Кіріспе

Оңтүстік Америка Құрама Штаттарында қылмыстық еңбек жүйесі колониялық Австралиядағы жүйе Сотталғандарды жалға беру - бұл оңтүстік Америка Құрама Штаттарында тарихи түрде қолданылған, жұмысшылар негізінен африкалық американдық ерлер болған мәжбүрлі қылмыстық еңбек жүйесі; ол 20-шы ғасырда тоқтатылды. Ол тұтқындық жұмыс күшін жеке тұлғаларға, мысалы плантация иелері мен корпорацияларға (мысалы, Теннесси көмір және темір компаниясы және Чаттахучи кірпіш компаниясы) ұсынды. Луизиана штаты 1844 жылы тұтқындарды жалға берді. Бұл жүйе 1865 жылы АҚШ-тағы Азамат соғысының соңында құлдықтан босатылғаннан кейін Оңтүстік Американың басым бөлігінде кеңінен таралды. Бұл практика 1880 жылы шыңына шықты, 1928 жылы соңғы штат (Алабама) оны ресми түрде заңсыз деп жариялады және ол әртүрлі формада жалғасты, ол президент Франклин Д. Рузвельт Франсис Биддлдің 1941 жылғы 12 желтоқсандағы "Circular 3591" арқылы жоюға дейін. Бұл жүйе жалға алушылар мен мемлекеттік органдар үшін өте пайдалы болды. Сыбайлас жемқорлық, жауапкершіліктің жоқтығы және зорлық-зомбылық "Америка тарихындағы ең қатал және ең көп қанаушылықты жұмыс жүйесіне" әкелді. "Заңдарды қатаң және іріктеп орындау және кемсітушіл жазалар" салдарынан жалға алынған сотталғандардың басым көпшілігін - бірақ барлығын емес - африкалық американдықтар құрады. Түнгі АҚШ-тың штаттары кейде түрме жұмыстарына келісімшарт жасаса, тарихшы Алекс Лихтенштейн "тек оңтүстікте ғана мемлекет өзінің бақылауын келісімшарт берушіге толықтай тапсырды; ал тек оңтүстікте ғана жеке "тұтқынды" түрме түрмелері түрмедегі сотталғандар жұмыс істейтін жеке кәсіпорындармен бірдей болды" деп атап өтті. Жазушы Дуглас А. Блэкмон бұл жүйені былай сипаттады: Бұл соғыстан бұрынғы Оңтүстікке қарағанда мүлдем басқаша құлдықтың түрі болды, өйткені ер адамдардың көпшілігі және салыстырмалы түрде аз әйелдер үшін бұл құлдық өмір бойы созылып, бір ұрпақтан екіншісіне автоматты түрде берілмеді. Бірақ ол әлі де құлдық болды - ешқандай қылмыс жасамаған және заң бойынша бостандыққа құқығы бар ерікті адамдардың әскерлері өтемақысыз жұмыс істеуге мәжбүр болған, қайта-қайта сатып алынған және сатылған және ерекше физикалық мәжбүрлеу арқылы ақ қожайындарының тапсырыстарын орындауға мәжбүр болған жүйе.

Шығу тегі

Құрама Штаттарда сотталғандарды жалға беру Азаматтық соғыс аяқталғаннан кейін Қайта құру кезеңінде (1865-1877) Оңтүстікте кең таралған болатын. Сол кезде көптеген оңтүстік заң шығарушы органдар афроамерикандықтар мен радикалды республикашылардың көпшілік коалициясымен басқарылатын. Егер босқындар үшін сотталса, қара нәсілді адамдар түрмеге қамалуы мүмкін, сондай-ақ олар әртүрлі кішігірім құқық бұзушылықтар үшін жазалар алды. Мемлекеттер тұтқындарды плантациялар мен басқа да жұмыс іздейтін мекемелерге жалдап бере бастады, өйткені босатылған ерлер өздері үшін жұмыс істеуге тырысты. Бұл мемлекеттерге қаржылары толығымен таусылған жылдары жаңа табыс көзімен қамтамасыз етті, ал жалға алушылар мәжбүрлі еңбекті нарықтық бағадан төмен бағамен пайдаланды. Сотталғандарды жалға берудің конституциялық негізі 1865 жылғы Он үшінші түзетуде құлдықты және еріксіз құлдықты жоюға қарамастан, оны қылмыс үшін жаза ретінде қолдануға рұқсат етіледі. Қылмыстық істерді зерттейтін Торстен Селлин өзінің "Құлдық және жазалау жүйесі" (1976) деген кітабында сотталғандарды жалға берудің жалғыз мақсаты "қамауға алынғандарды барынша пайдаланған жалға алушыларға және сотталғандарды жалға алушыларға салған үкіметке қаржылық пайда әкелу" екенін жазды. Бұл практика кеңінен таралды және Оңтүстік бойынша ауыл шаруашылығы, теміржол, тау-кен және ағаш кесу жұмыстарына жұмыс күшін жеткізу үшін пайдаланылды.

Түрлі мемлекеттердегі жүйе

Джорджияда тұтқынды жалға беру 1868 жылы сәуірде, союз генералы және жаңадан тағайындалған уақытша губернатор Томас Х. Ругер Джорджия мен Алабама темір жолындағы жұмыс үшін Уильям Фортқа тұтқынды жалға беру туралы шарт жасады. Келісім-шартта "100 дені сау және дені сау негр тұтқындары" мемлекеттік төлем ретінде 2500 долларға белгіленді. Мамыр айында мемлекет Форт пен оның бизнес-серіктесі Джозеф Принтуппен тағы 100 сотталған адам үшін екінші келісімге қол қойды, бұл жолы 1000 долларға, сонымен қатар солтүстік Джорджиядағы Сельма, Рим және Далтон теміржолында жұмыс істеуге. 1908 жылы Джорджияда сотталғандарды жалға беру жүйесі тоқтатылды. Теннессиде тұтқындарды жалға беру жүйесі 1894 жылдың 1 қаңтарында тоқтатылды, өйткені 1891 жылғы "Колл Крик соғысы" бір жылдан астам уақытқа созылған қарулы еңбек акциясы. Ол кезде шахтада еріктілер де, тұтқындар да жұмыс істеді, бірақ жұмысшылардың екі түрі бөлек ұсталды. Тегін көмір шахташылары түрмеге шабуыл жасап, өрттеп, жүздеген қара нәсілді тұтқындарды босатты; байланысты жарнама мен ашу-ыза губернатор Джон П. Бьюкененді қызметінен алып тастады. Алайда, тұтқынды жалға берудің аяқталуы тұтқынның еңбегінің аяқталуын білдірмеді. Мемлекет геологтардың көмегімен жаңа түрме, Бруши Маунтин штаттық түрмесін орналастырды. Түрме тұтқындар еңбегіне байланысты осы жерде көмір шахтасын салып, оны айтарлықтай пайдамен басқарады. Бұл түрме шахталары 1966 жылы жабылды. Техас 1883 жылы сотталғандарды жалға беруді бастады және оны 1910 жылы ресми түрде жойды. Жақында (2018) Хьюстонның маңындағы Sugar Land қаласында 95 "құл сотталғандардың" сүйектері бар деп есептелетін зират табылды. Алабама 1846 жылы тұтқынға беруді бастады және 1928 жылы оны заңсыз етті. Бұл оны заңсыз деп жариялаған соңғы мемлекет болды. Сотталғандарды жалға беруден алынған кірістер едәуір болды, олар 1883 жылы жалпы мемлекеттік кірістердің шамамен 10% -ын құрады, ал 1898 жылы шамамен 73% -ға дейін көтерілді. Бұл табысты практика штаттар мен округтерге афроамерикандықтарды соттауға ынталандыру жасады және Азаматтық соғыстан кейін оңтүстіктегі түрме тұрғындарының басым бөлігі афроамерикандықтарға айналуына көмектесті. Теннессиде афроамерикандықтар 1865 жылдың 1 қазанында Нэшвиллдің негізгі түрмесіндегі халықтың 33 пайызын құрады, бірақ 1867 жылдың 29 қарашасына қарай олардың пайызы 58,3 пайызға дейін өсті. 1869 жылы бұл көрсеткіш 64 пайызға дейін өсті, ал 1877-1879 жылдар аралығында 67 пайызға дейін жетті. Бұл практика үкіметтер үшін, сондай-ақ сотталғандарды жұмыс күшін пайдаланушы бизнес иелері үшін өте пайдалы болды. Алайда, басқа да проблемалар тұтқынға берумен бірге болды, ал жұмыс берушілер кемшіліктерді біртіндеп түсіне бастады. Кейбіреулер жүйенің құлдырауы сотталғандардың адамгершілікке жатпайтын қарым-қатынасына байланысты деп санайды, ал басқалары заң реформаларынан бастап саяси жазалауға дейінгі себептерді көрсетеді. Ата-анасы айыппұл үшін 25 доллар жіберсе де, Таберт Солтүстік Дакотаға үйіне оралғанда 25 доллар жіберді, бірақ Таберт Леон округінің түрмесінде отырған кезде ақша жоғалып кетті. Содан кейін Таберт Флориданың Дикси округінің Таллахассиден оңтүстікке қарай 60 миль (97 км) жердегі Флорида Панхандл қаласындағы Кларадағы Путнам ағаш компаниясына жалға берілді. 1924 жылы "Нью-Йорк Ворлд" газетінде Тэберттің өлтірілуі туралы мақала жарияланғаны үшін Пулитцер сыйлығы берілді. Губернатор Кэри А. Харди 1923 жылы Тэберт ісі және оны жариялау салдарынан тұтқынды жалға беруді тоқтатты. Солтүстік Каролинада, басқа штаттармен салыстырмалы жүйе болмаса да, 1933 жылға дейін бұл практикаға тыйым салынбады. Алабама 1928 жылы мемлекеттік түрмеде сотталғандарды жалдау практикасын соңғы рет тоқтатты, бірақ Оңтүстіктегі көптеген округтер бұл тәжірибені жылдар бойы жалғастырды.

Жалпы және келтірілген сілтемелер

Блэкмон, Дуглас А. Құлдық басқа атпен: Азамат соғысынан Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі қара американдықтарды қайта құл ету. Нью-Йорк: Anchor Books, Random House Publishing, 2008 жыл. Лихтенштейн, Алекс. Екі рет еркін еңбектің жұмысы: Жаңа оңтүстіктегі сотталғандардың саяси экономикасы (Verso, 1996).