Кіріспе

Өз түрін сипаттау үшін пайдаланылатын организмнің мысалы. Голотип – түрдің (немесе төменгі дәрежелі таксонның) ресми сипатталған кезде қолданылатын бір физикалық мысалы (немесе суреті). Бұл бір ғана физикалық мысал (немесе сурет) болуы мүмкін, немесе бірнеше мысалдың ішінде голотип ретінде нақты белгіленгені. Халықаралық зоологиялық номенклатура кодексіне (ICZN) сәйкес, голотип – атаумен байланысты типтердің бірнеше түрінің бірі. Алга, саңырауқұлақтар және өсімдіктерге арналған халықаралық номенклатура кодексінде (ICN) және ICZN-де типтердің анықтамалары мақсаты жағынан ұқсас, бірақ терминологиясы мен негізгі ұғымы бірдей емес. Мысалы, Plebejus idas longinus көбелегінің голотипі – Гарвард университетінің салыстырмалы зоология мұражайында сақталатын сол түрдің сақталған нұсқасы. Ботаникада изотоп – голотиптің көшірмесі, мұнда голотип пен изотоптар көбінесе бір өсімдіктің бөліктері немесе бір жиыннан алынған үлгілер болып табылады. Голотип міндетті түрде сол таксонның "типі" болуы керек емес, бірақ идеалды жағдайда солай болуы тиіс. Кейде организмнің тек бір бөлігі ғана голотип болып табылады, әсіресе қазба жағдайында. Мысалы, ерте бор кезеңінің ірі шөпқоректі динозавры Pelorosaurus humerocristatus (Duriatitan) голотипі – Лондонның Табиғи тарих мұражайында сақталатын сүйек қалдығы. Егер одан да жақсы үлгі табылса да, голотип өзгертілмейді.

Голотиптерді алмастыру

ICN бойынша, қосымша және нақтылау түрі 9.8-бап бойынша эпитип ретінде белгіленуі мүмкін, егер бастапқы материал нақты түрде түсініксіз немесе жеткіліксіз болса. Кейде дұрыс қолданылмаған атаудың мәселесін түзету үшін сақталған тип (ICN 14.3-бап) қолданылады; бұл үлгі бастапқы холотиптің орнын басады. Голотип болмаған жағдайда, жағдайға байланысты, әртүрлі типтердің ішінде басқа тип таңдалуы мүмкін – лектотип немесе неотип. Мысалы, ICN және ICZN-нің екесінде де неотип – бұл бастапқы холотиптің жоқтығында кейін тағайындалған тип. Сонымен қатар, ICZN бойынша комиссияға голотипті неотиппен алмастыруға құқық берілген, егер голотипте түрді оның жақын туыстарынан ажыратуға қажетті маңызды диагностикалық белгілер болмаса. Мысалы, крокодилге ұқсас архозаврлық бауырымен жорғалаушы Parasuchus hislopi Lydekker, 1885 жылы премаксиллярлық рострум (мұрынның бөлігі) негізінде сипатталды, бірақ бұл Parasuchus-ты оның жақын туыстарынан ажырату үшін жеткіліксіз болып шықты. Бұл Parasuchus hislopi атауын nomen dubium деп жариялады. Үнді-американдық палеонтолог Шанкар Чаттерджи жаңа типтік үлгі, толық қаңқаны белгілеуді ұсынды. Халықаралық зоологиялық номенклатура жөніндегі комиссия бұл мәселені қарастырып, бастапқы типтік үлгіні ұсынылған неотиппен алмастыруға келісті. Түпнұсқа жоғалған кезде жаңа типтік үлгіні белгілеу процедуралары кейбір соңғы, кең таралған түрлерді сипаттау үшін қолданылады, онда холотип ретінде белгіленген үлгі – тірі организм болды, оған табиғатта қалуға рұқсат етілді (мысалы, капучин маймылының жаңа түрі, Cebus туысы, Marleyimyia xylocopae немесе Аруначал макакасы Macaca munzala). Мұндай жағдайда зерттеу үшін нақты типтік үлгі қолжетімді емес, және түрдің сәйкестігінде түсініксіздік туындаса, кейінгі авторлар ICZN Кодексінде неотипті белгілеуге мүмкіндік беретін әртүрлі тармақтарды қолдана алады. ICZN-нің 75.3.7-бабы неотиптің белгіленуіне "неотип танылған ғылыми немесе білім беру мекемесінің меншігінде екендігі немесе жарияланғаннан кейін бірден оның меншігіне өткендігі туралы мәлімдемемен бірге болуын" талап етеді, бұл мекеме ғылыми жинақты сақтайды, атауды иеленетін типтерді сақтау үшін қажетті жабдықтармен қамтамасыз етеді және оларды зерттеу үшін қолжетімді етеді, бірақ холотип үшін мұндай талап жоқ.