Кіріспе

Қазіргі мәдениеттегі жалпы идеограмма тек қана контурлы пішін Бес бұрышты жұлдыз (☆), геометриялық жағынан тең қабыршақты онбұрышты, қазіргі мәдениеттегі жалпы идеограмма. Салыстырмалы түрде классикалық геральдикада сирек кездесетін, ол 1777 жылғы Ту туралы заңда АҚШ туы үшін енгізілген және содан бері туларда кеңінен қолданыла бастады. Сонымен қатар, ол Батыс мәдениетінде басқа да мақсаттарда атақ-даңқтың немесе "жұлдыздықтың" символына айналды.

Қазіргі заманғы тулар мен эмблемалар

АҚШ-тың туының бес бұрышты жұлдызы 1777 жылғы Ту туралы заңда енгізілді. Ту туралы заңда ешқандай ерекше орналасу, нүктелер саны, жұлдыздар мен орналасудың бағыты көрсетілмеген. Кейбір желек жасаушылар жұлдыздарды үлкен жұлдызға, шеңберге немесе қатарларға орналастырды, ал кейбіреулері мемлекеттің жұлдызының орнын оның алғашқы әріптерімен ауыстырды. Бір орналасуда шеңберге орналастырылған 13 бес бұрышты жұлдыз бар, жұлдыздар шеңберден сыртқа қарай (жоғарға қарама-қарсы) орналастырылған, бұл Бетси Росс туы деп аталады. Джон Трумбуллдың (1820 ж. шамасында 1781 жылы болған оқиғаны бейнелейтін) Лорд Корнуоллистің берілуі картинасында көрсетілген американдық туда төртбұрыштың контурлары бойынша орналастырылған он екі жұлдыз және ортасында қосымша жұлдыз бейнеленген. Бес бұрышты жұлдыздар 19 ғасырда жиі қолданыла бастады. Рода республикасына (1802) қабылданған Вале гербі он екі бес бұрышты жұлдыздан жасалды. 1817 жылы енгізілген Чилидің туы La Estrella Solitaria (Жалғыз жұлдыз) деп аталатын бес бұрышты жұлдыздан тұрады. Техастың осыған ұқсас туы 1839 жылы енгізілді. Осман империясы қолданған жұлдыз мен жарты ай алғашқы түрінде сегіз бұрышты жұлдызмен (18 ғасыр) көрсетілді, бірақ 1844 жылы ресми туда бес бұрышты жұлдызға ауыстырылды. Көптеген басқа ұлттық немесе аймақтық туы 19-шы ғасырдың аяғынан 20-шы ғасырдың басына дейін бес бұрышты жұлдызды дизайнды қабылдады, соның ішінде Венесуэла (1859), Гондурас (1866), Пуэрто-Рико (1895), Филиппин (1898), Куба (1902), Панама (1925), Иордания (1928) және Пәкістан (1947). Миннесота мен Мэн штатының 1901 жылғы туы да бес бұрышты дизайнды пайдаланды. Бес бұрышты жұлдыз 19 ғасырда әскери белгілерде кеңінен қолданыла бастады. Қызыл жұлдыз Америка Азаматтық соғысында Одақ армиясының XII корпусының белгісі ретінде қолданылған, ал VII корпус жарты айдағы бес бұрышты жұлдызды қолданған. 1916 жылы бес бұрышты қызыл жұлдызды АҚШ Армиясының Сигнал корпусының авиация бөлімі қолданды. АҚШ-тың салт-дәстүрі бойынша, ғимараттарға бекітілген бес бұрышты жұлдыздар Пенсильванияда Азамат соғысынан кейін пайда болған сияқты, ал 1930 жылдары кең таралған. 1874 жылы Швейцарияның 1 және 2 франк монеталары 22 жұлдызмен қоршалған Хельветия фигурасын көрсетті, бұл Швейцария кантондарын санады (1983 жылы Юра кантонының құрылуын көрсету үшін 23 жұлдызға өзгерді). Эсперантоның символы ретінде қолданылатын бес бұрышты жасыл жұлдыз алғаш рет 1890 жылы ұсынылған. Бес бұрышты Қызыл жұлдыз коммунизмнің символы ретінде 1917-1922 жылдардағы Ресей Азамат соғысы кезінде қабылданды, бірақ оның нақты шығу тегі белгісіз. Қызыл жұлдыз 1923 жылдан бастап Кеңес Одағының мемлекеттік эмблемасында және 1948 жылдан бастап Солтүстік Кореяда қолданыста болды. Тағы бір нұсқасы - қызыл түстегі сары (алтын) жұлдыз, Вьетнамның (1945) және Қытай Халық Республикасының (1949) мемлекеттік эмблемасында, сондай-ақ көптеген коммунистік елдердің туларында. 1930 жылдары Кремльдің бес мұнарасына қызыл жарық беретін Кремль жұлдыздары орнатылды, олар Ресей империясын бейнелейтін алтын бүркіттердің орнына орнатылды. Сол кезден бастап, Ресейде әлі күнге дейін жалғасып келе жатқан дәстүрге сай, Кеңес Одағындағы жаңа жылдық ағаштардың басына ұқсас қызыл жұлдыздарды орнату әдет болып табылады. 1947 жылы қабылданған Италия елтаңбасында бес бұрышты жұлдыз "Италия жұлдызы" деп аталады. Еуропа Кеңесінің атынан 1955 жылы жобаланған және 1985 жылы Еуропалық Қоғамдастықтар қабылдаған (және 1993 жылы құрылғаннан кейін Еуропалық Одақтың туы ретінде мұраланған) Еуропаның Туында көк (көк түсті) өрістегі он екі сары (алтын) жұлдыздың шеңбері бар.

Қазіргі мәдениеттегі басқа қолданыстар

"Жұлдыз" терминін театрдың басты орындаушылары үшін қолдану 1824 жылы басталған, бұл кино индустриясында "жұлдыздық" ұғымына жол ашты. Голливудтың атақтылар аллеясы, ол жерде әйгілі ойын-сауықшылар Голливуд бульвары бойындағы бес бұрышты жұлдызды қызғылт террацомен құрметтеледі, 1958 жылы енгізілді. Қауымдастық футболында жеңіс белгілерін бейнелеу үшін команда белгілерінде бес бұрышты жұлдызды пайдалану дәстүрі бар. Мұндай жұлдызды қабылдаған алғашқы команда 1958 жылы Ювентус болды, ол оныншы рет Италия чемпионаты мен Серия А титулын иеленді. Кейіннен жұлдызды кейбір ұйымдар ресми түрде он атақтың символы ретінде қабылдады, ал он атаққа бір жұлдыздың арақатынасы ең көп таралған құрылымға айналды. Лифтілерде ғимараттың жер деңгейін немесе вестибюлін көрсету үшін бес бұрышты жұлдызды қолдануға болады. Олар сондай-ақ полиция, өрт сөндіру және фельдшерлік белгілерде қолданылады.

Пентаграммамен байланысы

Символ немесе эмблема ретінде бес бұрышты жұлдыз немесе бес бұрышты мулет классикалық геральдикадан пайда болды және ол кем дегенде Ренессанс кезеңінен бастап пентаграммаға немесе "Соломонның мөріне" берілген эзотерикалық немесе оккульттік қауымдастықтардың ешқайсысын бөліспейді. Екі эмблема қазіргі конспирациялық теорияларда жиі байланысты немесе анықталады, әсіресе Америка Құрама Штаттары мен Еуропалық Одақтың туындағы бес бұрышты жұлдыздарды қолдануға сілтеме жасайды.