Кіріспе

Ұшақтан немесе ғарыш кемесінен көрінетін пейзаждың көрінісін бейнелейтін бейнелеу өнері (Бұл мақала сурет салуға және фотосуретке жатпайтын басқа да құралдарға қатысты. Аэрофотография) Аэропейзаждық өнерге суреттер мен басқа да бейнелеу өнері жатады, олар пейзаждың сыртқы түрін әуеден немесе ғарыш кемесінен көруге болатындай, әдетте, едәуір қашықтықтан жоғарыда орналасқан көзқараспен бейнелейді немесе еске салады. Кейде сурет салу тікелей бақылауға емес, әуеден түсірілген суреттерге немесе спутниктен алынған суреттер арқылы жасалған карталарға негізделеді. Бұл түрі пейзаж өнерінің елеулі бөлігі 20 ғасырдан бұрын болған жоқ; оның қазіргі дамуы адам көлігінің пайда болуымен сәйкес келді, бұл үлкен пейзаждардың нақты көруіне мүмкіндік берді. Аэропорттық пейзаждар - аспаннан көрінетін пейзаждар. Аэропорттардың алғашқы суреттері карталар немесе көркем туындылар сияқты карталар болып табылады, олар пейзажды құстың көзқарасынан көрсетеді. Мысалы, Австралия аборигендері ежелгі дәуірден бастап "ел" пейзаждарын - өз елін бейнелейтін әуе пейзаждарын - су құйылатын шұңқырлар мен қасиетті жерлерге ақсақалдардың жолдарын көрсетті. Әуе қатынасынан бірнеше ғасыр бұрын еуропалықтар бүкіл құрлықтардың, тіпті жер шарының карталарын жасады, барлығы көкейінде болған әуе көзқарасынан, зерттеулер мен астрономиялық қатынастар туралы білімнен алынған математикалық есептеулерге көмектесті. 20-ға дейінгі ғарб өнер туындылары кейде бір қала немесе ауданды нақты әуе ландшафтына жақындата отырып, қала немесе қалады тікелей жоғарыдан көрінетіндей етіп көрсетеді. Аэропортты қала көрінісі сияқты карталар көбінесе аралас перспективаны қолданады; жалпы көрініс квази-аэропортты болғанда, тікелей жоғарыдан көрінгендей етіп орналастырылған ерекшеліктер көрсетілді; маңызды жеке ерекшеліктер (шіркеулер немесе басқа да ірі ғимараттар сияқты) масштабтан үлкен, бұрышталған, өйткені олар жерде тұрған адамға көрінеді. Карта сияқты бұл суреттердің функционалдық мақсаты осындай көрнекі жерлер көрерменге танылуы керек дегенді білдірді, сондықтан сахнаның нақты көруі мақсатты жеңеді. ХІХ ғасырда әуе шарымен саяхаттаудың пайда болуы әуедегі пейзаждардың нақтырақ болуына ықпал етті, өйткені алғашқы пионериялық авиаторлар тікелей аспаннан қараған кезде пейзаждар мен ғимараттардың шынымен қалай көрінетінін үйрене бастады.

Модернисттік абстракция және әуелік ландшафт

Қазіргі заманғы өнердің эстетикасы мен философиясы туралы көп жазған суретші Казимир Малевич (18781935), әуедегі ландшафтты (әсіресе "құс көзімен көру", тік төмен қарай, көлбеу бұрышты қарама-қарсы) ХХ ғасырдың өнеріндегі шын мәнінде жаңа және радикалды парадигма ретінде анықтады. Оның пікірінше, әуедегі саяхат, әсіресе әуе фотосуреттері санадағы кең өзгерістерді туғызды. Италиялық футуристер де пейзаждарды әуеден көруге қызығушылық танытты. Дәстүрлі ландшафттардан айырмашылығы, әуе ландшафттары көбінесе көкжиек немесе аспанның көрінісін қамтымайды, сондай-ақ мұндай жағдайларда көріністің шексіз қашықтықтағы рецессиясы болмайды. Сонымен қатар, әуедегі пейзаж суреті мен абстрактілі сурет салу арасында табиғи туыстық бар, өйткені таныс объектілерді әуеден қараған кезде тану қиын, бірақ суретте табиғи "жоғарға" немесе "төменге" бағдар жоқ. Көбінесе, абстрактіл экспрессионизмнің жұмысында сияқты, картинаны кері немесе бүйірмен іліп қоюға болады. Бұдан басқа, Джексон Поллок немесе Марк Тоби кескіндемесі сияқты, мұндай суреттерде көбінесе "барлық жерде" қызығушылықтың таралуы болады, бұл "дөрегі" бағдар немесе фокус туралы шешім қабылдауға тырысуға қарсы келеді. Малевичтен басқа, көптеген басқа заманауи және қазіргі заманғы суретшілер ландшафттардың әуеден көріністерінен шабыттанған жұмыстарды шығарды, соның ішінде Джорджия О'Кифф, Сьюзан Крил, Джейн Франк, Ричард Дибенкорн, Ивонн Жаккет және Нэнси Грейвс.

Арнайы жағдай: әуедегі бұлт

1960-1970 жылдары Джорджия О'Кифф сурет салған бұлттар ерекше жағдай. Олардың көбі пейзаж емес, өйткені олар жерді көрсетпейді. Олар көк аспанда аспаннан асқан бұлттардың бейнелерін бейнелейді, ал жердің астында жерді көрмейді; бұл әуежайдың терезесінен қарағандай, бұлттардың төменге қарай және бүйір бұрышынан қараған көрінісі. Бұл суреттерде "псевдогоризонт" бейнеленген, ол жердің аспанмен кездескен жерінде емес, бұлттардың аспалы қабаты - "псевдожер" - бос аспанмен кездесетін жерде қалыптасады. О'Киффтің монументальді әуедегі бұлттар пейзажы, Sky Above Clouds IV (1965), Чикаго өнер институтында орналасқан. Осы кезеңде О'Кифф бұлттардың астындағы жердің көрінісін қамтитын, шынайы әуелік пейзаж суреттері ретінде танымал болатын кейбір әуелік бұлт пейзаждарын суретке түсірді. Мысалы, It Was Blue and Green (1960; төмендегі суреттің сыртқы сілтемесін қараңыз). Бұл сурет әуедегі ландшафты мен әуедегі бұлтты жанрларды біріктіретін, бұлттардың жұқа қабаты арқылы жоғарыдан көрінетін жерді көрсетеді.

Басқа

Лодер, Кристина. "Малевич, Супрематизм және әуе фотосуреті" [мақала] Басылым: ФОТОГРАФИЯ ТАРИХЫ, 28, 1-бөлім (2004): 25 40;