Кіріспе

Вирджиния Дейр (1587 жылдың 18 тамызында туған, қайтыс болған күні белгісіз) – Америка құрлығындағы ағылшын отарларында туған алғашқы ағылшын баласы. Вирджиния мен басқа отаршылдардың не болғаны әлі де жұмбақ күйінде. Оның туғаны туралы мәлімет бар, себебі Вирджинияның әкесінің әкесі және отардың губернаторы Джон Уайт 1587 жылы Англияға қосымша жабдық іздеп қайтып келді. Уайт үш жылдан кейін оралғанда, отаршылардың бәрі жоқ болып шықты. Соңғы төрт жүз жыл ішінде Вирджиния Дейр американдық мифтер мен халық ауыз әдебиетіндегі маңызды тұлғаға айналды, әртүрлі адамдар үшін әртүрлі мағына береді. Ол кітаптарда, өлеңдерде, әндерде, комикстерде, телебағдарламаларда және фильмдерде басты кейіпкер ретінде бейнеленген. Оның аты түрлі тауарларды сату үшін қолданылды, мысалы, ваниль өнімдерінен бастап газдалған сусындарға дейін, сондай-ақ шарап пен спирттік ішімдіктерге дейін. Солтүстік Каролинада және Оңтүстік Америка Құрама Штаттарының басқа жерлеріндегі көптеген жерлер оның құрметіне аталған.

Өмірбаян

Вирджиния Дейр 1587 жылы тамызда қазіргі Солтүстік Каролина штатындағы Роанок колониясында дүниеге келді. Ол Жаңа Әлемде туған ағылшын ата-анасының алғашқы баласы болды. "Қала басшысының қызы және көмекші Ананияс Дейрдің әйелі Еленора Роанокта қызды босанды". Бұл оқиға Лондон қаласының Флит көшесіндегі Сент-Брайд шіркеуінде тіркелді. Ол да Роанок экспедициясына қатысты. Вирджиния Дейр 1587 жылы отарлаушылардың арасында туған екі нәрестеден бірі және отарлаушыларға туған жалғыз қыз бала еді. Вирджиния Дейрдің өмірінен басқа ештеңе белгілі емес, себебі Роанок колониясы тұрақтап қалмады. Вирджинияның әкесі Джон Уайт 1587 жылдың соңында Англияға жаңа жабдықтар алып келу үшін кемемен аттанды, содан кейін өзінің колониясын құрды. Англияның Испаниямен соғысы Испания флотына қарсы қорғану үшін кемелерге үлкен қажеттілік тудырғандықтан, ол 1590 жылдың 18 тамызына дейін Роанокқа орала алмады. Сол кезде ол елді мекеннің ұзақ уақыттан бері тасталып қалғанын көрді. Ғимараттар қирап, "үйлер бұзылған" еді. Одан да жаман, Уайт өзінің қызы мен немересінің, тіпті "Жоғалған колонияны" құраған 80 ер адам, 17 әйел және 11 баланың да ешқандай ізін таба алмады.

"Жоғалған колонияның" (Руанок) құпиясы

Вирджиния Дейрдің және оның колониялық серіктерінің тағдыры туралы ешнәрсе белгілі емес. Губернатор Уайт күрес немесе шайқас іздерін таппады. Колонистердің тағдырына қатысты жалғыз белгі – бекіністің тірегіне қашалған «Croatoan» сөзі және жақын жердегі ағашқа қашалған «Cro» әріптері болды. Барлық үйлер мен бекіністер бұзылған, бұл олардың кетуі асыққан жоқ екенін көрсетеді. Колонияны тастап кетпес бұрын, Уайт оларға егер олармен бірдеңе болса, жақын маңдағы ағашқа Мальта кресін қашап берулері керек екенін, бұл олардың қастандықпен жоғалып кеткенін білдіретінін айтқан. Крест болған жоқ, сондықтан Уайт олар Кроатон аралына (қазір Хаттерас аралы деп аталады) көшіп кеткенін түсінді, бірақ іздеу жүргізе алмады. Колонистердің тағдырына қатысты бірнеше теория бар, ең көп қабылданғаны – олар жергілікті үнді тайпаларынан пана іздеп, жергілікті тұрғындармен үйленген немесе өлтірілген. 1607 жылы Джон Смит және сәтті Джеймстаун колониясының басқа мүшелері Роанок колонистерінің тағдыры туралы ақпарат іздеді. Бір хабарламаға сәйкес, аман қалғандар достық қарым-қатынастағы Чесапик индейлерінен пана тапқан, бірақ Поухатан тайпасының басшылары оларға шабуыл жасап, көптеген колонистерді өлтірген. Поухатан Смитке колонистерге тиесілі деп айтқан бірнеше заттарды көрсетті, соның ішінде мылтық трубкасы және мыс диірмен тасы мен иінтірек. Дегенмен, бұл мәлімдемені қолдайтын археологиялық дәлелдер жоқ. Джеймстаун колониясы Жоғалған колонияның аман қалғандары туралы хабар алды және іздеу топтарын жіберді, бірақ ешқайсысы табысқа жете алмады. Соңында олар барлық аман қалғандар қайтыс болғанын анықтады. Джеймстаун колониясының хатшысы Уильям Стречи 1612 жылы «Виргиния Британиясына саяхат тарихы» еңбегінде Пекареканик және Оканахоен үнді қоныстарында тас қабырғалы екі қабатты үйлер болғанын жазды. Үндістер оларды қалай салу керектігін Роанок қоныстанғандарынан үйренген. Сондай-ақ, сол кезеңде түрлі үнді қоныстарында еуропалық тұтқындардың көрінгені туралы хабарлар тарады. Стречи сондай-ақ төрт ағылшын еркек, екі ұл және бір қыздың Ино қонысы Ританокта, Ианоко есімді басшының қорғауында көрінгенін жазды. Тұтқындар мыс соғып жұмыс істеуге мәжбүр болды. Ол тұтқындар басқа колонистерге жасалған шабуылдан қашып, Шаоноке өзенімен (қазіргі Шован өзені, Солтүстік Каролина штатының Берти округі) жоғары қарай қашқандарын хабарлады.

Қазіргі заманғы мұра

Вирджиния Дейр дүниеге келгенінен бері төрт жүз жылдан астам уақыт бойы американдық миф және фольклордың көрнекті тұлғасына айналды, әртүрлі адамдарға әртүрлі нәрселерді білдіреді. 2000 жылы Пьемонт (Солтүстік Каролина) айманындағы Triad News and Record газетінде жарияланған мақаласында ол көптеген американдықтар үшін (әсіресе оңтүстіктегілер үшін) әділдік пен тазалықты, «жаңа бастамаларды, уәде мен үмітті», сондай-ақ жаңа жердегі «қиындыққа қарсы тұру мен батылдықты» бейнелейтіні айтылды. Ол сонымен қатар, құпия тағдырының себебімен байланысты құпияны да символдайды. Солтүстік Каролинаның кейбір тұрғындары үшін ол штаттың маңызды символы болып табылады және оның негізінен еуропалық текті сақтау тілегін көрсетеді. 1920 жылдары Ралидегі әйелдерге сайлау құқығын беруге қарсы болған топ, қара әйелдерге дауыс беру мүмкіндігі туырады деп қорқып, «Солтүстік Каролина Вирджиния Дейр атымен ақ болып қалуы керек» деген талап қойды. Бұл ақ ұлтшылдық пен оң жақтағы радикалды идеологиялармен байланысты. Кейбіреулер Дейрді әйелдер құқығының символы деп санайды. 1980 жылдары Солтүстік Каролинадағы феминистер штат тұрғындарын Тең құқықтар туралы түзетуді мақұлдауға және «Вирджиния Дейрге құрмет көрсетуге» шақырды. Бұл 1957 жылы Марджори Меггит жасаған Вирджиния Дейрдің мәрмәр мүсінінің орнына қойылды, ол 1999 жылы ұрланып, кейін табылған жоқ.

Элеонора Даир тастары

Вирджинияның өлімі және басқа отарлаушылардың тағдыры Элеонора Дейр мен басқалар жазған жазулы тастарда баяндалған деген әңгіме бар. Бұл тастардың көпшілігі кейіннен жалған екені анықталды, ал біреуінің нақтылығы күмәнді күйде қалып отыр.

1937 жылғы Роанок ескерткіш монетасы

1937 жылы АҚШ Монета жасау орталығы Жаңа дүниеде туған алғашқы ағылшын баласы Вирджиния Дейрдің суреті бар жарты долларлық ескерткіш монета шығарды. Бұл АҚШ ақшасында баланың суреті бейнеленген алғашқы жағдай болды.

Әдеби және мәдени сілтемелер

Вирджиния Дейр британдық Америкада дүниеге келген алғашқы ақ бала ретінде тез арада халық ауыз әңгімесіне айналды. Вирджиния Дейр мен Жоғалған Колонияның тағдыры көптеген әдеби, кино және теледидар бейімдемелерінің тақырыбы болды, олардың барлығы оның мифін арттырды: алғашқылардың бірі Корнелия Тутиллдің 1840 жылғы «Вирджиния Дейр немесе Роанок Колониясы» романы болды, онда Вирджиния Джеймстаун қоныс аударған адамға үйленеді. Вирджиния Дейр Э.А. Б. Шеклфордтың 1892 жылғы «Вирджиния Дейр: Он алтыншы ғасыр романы» романында үнділік Покахонтас ханшайымымен кездесті. Вирджиния Дейр – Салли Саутхолл Коттеннің 1901 жылғы «Ақ бұғы: Вирджиния Дейрдің тағдыры» кітабының басты кейіпкері. Кітапта ол өзінің ұсыныстарын қабылдамағаны үшін үнділік сиқыршы дәрігердің ақ бұғыға айналдырады. Шынайы махаббаты, үнділік жауынгер, күміс жебемен атқанда, ол оның қолында қайтыс болғанға дейін қайтадан әйелге айналады. Алайда, Коттеннің айтуынша, «Ақ бұғы ретіндегі Дейр» ертегісі отаршылдық фольклорының бөлігі ретінде шамамен үш ғасыр бойы сақталған. 1908 жылғы «Вирджиния Дейрдің қызы» романында Мэри Вирджиния Уолл Покахонтасты Вирджиния Дейрдің қызы етіп көрсеткен. Герберт Болдин Хоустың 1930 жылғы «Қанның қызы» романында Вирджиния Дейр Джон Смит пен Покахонтас арасындағы махаббат үшбұрышына қатысады. Нил Гайман бұл оқиғаны 1602 комикс кітаптар сериясында кеңейтті, онда Роджаз есімді америкалық үнді Вирджиния Дейрді он екі жасында кездестіреді және оның саяхаттарының артефактісі қауіпті кезде оны ақ жануарларға айналдырады. Сюжет желісі Питер Паркуа мен Вирджиния Дейр Англияда қалғандарды құтқаруды жоспарлау үшін үйіне, оның әкесіне бара жатқанда аяқталады. 1602 ғаламдағы кейінгі әңгімелерде (әңгімедегі кейіпкерге ұқсас), ақ бұғы түрінде қашып кетуге тырысқанда, оны шебер Норман Осборн атып өлтіреді және ол өлім алдында Питердің алдында адам түріне қайта оралады. Маргарет Питерсон Хаддикстің «Саботаж» романында қыз өзі Вирджиния Дейр екенін біледі. Филип Хосе Фармердің 1965 жылғы «Dare» романында Вирджиния мен басқа жоғалған отаршылар ғарышкерлермен ұрланып, Dare деп аталатын планетаға қоныстанды. 1969 жылы Стив Кэннон «Groove, Bang and Jive Around» романын жазды, онда Вирджиния Дейр Statecraft One кемесіндегі екі стюардессаның бірі болып табылады, ол Нью-Орлеандық қызылша Аннетпен және «Кішкентай Стиви» деп аталатын Эставаникомен, ұшу инженерімен, жабайы оргазмға түседі. Соңында, Ооблади жерінде ол ақыр соңында сиқырлы түрде таяқпен әлсіз, қарт әйелге айналады, ол өзінің жыныстық жағынан әлдеқайда қараңғы көкжиектерді зерттеуге қалдырылған себептерін түсіндіреді. Ақырында ол жерге күл-тозаң болып құлайды. Вирджиния Дейр Марк Чадборнның «Жылан патшалығы» трилогиясында пайда болады, ол «Карауандардың Джекі», «Жылынушы адам» және «Әлемдердің құртушысы» романдарын қамтиды. Ол басқа Роанок отаршыларымен бірге ұрланып, барлық мифтер мен аңыздардың мекені – Келттік басқа әлемге әкелінеді. Ол трилогияның соңғы томында басты рөл атқарады. Вирджиния Дейр есімді әйел Грегори Кейстің «Бриар Король» атты фантастикалық романында кездеседі. Кейс бұл кейіпкердің тарихи тұлға екенін көрсету үшін бірнеше нұсқамалар мен сөздік сылтауларды қолданады. Тарихтағы Бафи-Вампирлер әлемінде орын алған қорқынышты әңгімелер жинағында Вирджиния Дейр «Ақ бұғы» ретінде пайда болады, ол хорваттық үндістер қабылдаған ағылшын қызы. Ол өзінің ұсыныстарын қабылдамағаны үшін тайпаның сиқыршысы оны ақ бұғыға айналдырады. Оның шынайы махаббаты, Мұхиттың мөрі, оны табады, бірақ кейін оны бұғы ретінде танымағаны үшін өлтіреді. Dare – қысқа өмір сүрген FreakyLinks телешоуындағы басты зұлым кейіпкер. X-файлдар мен Блэр сиқыршысы жобасынан шықты, ол ер жігіттің ертегісі бойынша, ол өзінің еркек туысы өлгеннен кейін оның паранормальді сайтты Freakylinks-ті қолға алады. Кейіннен оның ағасының өлімі Роаноктың жоғалған колониясын зерттеумен байланысты екені анықталады. Вирджиния Дейр колонистерді тікелей немесе жанама жойған жын болған деген болжам бар. Алайда, шоу бірінші маусымның аяқталуынан бұрын тоқтатылды, ал құпия ешқашан шешілмеді. 2007 жылы SciFi арнасында телефильмге түсірілген Роаноктың жұлдыздары, Вирджиния Дейр колонияны ежелгі скандинав жұлдыздары немесе жұлдыздар жойғаннан кейін жалғыз тірі қалған, олар аралда ғасырлар бұрын қайтыс болған, бірақ Вальхаллаға өтуді қол жеткізе алмады. Фильмде Вирджинияның кінәсіздігіне шабытқыштардың мұқтажы бар, оны әкесі жұлдыздарды қызыл отпен жағылған салға отырғызып, викингтердің қабір тойына жібереді. Ананның соңғы әрекеті – Вирджинияны салдан тоқылған себетке салып лақтыру. Оны ертесі күні құрлықтағы үндістер табады және қабылдайды. «Жасырын Николас Фламельдің құпиялары» сериясының төртінші кітабында «Некромант» Вирджиния Дейр өзінің жауларын сиқырлы флейтадан шармалармен жеңіске жететін өлмейтін адам ретінде таныстырылды. Кейіннен оқиғада оның әкесі қоршау бағанасына және ағашқа «Croatoan» деген сөзді қашап жазғаны белгілі болады. Маргарет Питерсон Хаддикстің «Жоғалғандар» сериясының үшінші кітабы «Саботаж» романында Вирджиния Дейр бала кезінде зұлым кейіпкерлердің бірі ұрлап әкелген тарихтағы жоғалған бала болып табылады, бірақ кейіннен кездейсоқ түрде жиырма бірінші ғасырға түсіп қалады. Басты кейіпкерлер, Йона мен Катерина, оны колонияға қайтару үшін тағы да уақытқа кері жіберіледі. Алайда, Андреа (сондай-ақ Вирджиния) «Second» есімді таинсты кейіпкердің алдауына ілігіп, миссияны саботаждайды. Кітап Роанок аралында өтеді және олар ақырында Кроатоан аралына саяхат жасайды. 2011 жылғы «The Heart, She Holler» атты Оңтүстік готикалық шоуда қаланың анасы, көбінесе «Meemaw» деп аталатын Вирджиния Дейр есімді әйел пайда болады. 3 маусымда ол «осы континентте туған алғашқы ақ адам» екені расталады. Оның тууы жергілікті халықтың құдайларын соншалықты ренжітті, олар оны өлімсіздікпен және телекинез, экстрасенсорлық қабілет және түсіндірілмейтін шындықтарды өзгерту сияқты әртүрлі паранормальді қабілеттермен «күрсітті». Ол Сет Грэхем Смит жазған «Соңғы американдық вампир» романының кейіпкері. Ол Sleepy Hollow сериалының 1 маусымындағы «John Doe» эпизодында, жоғалған Роанок колониясы туралы айтылады.

Туризм және жарнама

Вирджиния Дейрдің есімі Солтүстік Каролинаның туристік орталығына айналды. Көптеген жерлер оның құрметіне аталған, оның ішінде Солтүстік Каролина штатындағы Даре округі; Вирджиния Даре жолы, NC 12 тас жолының бір бөлігі; Вирджиния Даре ескерткіш көпірі, Роанок аралын Маннс-Харборға жалғайтын Кроатан шығанағы арқылы салынған екінші, ең жаңа және ең кең көпір, осы арқылы АҚШ 64 тас жолы өтеді. Роанок аралының тұрғындары Вирджиния Дейрдің туған күнін әр жыл сайын Елизавета дәуірінің қайта жаңғыру фестивалімен тойлайды. Аралдағы Елизавета бағында Вирджинияның бойжеткен қыз ретіндегі, жалаңаш және балық торға оралған мүсіні қойылған. Вирджиния Dare Extract Company ваниль өнімдерін шығаратын компания, өнімдерін ақ түсті, жиегі бүршіктелген қалпақ киген, жас және сары шашты Вирджинияның символымен сатады. Компанияның сайтында Вирджиния Дейр "салауаттылық пен тазалықтың" символы екені айтылған. Калифорния штатының Ранчо Кукамонга қаласында, Хэйвен авенюі мен Футхилл бульварының (АҚШ 66 тас жолы) қиылысында бұрынғы Вирджиния Дейр шарап зауыты орналасқан.

Оның есімімен аталған кемелер

SS Virginia Dare – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ-та салынған «Бостандық» кемесі. «Вирджиния Дейр» шкунасы, 89,41 тонна, 1883 жылы Эссекс қаласында салынған және Глостер қаласындағы Pool, Gardner & Co. компаниясына тиесілі болған. 1871 жылғы Атлантика дауылды маусымында Галвестон аралының жағасындағы құм сілкіп тұрған жерге қонып қалған «Вирджиния Дейр» пароходы.