш рет Durga Puja Durga ғибадатханаларында ғибадат етумен қатар, көпшілік үшін қыш мүсіндермен өткізілді.

Моғолдармен қақтығыс

Кох-Бихар мен Кох-Хаджо арасындағы қақтығыс 1615 жылы Моғолдарды, ақырында Ахомдарды қақтығысқа тартты. 1682 жылы Супаатфаа, кейіннен Ахом Сваргадео Моғол ықпалын Ассамнан мәңгілікке алып тастады. Сусенгфаның тұсында уақытша бітімге қол қойылды. Ахом-моғол соғыстарының қажетті нәтижесі - Ахом-кахари қақтығыстарын тоқтату және ортақ жаумен күресу үшін бейбітшілікті қалпына келтіру болды.

Әкімшілік

Моғол шабуылдары Кох-Хаджо мемлекетінің күшін әлсіретіп, Ахом ықпалы батысқа тараған кезде Сусенгфая Ланги Панисияны бірінші Борфуканды өзінің батыс вице-падишасы етіп тағайындады. Министрлердің үш класы Бурхагохайн, Боргохайн және Борпатрогохайн өздерінің басқару және жұмыс істеу үшін нақтыланған аймақтары болды, ал патшалықтың олардың құзырына кірмейтін бөлігі Борбаруаның бақылауына алынды, бұл жаңа кеңсе Пратап Сингханың билігі кезінде құрылды. Оның тұсында Момай Тамули Борбаруа, алғашқы Борбаруа, Пайк жүйесі мен ауыл экономикасына үлкен өзгерістер енгізді. Ол өзінің билігін нығайту үшін халықты қайта бөледі. Ол Буян әміршілерінің қалдығы болған Буяндықтарды солтүстіктен Брахмапутраның оңтүстік жағалауына көшіріп, олардың күшін едәуір төмендетті. Ол сегіз мың отбасыны бастапқыда Сухунгмунг Кахари патшалығынан қайтарып алған, халық аз мекендейтін Маранги аймағына көшірді. Рохиал Баруа, Жагиал Гохайн, Кажалимухия Гохайн сияқты басқа да лауазымдарды құру да оған тиесілі. Ұйымдастырушылық қабілеті, саяси көрегендігі мен даналығы үшін ол "Буддхи Сварнарайан" деген атпен де белгілі болды. Пратап Синха 1641 жылы 38 жыл билік құрғаннан кейін қайтыс болды. Оның билігінің басым бөлігі Качарилер мен Моғолдармен соғыстармен бұзылғанмен, ол өз патшалығының ішкі ұйымына, артта қалған жерлерді дамытуға және жолдар, көпірлер, бөгеттер мен танкілер салуға көп көңіл бөлуге қабілетті болды. Ол (Құдайдың қаһарына қарсы) қалалар да салды .