Кіріспе

Ортомер (ортомер - "тікелей жамбас") - Нидерландыдағы Крида дәуірінің соңғы кезеңіндегі күмәнді хадрозаурид динозаврлар туысы. Бұл тұқымның түрі қазір белгісіз, бірақ бұрын ол жақсы танымал болған Тельматозаврмен біріктірілген.

Ашу және тарихы

Типтік түр Orthomerus dolloi 1883 жылы белгілі британдық палеонтолог Гарри Говьер Сили есімін қойды. Тұқым атауы грек тіліндегі ρθός (ортос), "тікелей" және μηρός (meros), "аяқ" сөзінен алынған. Аталған атау 1882 жылы тамызда Лондонға сапары кезінде сүйектерді анықтаған француз-белгиялық палеонтолог Луи Доллоның құрметіне берілген. BMNH 42954 57 типті үлгісі Нидерландының Маастрихт қаласының маңындағы Синт-Питерсбергтің сазды тас карьерлерінен табылған. Ол негізінен жасөспірімдер сүйектерінің бөлшектерінен тұрады. Бұл қалдықтар Маастрихт формациясынан, шамамен 66 миллион жыл бұрын, Маастрихт кезеңінің соңғы кезеңінен, соңғы креда кезеңінен қалған. Типтік сүйектерге Сілидің атын беруге итермелеген тік сол және оң жамбас сүйектері кіреді. 1871 жылы Британдық табиғи тарих мұражайы сатып алған Якоб Гижбертус Самуэль ван Бреданың коллекциясынан табылған сол жақ бүйір сүйегі мен метатарсалды ол түрге қатыстырды. Аяқ сүйектері сол кездегі солтүстік америкалық және азиялық әтеш құйрығынан екі есе үлкен, ал жамбас сүйектері ұзын. Екінші түрін, Orthomerus weberi, алғаш рет 1945 жылы Анатолий Николаевич Рябинин сипаттады. Ол Крымдағы (қазіргі Украинаның) (содан кейін Кеңес Одағының бір бөлігі) аты аталмаған Маастрихт дәуірі формациясының артқы мүшелері элементтерінен табылған. Оларды белгілі бір атаумен құрметтелетін Гертруда Вебер тапты. Вебер әйел болғандықтан, Лев Несов 1995 жылы Orthomerus weberae деп өзгертті. 2015 жылы ол жаңа тұқымдастың типтік түрі болды Riabininohadros, ол ресми түрде 2020 жылға дейін аталмаған. Кейде үшінші түр ретінде саналатын O. transsylvanicus, шын мәнінде, Тельматозаврдың типтік түрі, оны Франц Нопкса 1915 жылы Ортомер деп атады, бұл тапсырманы әлі күнге дейін Альфред Шервуд Ромер өзінің бауырымен жорғалаушыларды шолуында қабылдады. Алайда, соңғы басылымдарда Телматозавр жеке бір тұқым ретінде қарастырылады. Егер Ортомер Тельматозаврмен бірдей болса, соңғысы оның кіші синонимиі болар еді. 1984 жылы голландиялық геолог Эрик Малдер О.доллойды Тельматозавр доллой деп атады. Төртінші түрдің атауы Orthomerus hillii, 1915 жылы Нопксаның Игуанодон хилли Ньютон 1892 тіс сынығына негізделген атауы. Бүгінде бұл термин "nomen dubium" деп саналады. 2019 жылы зерттеуде оң жамбас сүйегі лектотип ретінде анықталды. Сол жамбас сүйектері кішірек адамнан шыққан.

Сипаттама

Оң жамбас сүйекінің ұзындығы шамамен елу сантиметр. 2019 жылы аутапоморфиялар немесе ерекше белгілер комбинациясы анықталмады. Бұл Ортомерді күмәнді атауға әкеледі.

Филогения

Әдетте, Ортомерді Hadrosauridae тобының мүшесі деп санаған. Алайда, 2019 жылғы зерттеуге ортомердің, мүмкін, адрозаурид болғанымен, Гилмореозавр мен Бактрозаврға жақын, эволюциялық ағашта, адрозауридтерден тыс, базальды орналасқанын көрсететін кладистикалық талдау кірді.

Палеобиология

Хадрозаурид ретінде Ортомер екі аяқты / төрт аяқты өсімдік жейтін, тістерін алмастыратын, қиыршық сүйектерге орналастырылған, қозғалыс қабілеті шектеулі, ұнтақтау әрекетімен қамтамасыз еткен өсімдіктерді жейтін.