Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мавро Орбини (1563-1614) - Рагусандық хроникашы, оның "Славяндар әлемі" (1601) атты еңбегі кейінгі ғасырларда славян идеологиясы мен тарихнамасына әсер етті.
Mavro Orbini (1563–1614) was a Ragusan chronicler, notable for his work The Realm of the Slavs (1601) which influenced Slavic ideology and historiography in the later centuries.
Өмір
Орбини Адриатика теңізінің шығыс жағалауындағы славяндық саудагерлік қала-мемлекет - Рагуза Республикасының астанасы Рагузада (қазіргі Дубровник) дүниеге келді. Оның есімін славян тілінде Мавар Орбин деп өзі жазған. Ол алғаш рет 1592 жылға дейінгі дереккөздерде аталған. 15 жасында ол бенедиктиндіктерге қосылды. Монах болғаннан кейін ол Млет аралындағы монастырларда біраз уақыт өмір сүрді, онда ол абат болып сайланды, кейіннен Стонда. Венгрия Корольдігінде ол қысқа уақыт бойы Бачкадағы (Сербияда) бенедиктиндік монастырдың иесі болды. Содан кейін ол Рагузаға оралып, өмірінің қалған бөлігін сонда өткізді. Өзінің заманындағы көптеген далматиндік зиялылар сияқты, ол Винко Прибоевичтің панславяндық идеологиясымен таныс болды. Ол 1601 жылы Пезарода басылып шыққан тарихи-идеологиялық кітапты итальян тілінде "Славяндар патшалығы" деп жазу арқылы осы идеологияға өте маңызды үлес қосты. Бұл оңтүстік славяндардың сынсыз тарихын 1722 жылы Сава Владиславич орыс тіліне аударды, ал ал сөзін Феофан Прокопович жазды. Сол кезден бастап бұл кітап славян халықтарының өздері туралы түсініктеріне және еуропалықтардың славяндар туралы түсініктеріне елеулі ықпал етті. Прибоевич сияқты Орбини де иллириялық және славян мифтік жекелігін біріктіреді және тарихын панславян мифологиялық позициясынан түсіндіреді. Орбини босқынның еркін жерлерінің шетінде өмір сүргендіктен, ол герман, итальян (Венеция) және Осман империяларының агрессиясына қарсы тұру үшін көптеген славян халықтарын (негізінен орыс және поляк) дәріптеді. Орбинидің ықтимал көздерінің бірі Людовик Криевич Туберон болды. Орбини сонымен қатар серб-хорват тілінде "Рухани айна" (Zrcalo duhovno, 1595) атты кітап шығарды, ол негізінен Анджело Неллидің итальяндық еңбегінің аудармасы болды. Орбин жергілікті славян тілінде сөйлегенді "рагусан тіліне" аударған бұл мәтін 16 ғасырдағы прозаның үлгісі ретінде мәдени және тарихи маңызы бар. Оның еңбегі 1385 жылғы Савра шайқасы туралы бірнеше негізгі дереккөздердің бірі болды, дегенмен онда бұл шайқас туралы көптеген дұрыс емес және дәл емес деректер бар.
Orbini was born in Ragusa (now Dubrovnik), the capital of the Republic of Ragusa, a Slavic populated merchant city state on the eastern shore of the Adriatic sea. His name in Slavic was written by himself as Mavar Orbin. He was mentioned for the first time in sources dating to 1592. At 15 years old, he joined the Benedictines. After becoming a monk, he lived for a while in the monasteries on the island of Mljet where he was elected abbot and later in Ston. In the Kingdom of Hungary he was the abbot of the Benedictine monastery in Bačka (in Serbia) for a short time. Afterwards, he returned to Ragusa, where he spent the rest of his life. Like most Dalmatian intellectuals of his time, he was familiar with the pan Slavic ideology of Vinko Pribojević. He made a very important contribution to that ideology by writing The Realm of the Slavs in Italian, a historical/ideological book published in Pesaro in 1601. This uncritical history of the South Slavs was translated into Russian by Sava Vladislavich in 1722, with a preface by Feofan Prokopovich. From then on, the book exerted a significant influence on the ideas of Slavic peoples about themselves and on the European ideas on Slavs. Like Pribojević, Orbini unifies the Illyrian and Slavic mythic identities and interprets history from a pan Slavic mythological position. Since Orbini lived on the very edge of the Slavic free lands, he glorified the multitude of Slavic peoples (primarily Russians and Poles) to counteract the aggressiveness of the Germanic, Italian (Venice) and Ottoman empires. One of Orbini's probable sources was Ludovik Crijević Tuberon. Orbini also published a book in Serbo Croatian, Spiritual Mirror (Zrcalo duhovno, 1595), which was essentially a translation of the Italian work by Angelo Nelli. This text, translated into the "Ragusan language", as Orbin called the local Slavic vernacular, has cultural and historical importance as an example of prose of the 16th century. His work was one of few primary sources about the 1385 Battle of Savra, although it contains many incorrect and imprecise data about this battle.
Мұра
Идеологиялық негізінен бөлек, Орбиннің негізгі еңбегі ұзақ уақыт бойы Оңтүстік славяндардың ортағасырлық тарихының кей бөліктерінің бірі ретінде пайдаланылды. Тіпті бүгінгі тарихшылар да оның кейбір жазбалары мен мәлімдемелерінде қаншалықты шындық бар екеніне күмән келтіреді. Орбиннің "Славяндар патшалығы" еңбегі 1762 жылы өзінің "История Славяноболгарская" атты ерте болгар тарихнамасының ең ықпалды еңбегін жазу үшін Пайсий Хилендарскийдің негізгі көзі болды. Ол кітапта "бір белгілі Мавробир, латын" деп аталады және жиі келтірілсе де, жалпы алғанда, сенімсіз болып табылады. Оны "Далматиндық Фукидид" деп атайды.
Aside from its ideological background, Orbin's main work was used for a long time as one of the few sources for segments of late medieval history of the South Slavs, from Carinthia and the Slovene Lands to Serbia and Bulgaria. Even today's historiography is often uncertain about how much truth there is in some of his writings and claims. Orbin's work The Realm of the Slavs was also the main source used by Paisius of Hilendar to write his Istoriya Slavyanobolgarskaya, the most influential work of early Bulgarian historiography, in 1762. He is referred to in the book as "a certain Mavrubir, a Latin", and is generally discredited despite being often cited. He has been called the "Dalmatian Thucydides".
Антропология
Орбин славяндар Скандинавиядағы готтардан тараған деп есептеген. Ол сондай-ақ, иллирийлер славян тілінде сөйлегенін айтқан. Ол Прибоевичтің Александр Македонский мен македониялықтардың славяндар екендігі туралы пікірін қолдады.
Orbin believed that the Slavs hailed from the Goths in Scandinavia. He also claimed that the Illyrians spoke Slavic. He supported Pribojević's view that Alexander the Great and the Macedonians were Slavs.