Кіріспе
Катионды липосомалар - оң зарядталған липидтер бар шар тәрізді құрылымдар. Катиондық липосомалардың көлемі 40 нм мен 500 нм аралығында өзгеруі мүмкін және олардың бір липидтік қос қабаты (моноламелляр) немесе бірнеше липидтік қос қабаты (мультиламелляр) болуы мүмкін. Фосфолипидтердің оң заряды катиондық липосомаларға иондық өзара әрекеттесу арқылы теріс зарядталған нуклеин қышқылдарымен (ДНК, мРНК және сиРНК) кешендер құруға мүмкіндік береді. Нуклеин қышқылдарымен әрекеттескенде катиондық липосомалар агрегатталған көпіршіктердің кластерлерін құрайды. Бұл өзара әрекеттесулер катиондық липосомаларға әр түрлі емдеу және диагностикалық агенттерді олардың сулы бөлігінде немесе липидтік қос қабатында конденсациялауға және капсулалауға мүмкіндік береді. Бұл катионды липосомалық нуклеин қышқылының кешендері липоплекстер деп те аталады. Катионды липосомалардың жалпы оң зарядының арқасында олар классикалық липосомаларға қарағанда теріс зарядталған жасуша мембраналарымен тез өзара әрекеттеседі. Бұл мәселелерді катиондық липосомалардың физикалық және химиялық қасиеттерін липидтік құрамы арқылы оңтайландыру арқылы азайтуға болады. Алғашқы препараттар барлық табиғи липидтерді пайдалана отырып жасалған. 1982-1988 жылдар аралығында Syntex компаниясында катиондық липидтер бойынша жүргізген зерттеулеріне сүйене отырып, Фелгнер гендерді жеткізу үшін пайдаланылатын алғашқы катиондық липидті, N [1 (2,3 диолейлокси) пропил] N,N,N триметиламоний хлориді (DOTMA) енгізді.
Құрамы
Катиондық липидтерді қолдану липосомалардың жалпы тұрақтылығы мен тиімділігін арттыруға көмектеседі. Катиондық липидтер нуклеин қышқылдарын липосомаларға капсулалауға қабілетті болса да, трансфекцияның тиімділігі эндосомалық қашу деп аталатын процеске байланысты төмен. Эндосомалық мембраналарды тұрақсыздандыруға және эндосомалық қашуды жеңілдетуге қабілетті липидтер фьюзогендік липидтер деп аталады. Катиондық липидтерге көмекші липидтерді қосу трансфекцияның әлдеқайда жоғары тиімділігін көрсетеді.
Жеткізу механизмі in vivo
Катионды липосомалар нуклеин қышқылдарын эндоцитоздық жол арқылы немесе жасуша мембранасының бірігуі арқылы жасушаға жеткізе алады. Фузогенді катионды липосомалар нуклеин қышқылдарын тек жасуша мембранасының бірігуі арқылы жеткізеді. Ламельдік фазадағы катиондық липосомалар нуклеин қышқылдарын эндоцитоз арқылы, атап айтқанда клатрин арқылы жасалатын эндоцитоз (CME), кавеола арқылы жасалатын эндоцитоз (CavME) және макропиноцитоз арқылы жеткізеді.
EndoTAG-1
Паклитаксель (ПТХ) - бұл химиялық терапиялық препарат, ол жұмыртқа безі қатерлі ісігінің, сүт безі қатерлі ісігінің және без без безінің қатерлі ісігінің көптеген түрлерін емдеуде қолданылады. SynCore Bio- ның EndoTAG 1 - PTX енгізілген катионды липосомалық формула. Бұл препаратта қолданылатын катиондық липид - диолеойлоксипропилтриметиламоний (DOTAP). PTX енген катиондық липосома, олардың қанмен қамтамасыз етілуін азайту үшін, ісік ангиогенезі үшін қажетті терiс зарядталған ісік эндотелиялық жасушалармен өзара әрекеттеседі.
Цитотоксикалық әсері
Катиондық липидтердің оң заряды цитотоксикалық әсері бар екені дәлелденді, өйткені бұл липидтер бірнеше проапоптотикалық және провоспалительная жасушалық сигнализация жолдарын белсендіре алады. Олардың оң зарядының арқасында катиондық липосомалар әр түрлі плазма ақуыздарына байланады, олардың бетінде ақуыздық корона қалыптасады және олардың биологиялық сәйкестігін толығымен өзгертеді. Бұл жаңа биологиялық сәйкестік опсониндерді оларды патогендер ретінде таңбалауға және фагоциттік клиренс арқылы клиренске түрткі болады.