Кіріспе
Орлеандық Теодульф (Сарагосса, Испания, 750/60) 18 желтоқсан 821 ж.) - жазушы, ақын және Орлеандық епископ (шамамен 798 жылдан 818 жылға дейін) Шарль Ұлы мен Людовик Пейдің билігі кезінде. Ол Каролингтік қайта өрлеудің негізгі мүшесі және Шарль Великийдің басшылығымен шіркеудің көптеген реформалары кезінде маңызды тұлға болды, сондай-ақ "Орта ғасырлар бізге қалдырған бейнелеу өнеріне батыс көзқарасының ең толық мәлімдемесінің" авторы "Либри Каролини" болды. Ол негізінен осы үшін және оның вилласы үшін жасалған жеке оратория немесе часовняның аман қалуы үшін еске алынады. Оның ықпалымен жазылған Киелі кітап қолжазбаларында Барух кітабы мен Еремияның хаты (Барух кітабының 6-тарау) Батыс (Вулгата) Киелі кітаптарының қатарына кірді.
Theodulf of Orléans (Saragossa, Spain, 750(/60) – 18 December 821) was a writer, poet and the Bishop of Orléans (c. 798 to 818) during the reign of Charlemagne and Louis the Pious. He was a key member of the Carolingian Renaissance and an important figure during the many reforms of the church under Charlemagne, as well as almost certainly the author of the Libri Carolini, "much the fullest statement of the Western attitude to representational art that has been left to us by the Middle Ages". He is mainly remembered for this and the survival of the private oratory or chapel made for his villa at Germigny des Prés, with a mosaic probably from about 806. In Bible manuscripts produced under his influence, the Book of Baruch and the Letter of Jeremiah (as Chapter 6 of the Book of Baruch) became part of the Western (Vulgate) Bible canon.
Өмір
Теодульф Испанияда, мүмкін, Сарагосада 750 және 760 жылдар аралығында туған, және вестготтардан шыққан. Ол Испаниядан аймақты маврлар басып алғандықтан қашып кетіп, Галлияның оңтүстік-батыс аймағына, Аквитанияға барып, білім алды. Ол Магуэлонн манастырына (Оңтүстік Галлия) Аниан абысы Бенедикт бастаған монастырға кірді. 786 жылы Римге сапары кезінде Теодульф сол жердегі білім орталықтарынан шабыт алып, франк империясының көптеген абаттары мен епископтарына хат жіберіп, оларды мемлекеттік мектептер құруға шақырды. Шарль Великий Теодульфтің өз сарайындағы маңыздылығын мойындады және оны бір мезгілде Орлеанның епископы (798 ж. шамасында) және көптеген монастырлардың, әсіресе Флери-сюр-Лоардағы бенедиктин абатханасының иесі деп атады. Содан кейін ол өзінің Римге сапары кезінде қатты әсер еткен осы идеясын жүзеге асыра отырып, өзі бақылаған монастырь аумақтарынан тыс жерлерде мемлекеттік мектептер құрды. Теодульф тез арада Нортумбриялық Алкуинмен бірге Карл І-нің сүйікті теологтарының бірі болды және ол Карл І-нің шіркеуді реформалау құштарлығының көптеген қырларына терең араласты, мысалы, Карл І-нің қате деп санаған көптеген аударма мәтіндерін редакциялау және киелі мәтіндерді классикалық грек және еврей тілдерінен тікелей аудару арқылы. Ол 811 жылы императордың өсиет-жазасына куә болды. 814 жылы Ұлы Карл қайтыс болып, оның орнын ұлы Людовик Тату иеленді. Луидің немере інісі, Италия королі Бернард франк империясынан тәуелсіздік алуға ұмтылды және оған қарсы әскерін көтерді. Бернардты берілуге көндірді, бірақ Людовик оны қатаң жазалады, оны көзі көрмей қалу жазасына кесілді. Бернардты соқыр ету процесі сәтсіз аяқталып, ол операция нәтижесінде қайтыс болды. Людовик өзінің ордасында көптеген адамдар Бернардпен бірге оған қарсы сөз байласып отырды деп сенді, ал Теодульф сатқындықта айыпталғандардың бірі болды. Ол 817 жылы Орлеан епискобынан бас тартуға мәжбүр болды және 818 жылы Анжедегі монастырға жер аударылды, онда ол өмірінің келесі екі жылын өткізді. 820 жылы босатылғаннан кейін ол Орлеандағы епископтық орнын қайта алуға тырысты, бірақ қалаға жете алмады, өйткені ол сапар кезінде немесе одан кейін қайтыс болды деп есептеледі. Теодульф Орлеанский 821 жылы 18 қаңтарда қайтыс болды, оның денесі Анжеге әкелінді, онда жерленді. Кейбір деректерге сәйкес Теодульф өзінің мансабының басында үйленген болуы мүмкін және оның Гисла есімді қызы болған.
Герминь-де-Прес вилласы
Герминь де Пре (Лоир, Орлеана) ораториясы Каролинг сәулетінің үлгісі, 806 жылы епископ Теодульф Германиякустағы Галло-Рим вилласының бір бөлігі ретінде салған. Теодульф сонымен қатар көршілес Сент-Бенуа-сюр-Луар монастырының иесі болды. Оның Герминь де Престегі кешені жалпы алғанда сол кездегі Каролинг империясының орталығы болған Аахендегі Карл І-нің сарайына негізделген. Ораториядан басқалардың бәрін Норманндар (содан кейін викингтерден шыққан) бір ғасыр ішінде жойды. Виллада Жеті еркін өнер, Төрт маусым және Mappa Mundi фрескалары бар, ал ораториядағы мозаика - бұл Каролингтердің сақталған жалғыз мозаикасы, бірақ 1860 жылдары ораторияға жалпыға бірдей келісілгендей, қайта қалпына келтіру мен қайта құрудың апатты кезеңі берілді. Мозаиканың тақырыбы, періштелер қызмет ететін Келісім сандығы, тек ертедегі яһуди кітаптарында (әдетте жалғыз сурет ретінде) кездеседі және бұл Libri Carolini-ге қатысты болуы мүмкін, онда сандық алтын керубтермен бірге діни бейнелерді Құдайдың мақұлдауына айтарлықтай дәлел ретінде аталады.
Әндер мен өлеңдер
Теодульф ән-жырлар мен өлеңдер жазған, олардың 80-і сақталған. Глория, лаус ет хонр - олардың ішіндегі ең танымал.
Кітаптар Каролини
Теодульф, сондай-ақ, Libri Carolini (шамамен 793) құрастыру үшін жауапты болды, ол 787 жылғы Никеяның екінші кеңесі актілерінің қате аудармасына қарсылық ретінде қызмет етті, ол бейнелерге табыну ("құлшылық ету") шіркеуде қолайлы деп қате түсіндірілді. Оның айтуынша, Кеңес шіркеудегі, әсіресе Константинополдегі көптеген киелі бейнелерді жоюға әкелген иконоборшылық кезеңге тоқтатуды ұсынды, бұл тек ішінара ғана болды. Бұл аударма Римнен Карл Ізгіге жеткенде, ол франк императоры мен оның адал теологтарын, соның ішінде Теодульфті ашуландырды. Libri Carolini-ге сай, бейнелерді шіркеудің әшекейлері ретінде, тәлім беру мақсатында және өткен оқиғаларды еске түсіру үшін қолдануға болады. Ал егер олар Құдайға мойынсұнбағандықтан, Оның қауымынан шығарылып, жойылып кетсе, онда олар үшін хош иісті заттар түтетіп, шам-шырақтар жағып, түтету ақымақтық болар еді. Онда бейнелерге "құрметтеу" дегенге қатты қарсылық білдіріледі, бұл сөзді Никей кеңесі тек Құдайға ғана арналған абсолютті құлшылықты білдіреді деп қате ойлайды, ал тек қасиеттілерге ғана тиісті құрмет көрсетілуі керек, ал Мәсіхтің айқышқа шегеленуі, Киелі жазбалар, қасиетті ыдыстар және қасиеттілердің молдарына құрмет көрсетілуі керек. Бұл жердегі грек сөзі προσκύνησις деген сөздің мағынасы - құлшылық ету, яғни жерге жығылу.
Қонақжайлық
Теодульф Каролинг қайта өркендеуі деп аталатын кезеңге жаңа идеялар мен ашық ой-пікірлер әкелді. Ол әрқашан есікті ашық ұстауға және қажыларға, жолаушыларға немесе кедейлерге тамақ немесе түнгі баспана қажет болған жағдайда ешқашан бас тартпауға сенетін. Ол ең аз бақытты адамдарға дастарқан басында орын беруге тиіс екеніне сенді, егер бір күні Құдайдың қонақасы болғыңыз келсе. Бұл ойларға оның Августинді оқыуы қатты әсер етті. Ол өзін көбінесе Испанияда туылған, вестготтардан шыққан, Шарломанның патша сарайында қош қолмен қабылданған кедей саяхатшы немесе бейтаныс деп атаған. Ол сондай-ақ өзінің хаттарында ол құдайдан безген әдебиеттерді, соның ішінде Вергилий мен Овидийдің өлеңдерін оқығанды ұнататынын айтады, ол оларды бастапқыда ерескелдікпен толы болып көрінуі мүмкін деп ойлады, бірақ бетінің астында христиандық моральға қолданылуы мүмкін пайдалы мораль болды. Сонымен қатар ол жеті еркін өнерді жақсы көретін. Олар оның асханасында фрескада суреттеліп, оның рухы мен денесі бір мезгілде тамақтануға мүмкіндік берді.