Кіріспе
Пайдаланылмайтын ғылыми атау Зоологиялық номенклатурада nomen oblitum (көпшесі: nomina oblita; латынша "онытылған атау") - басқа "қорғалған" атаудың пайдасына ескірген (бейнелі түрде "онытылған") деп жарияланған пайдаланылмаған ғылыми атау. Қазіргі мағынасында nomen oblitum 1999 жылы Халықаралық зоологиялық номенклатура кодексінің төртінші басылымынан пайда болды. 2000 жылдың 1 қаңтарынан кейін ғылыми атау 1899 жылдан бастап ғылыми қоғамдастықта жарамды атау ретінде қолданылмағандығы көрсетілсе, ол аға синоним (бірдей таксонға қатысты және жалпыға ортақ қолданыста болатын жақындағы атау бар) немесе гомоним (басқа бір атаумен бірдей жазылады) болған кезде және соңғы онжылдықта 50 немесе одан да көп басылымда кеңінен қолданылғандығы көрсетілсе, ғылыми атау ресми түрде nomen oblitum деп жариялануы мүмкін. Атау ресми түрде nomen oblitum деп жарияланса, қазір ескірген атау "оны ұмытуға" тиіс. Сол акті бойынша келесі қол жетімді атау nomen protectum атағымен қорғауға ие деп жариялануы тиіс. Содан кейін ол басымдыққа ие болады. Мысалы, барс акуласының ғылыми атауы. Mustelus felis атауының аға синоним болғанына қарамастан, жарияланғаны туралы жазбада қате пайда болды. Нәтижесінде Triakis semifasciata леопард акуласының ғылыми атауы ретінде кеңінен қолданылды. Бұл ұзақ уақыттан бері келе жатқан қателік анықталғаннан кейін, T. semifasciata жарамды атауға ие болды (nomen protectum ретінде) және Mustelus felis жарамсыз деп жарияланды (nomen oblitum ретінде).
In zoological nomenclature, a nomen oblitum (plural: nomina oblita; Latin for "forgotten name") is a disused scientific name which has been declared to be obsolete (figuratively "forgotten") in favour of another "protected" name. In its present meaning, the nomen oblitum came into being with the fourth, 1999, edition of the International Code of Zoological Nomenclature. After 1 January 2000, a scientific name may be formally declared to be a nomen oblitum when it has been shown not to have been used as a valid name within the scientific community since 1899, and when it is either a senior synonym (there is also a more recent name which applies to the same taxon, and which is in common use) or a homonym (it is spelled the same as another name, which is in common use), and when the preferred junior synonym or homonym has been shown to be in wide use in 50 or more publications in the past few decades. Once a name has formally been declared to be a nomen oblitum, the now obsolete name is to be "forgotten". By the same act, the next available name must be declared to be protected under the title nomen protectum. Thereafter it takes precedence. An example is the case of the scientific name for the leopard shark. Despite the name Mustelus felis being the senior synonym, an error in recording the dates of publication resulted in the widespread use of Triakis semifasciata as the leopard shark's scientific name. After this long standing error was discovered, T. semifasciata was made the valid name (as a nomen protectum) and Mustelus felis was declared invalid (as a nomen oblitum).
Таксономияда қолдану
Номен-облитум атағы ескі, кейде қолданылмайтын атаулардың басымдығын сақтау үшін және, даулы түрде, көбінесе атаудың нақты атау критерийлеріне сай келетінін анықтамай-ақ, салыстырмалы түрде жиі қолданылады. Кейбір таксономистер номен-облитум атауын дұрыс орнатудың сәтсіздігін таксономиялық зерттеулер жүргізуден немесе басымдыққа қарамастан, таңдалған атауды сақтаудың жолы деп қарастырды. Солтүстік Америка құстарының таксономиясын талқылау кезінде Rea (1983) "Сваинсонның [ежелгі, бірақ қолданылмайтын] атауы, егер ол номен-облитум (кейбір таксономистер өздерінің негізгі қағидасы, басымдықты болдырмау үшін ойнайтын ойын) екендігі дәлелденбесе, тұруы керек" деп мәлімдеді. Банкс пен Браунинг (1995) Реаның номина облитаны анықтау үшін ICZN ережелерін қатаң қолдануына тікелей жауап беріп, былай деді: "Біз таксономистердің негізгі міндеті тұрақтылықты насихаттау деп санаймыз және басымдық принципі бұл жүзеге асырылуы мүмкін бір жол ғана. Біз бір ғасыр бойы біркелкі қолданылып келген есімнің орнына бірнеше түрлі тәсілдермен қолданылып келген, негіздері белгісіз есімді қайта тірілтудің ешбір тұрақтылығын көре алмаймыз".