Кіріспе

Мавро Орбини (1563-1614) - Рагусандық хроникашы, оның "Славяндар әлемі" (1601) атты еңбегі кейінгі ғасырларда славян идеологиясы мен тарихнамасына әсер етті.

Өмір

Орбини Адриатика теңізінің шығыс жағалауындағы славяндық саудагерлік қала-мемлекет - Рагуза Республикасының астанасы Рагузада (қазіргі Дубровник) дүниеге келді. Оның есімін славян тілінде Мавар Орбин деп өзі жазған. Ол алғаш рет 1592 жылға дейінгі дереккөздерде аталған. 15 жасында ол бенедиктиндіктерге қосылды. Монах болғаннан кейін ол Млет аралындағы монастырларда біраз уақыт өмір сүрді, онда ол абат болып сайланды, кейіннен Стонда. Венгрия Корольдігінде ол қысқа уақыт бойы Бачкадағы (Сербияда) бенедиктиндік монастырдың иесі болды. Содан кейін ол Рагузаға оралып, өмірінің қалған бөлігін сонда өткізді. Өзінің заманындағы көптеген далматиндік зиялылар сияқты, ол Винко Прибоевичтің панславяндық идеологиясымен таныс болды. Ол 1601 жылы Пезарода басылып шыққан тарихи-идеологиялық кітапты итальян тілінде "Славяндар патшалығы" деп жазу арқылы осы идеологияға өте маңызды үлес қосты. Бұл оңтүстік славяндардың сынсыз тарихын 1722 жылы Сава Владиславич орыс тіліне аударды, ал ал сөзін Феофан Прокопович жазды. Сол кезден бастап бұл кітап славян халықтарының өздері туралы түсініктеріне және еуропалықтардың славяндар туралы түсініктеріне елеулі ықпал етті. Прибоевич сияқты Орбини де иллириялық және славян мифтік жекелігін біріктіреді және тарихын панславян мифологиялық позициясынан түсіндіреді. Орбини босқынның еркін жерлерінің шетінде өмір сүргендіктен, ол герман, итальян (Венеция) және Осман империяларының агрессиясына қарсы тұру үшін көптеген славян халықтарын (негізінен орыс және поляк) дәріптеді. Орбинидің ықтимал көздерінің бірі Людовик Криевич Туберон болды. Орбини сонымен қатар серб-хорват тілінде "Рухани айна" (Zrcalo duhovno, 1595) атты кітап шығарды, ол негізінен Анджело Неллидің итальяндық еңбегінің аудармасы болды. Орбин жергілікті славян тілінде сөйлегенді "рагусан тіліне" аударған бұл мәтін 16 ғасырдағы прозаның үлгісі ретінде мәдени және тарихи маңызы бар. Оның еңбегі 1385 жылғы Савра шайқасы туралы бірнеше негізгі дереккөздердің бірі болды, дегенмен онда бұл шайқас туралы көптеген дұрыс емес және дәл емес деректер бар.

Мұра

Идеологиялық негізінен бөлек, Орбиннің негізгі еңбегі ұзақ уақыт бойы Оңтүстік славяндардың ортағасырлық тарихының кей бөліктерінің бірі ретінде пайдаланылды. Тіпті бүгінгі тарихшылар да оның кейбір жазбалары мен мәлімдемелерінде қаншалықты шындық бар екеніне күмән келтіреді. Орбиннің "Славяндар патшалығы" еңбегі 1762 жылы өзінің "История Славяноболгарская" атты ерте болгар тарихнамасының ең ықпалды еңбегін жазу үшін Пайсий Хилендарскийдің негізгі көзі болды. Ол кітапта "бір белгілі Мавробир, латын" деп аталады және жиі келтірілсе де, жалпы алғанда, сенімсіз болып табылады. Оны "Далматиндық Фукидид" деп атайды.

Антропология

Орбин славяндар Скандинавиядағы готтардан тараған деп есептеген. Ол сондай-ақ, иллирийлер славян тілінде сөйлегенін айтқан. Ол Прибоевичтің Александр Македонский мен македониялықтардың славяндар екендігі туралы пікірін қолдады.