Кіріспе
Embraer/FMA CBA 123 Vector (алғашқыда EMB 123 Embraer үшін және IA 70 FMA үшін) 1990 жылы аймақтық рейстер үшін жасалған турбовинтолеттік ұшақ болды, ол 19 жолаушыға дейін тасымалдай алады. Бағдарлама бразилиялық Embraer компаниясы мен аргентиналық FMA арасындағы серіктестікке негізделген. Жоба өз заманы үшін алдыңғы қатарлы турбовинтті ұшақ болды, оның ішінде авиация, аэродинамика және қозғалтқышта алдыңғы қатарлы технологиялар болды.
The Embraer/FMA CBA 123 Vector (originally EMB 123 for Embraer and IA 70 for FMA) was a 1990 turboprop aircraft designed for regional flights, to carry up to 19 passengers. The program arose from a partnership between the Brazilian company Embraer and the Argentine FMA. The project was an advanced turboprop aircraft for its time, including advanced technology in avionics, aerodynamics, and propulsion.
Даму
1985 жылы Оңтүстік Американың экономикалық интеграциясы Бразилия мен Аргентина үкіметтері арасындағы Меркосур келіссөздеріндегі жетістіктермен алға басуда. 1985 жылы бразилиялық Embraer компаниясы EMB 120 Brasilia 30 орындық турбовинтоцилді ұшағын шығара бастады. Embraer компаниясының EMB 110 Bandeirante ұшағының орнына 19 орындық ұшақты жасауды бастады. 1986 жылы екі ел арасындағы серіктестікті ынталандыру мақсатында Embraer компаниясы мен Fabrica Militar de Aviones (FMA) аргентиналық компания арасында Бразилияның Аргентиналық ұшағын әзірлеу туралы келісімге қол қойылды. Бастапқыда EMB 123 деп аталатын ұшақ 3 миллион АҚШ долларына сатылады және 2000 жылға дейін 750 миллион АҚШ долларын құрайтын болады деп күтілді. "CBA" атауы "Cooperación Brasil Argentina" (испанша) және "Cooperação Brasil Argentina" (португалша) дегенді білдіреді, яғни Бразилия Аргентина ынтымақтастығы. Бастапқыда жобаның шығыны мен жұмыс көлемі Embraer (67%) және FMA (33%) арасында бөлінді. FMA-ға қанаттар, қанаттар және рульдер өндірісі тапсырылды. Фюзеляждың бастапқы жоспары Embraer EMB 121 Xingu ұзын нұсқасын пайдалану еді, бірақ кооператив Brasilia-ның қысқа нұсқасын пайдалануды шешті. Алғашқы ұшу 1988 жылға жоспарланған еді, содан кейін тапсырыс берушіге жеткізу 1990 жылы жүзеге асырылатын болады. Аргентиналық жақтағы жұмыс кейіннен орталық фюзеляжға, артқы фюзеляжға және көлденең тұрақтандырушыларға ауыстырылды. 1987 жылдың қыркүйегінде AlliedSignal компаниясының Garrett Engine Division компаниясы CBA 123 қозғалтқышымен қамтамасыз етуші болып тағайындалды. Тез арада ол TPF351 20 деп аталды. Артқы жақтағы турбовинтолет конфигурациясының жарамдылығын растау үшін Embraer 1989 жылдың басында Бразилия сынақ ұшағының артқы фюзеляжына бекітілген Garrett TPE331 12B қозғалтқышының ұшу сынақтарын жүргізді, тіркеу нөмірі PT ZBA. Сынақтарда қозғалтқыштың орналасуы салонның шуы мен дірілінің төмендеуіне әкелгені расталды. Алайда 1990 жылдың бірінші тоқсанында кооператив CBA 123 жаңа атауын таңдау үшін конкурс ұйымдастырды. 1990 жылдың төртінші тоқсанында ұшақтың бағасы шамамен 5 миллион долларға жетті, бұл бәсекелестікке 19 орындық турбовинтілерге қарағанда шамамен 1 миллион долларға қымбат деп есептелді. Бірақ 1990 жылдың қарашасында Embraer компаниясы 12 800 қызметкерден 4000-ға жуық жұмыс орнын қысқарта бастады, сонымен бірге CBA 123 бағдарламасын әзірлеуді бір жылға кешіктіру туралы жариялады. Осы уақытқа дейін Embraer 1993 жылдың мамырында ұшақ өндірісін бастайды деп күтті. Екінші прототип 1991 жылы маусым айында Париж әуе көрмесінде ұшты, ол кезде ұшақ 400 сағат ұшу сынағын өткізді. FMA құрайтын үшінші прототип (LV X134) 80% (эста) тоқтатылды. Ол қазір Аргентинада сақталуда. Сондықтан 300 миллион АҚШ долларын құраған CBA 123 Vector жобасы тоқтатылды, тек екі прототип жасалды. Жоба сәтсіз аяқталса да, Embraer компаниясына жаңа технологиялармен жұмыс істеу үшін жетістікке жетуді қамтамасыз етті, бұл Embraer ERJ 145 ұшақтардың табысты отбасын дамытуға әкелді. 1992 жылы негізін қалаушы Озирес Сильва Embraer-дің басшысы болып оралғаннан кейін, ол CBA 123 немесе ERJ 145 машиналарын жалғастыру туралы шешім қабылдады. Бастапқыда Сильва ERJ 145 сертификатын кейінге қалдырып, CBA 123 сертификатын алуды жөн көрді, бірақ компанияның АҚШ өкілдері оны ERJ 145 сертификатын алуға көндірді. ERJ 145 ұшағының фюзеляжының қимасы CBA 123 ұшағының фюзеляжының қимасымен бірдей болғандықтан, ERJ 145 негізінен CBA 123 ұшағының түрбофендерімен турбовинтілер орнына. CBA 123 бағдарламасының көп бөлігі ERJ 145 бағдарламасын әзірлеуге жұмсалды.
Дизайн
Ұшақ жоғары технологиялық турбовинтолет ретінде жобаланған, ол АҚШ-тың FAR 25 стандарты бойынша толық сертификатталған. Ол ең жақын орындықтар қатарынан 4 метр қашықтықта айналып жүреді. Қозғалтқыштың орналасуы кішірейтілген қанатты пайдалануға мүмкіндік берді, бұл жоғары жылдамдықты берді, сонымен қатар жолаушылардың жайлылығын арттырды. Круиз кезінде кабинадағы шудың орташа көлемі 74-76 децибел деп бағаланды, ал кооператив Boeing 737 300-ге қарағанда ұшақтың айтарлықтай тыныш екенін мәлімдеді. Hartzell HC E6A 5 винттерінің айналу жылдамдығы 1700 айналымға дейін жетті, ал круиз кезінде винттер 1445 айналымда айналды. Пропеллер диаметрі шамамен болды Ең жылдам круиздік жылдамдық шамамен шамамен болды Ең экономикалық круиздік биіктік шамамен болды Бірінші прототип (тіркеу нөмірі PT ZVE): Сан-Хосе-дос-Кампостағы Бразилияның аэроғарыш мемориалдық (pt, немесе MAB) ашық көрмесінде. Екінші прототип (тіркеу нөмірі PT ZVB): Рио-де-Жанейродағы Аэроғарыш мұражайының негізгі көрме залы. 2013 жылдың маусым айында аяқталмаған FMA-ның үшінші прототипі Аргентинаның Кордова қаласындағы Кордова ұлттық университетінің (UNC) Exactas, Físicas y Naturales (Universidad Nacional de Córdoba) факультетінде ашық жерде көрсетілді.
First prototype (registration number PT ZVE): Outdoor exhibit at the Brazilian Aerospace Memorial (pt, or MAB) in São José dos Campos. Second prototype (registration number PT ZVB): Main exhibition hall at the Museu Aeroespacial in Rio de Janeiro. In June 2013, the uncompleted FMA built third prototype was put on outdoor display at the Facultad de Ciencias Exactas, Físicas y Naturales (Universidad Nacional de Córdoba) of the National University of Córdoba (UNC), in Córdoba, Argentina.