Кіріспе

Бородино класының пре-дредноуты Слава (Слава "Слава") - Императорлық Ресей әскери-теңіз флотының пре-дредноуты, бес "Слава" саптарының соңғысы. Рус-жапон соғысы кезінде Цусима шайқасына қатысу үшін тым кеш аяқталды, бірақ оның барлық бауырлары шайқаста батып кеткен немесе Жапон императорлық әскери-теңіз флотына берілді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Балтық теңізінде қызмет еткен "Слава" 1915 жылы тамыздағы Рига шығанағындағы шайқаста Германияның ашық теңіз флотына қарсы соғысқан Ресейдегі Рига шығанағындағы эскадрильяның ең ірі кемесі болды. Ол 1915 жылдың қалған бөлігінде және 1916 жылы неміс позицияларын және әскерлерін бірнеше рет бомбалады. 1917 жылы Ай саңылысындағы шайқаста Слава неміс дрэдноутына қатты зақымданды, бұл оның су тартуын едәуір арттырды. Жайықтан қашып құтылу мүмкін болмады, сондықтан ол Муху аралы мен материк аралындағы Мун-Сонд бұғазында батып кетті. Эстониялықтар оны 1930 жылдары жоюға мәжбүр болды.

Сипаттама

Слав су деңгейінде 119 метр, жалпы ұзындығы 121 метр, ал арқалығы 76 метр, суға түсуі 9 метрге жетеді. Оның қалыпты ығысуы - 4,0 м. , бұл оның жобаланған ығысуынан әлдеқайда көп. Кеме екі 4 цилиндрлі тік үш есе кеңейтілген бу қозғалтқыштарымен, әрқайсысы 4 жапырақты винтпен, егерме Беллвилл су құбыры қазандықтарымен қозғалтқыштарға буды қамтамасыз ететін қысыммен жұмыс істеді. Қозғалтқыштардың жалпы қуаты 150 кВт болатын, бірақ олар сынақтарға шығарылды және ең жоғары жылдамдығы 64 кВт болды. Slavas 40 калибрлі 12 дюймдік пулеметтері екі қос пулемет мұнарасына орнатылған, әрқайсысы алдыңғы және артқы жағынан. Олардың атыс жылдамдығы минутына бір реттен асады. Бір қаруға 60 дана оқ тиді. 45 калибрлі он екі пуля кеме қабырғаларында орналасқан алты электрмен жұмыс істейтін екілік мұнараға орнатылған. Олардың атыс жылдамдығы минутына үш рет болатын және әр қаруға 180 оқ тиген. Торпедалық қайықтарда қолданылған жиырма пуляның төртеуі алдыңғы басты пуляның алдындағы казематтарға орнатылған, екі-екі жағынан. Бұл қарулар кез келген ауа райында пайдалану үшін су деңгейінен жоғары орналастырылды, қалған он алты қарудан айырмашылығы, олар бір палуба төменгі казематтарға орнатылды және кеме ұзындығына суға жақын орналастырылды. Бұл графикалық түрде көрсетілді, Славтың бауырласы - ресейлік "Император Александр III" соғыс кемесінің сынақ кезінде жоғары жылдамдықпен бұрылысы, 15 ° -ге ауысып, төменгі казематтар арқылы суды ала бастады. Әр қаруға 300 дана оқ тиді. Оның төрт Hotchkiss қаруын алып тастады, ал қалғандары салют ретінде пайдаланылды. Ол төрт торпеда түтігін, бірін су үстінде, бірін артқы жағында екі торпедамен, ал екі жағында үш торпедамен су астында тұрған түтікті алып жүретін. Олардың қайсысы сақталғаны белгісіз, бірақ екеуі 1914 жылға дейін алынып тасталды.

Соғыс кезіндегі өзгерістер

Соғыста ол екі 47 мм ұшаққа қарсы (АА) гаундармен жабдықталған, бірақ 1917 жылдың басында тек төрт АА гаундарын алып жүретін. Сол күні оның жеңіл қарулануы он екі 75 мм-лік оқпен қысқарды. 1916 жылы қыста Хельсинкиде тұрып, оның негізгі пуляларының биіктігі 25°-ға дейін көтерілді, бұл олардың қашықтығын .

Қызмет

Слав Санкт-Петербургтегі Балтық зауытында салынған. Ол 1902 жылы 1 қарашада салынды, 1903 жылы 29 тамызда іске қосылды және 1905 жылы қазанда аяқталды. Ол ресейлік Цессаревич соғыс кемесімен бірге 1906 жылы Свеаборг көтерілісін басуға көмектесті. Слав Тсусимадан кейінгі әскери-теңіз реформаларының бір бөлігі ретінде көтерілістен кейін құрылған Теңіз колледжінен жаңа офицерлерді даярлау эскадрильясына тағайындалды. Жерорта теңізіндегі жаттығу сапарының бірінде оның экипажы 1908 жылы Мессина жер сілкінісінен аман қалғандарды құтқарып, апатқа ұшырағандарды медициналық көмек алу үшін Неапольге алып барды. 1910 жылы тамызда кеменің қазандығы қатты зақымдалып, оны Цезарьевич уақытша жөндеу үшін Гибралтарға сүйреп әкетеді. Кронштадтқа оралғаннан кейін ол оқу тапсырмасынан босатылып, Балтық флотына ауыстырылды. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде Балтық флотында тек төрт пре-дредноутт қызметте болды, өйткені Екінші бригаданың линкоры, бірақ төрт дредноутттың құрылысы аяқталуға жақын еді. Олар аяқталып, Фин шығанағының аузын қорғауға мүмкіндік алғаннан кейін, "Слава" 1915 жылдың 31 шілдесінде Ирбе боғазы арқылы Рига шығанағын қорғап жатқан ресейлік күштерге көмек көрсету үшін жүзіп өтті. Оның мақсаты - Ресей империясының әскерін қаруларымен қолдау және шығанақты неміс теңіз күштерінен қорғау.

Рига шығанағындағы шайқас

Бір аптадан кейін, 8 тамызда, немістер Ирбе боғазындағы миналарды тазарта бастады. Слав, орыс канонерлік қайықтары Храбры және Groziashchii-мен бірге мина сыпырушы кемелерге оқ ату үшін дайындалды. Немістер "дредноутты" басып алды және ресейліктерді қуып жіберуге тырысты, бірақ Слава, жақында болған сәттерден жарақат алғанға қарамастан, өз орнында қалды. Ол от ашпады, өйткені оның капитаны неміс соғыс кемелерінің қашықтығында екенін білдіргісі келмеді. Неміс әскерлері ресейліктердің миналар санына дайын болмағандықтан, өз жоспарларын қайта қарастыру үшін кері шегінді. 16 тамызда олар тағы да әрекет жасады, бұл жолы дредноуттармен және мина сыпырушыларды қорғады. Ол неміс жауынгерлік кемелеріне қарсы аттанбады, тек мина сығу кемелері мен басқа да неміс кемелеріне, мысалы, бронекерлерге, олар басқа орыс кемелеріне жақындағанда ғана атқан. Неміс әскері келесі күні қайта оралғанда, Слава тез арада үш рет снарядтан зақымдалды. Бірінші соққы оның жоғарғы белбеуінен өтіп, көмір бункеріне жарылды; екінші соққы оның жоғарғы палубасына еніп, артқы порт жағындағы алты дюймдік мұнараның тірек түтігіне соқты және оқ-дәрі көтерушіге от алды, бұл журналдың су астында қалуына себеп болды. Үшінші снаряд кемедегі екі қайықты басып өтіп, судың бір жағына жарылды. Бұл соққылар Славаға қатты зақым келтірмеді және ол кері шегінуге бұйрық берілгенге дейін сол жерде қалды. Неміс әскерлері келесі күні Перс шығанағына кірді, бірақ олар 19 тамызда британдық субмаринаның крейсерді торпедалауынан кейін кері шегінуге мәжбүр болды. Неміс әскерінің кері қашуы Славаға жөндеу жұмыстарынан кейін басқа тапсырмаға ауысып, әскерге атыспен қолдау көрсетуге мүмкіндік берді. Осы тапсырмалардың бірінде ол 25 қыркүйекте Тукумс маңында неміс позицияларын бомбалап жатқанда, ол зәкірде тұрған кезде кондиторлық мұнараға соқтығысып, капитаны мен тағы бес адамды өлтірді. МакЛофлин соққыны неміс далалық артиллериясына байланысты деп есептейді, Слава өз орнында қалып, бомбалауды қайтадан бастады. Рига шығанағындағы су тоңазып қалу қаупі туылғанға дейін әскерге қолдау көрсетуді жалғастырды. Ол портта болған кезде, 1916 жылы 12 сәуірде гидроұшақ түсірген үш жеңіл бомбаға ұшырады; олар материалдық залал келтірмей, жеті теңізшіні өлтірді. 2 шілдеде ол Германия әскерлерін бомбалаумен армияға қолдауды жалғастырды. Ол осы тапсырмаларды шілде мен тамыз айларында бірнеше рет қайталады. Бұл немістерді қатты ренжітті, олар 12 қыркүйекте неміс крейсерлерінің финтін қабылдап, Славты су асты кемесі мен төмен ұшатын торпедалық бомбалаушылардың үйлестірілген шабуылымен батырыуға тырысты, бірақ олардың барлық торпедалары сәтсіз болды. Бұл - қозғалып жатқан соғыс кемесіне қарсы торпедалық бомбалаушылар жасаған алғашқы шабуыл.

Ай саңылауының шайқасы

Слав 1917 жылы қазан айында Рига шығанағының аузын күзетіп тұрған Сааремаа (Озель) аралына неміс десанттарының бастапқы кезеңінде (Албион операциясы) Сааремаа мен Хиюмаа (Даго) сыртқы аралдарын бөліп тұратын Кассар Виекті (Керең) қорғау үшін ұсталды. Ол 15 және 16 қазанда Кассар-Вик қаласында ресейлік жеңіл күштермен күрескен кезде, ара-тұра неміс торпедалық қайықтарына атқылады, бірақ Ай саңылауының Жағасындағы Кесселайд (Шильдау) аралы маңындағы позициясынан ешқандай ұтыс жасамады. 17 қазан күні таңертең немістер Ай сағасының оңтүстік кіреберісінде орналасқан орыс миналарын тазартуға тырысты. Слав, доредноуттан бұрын совет жауынгерлік кемесі Гражданин және бронекерлік крейсер Ресей крейсері Баянға оларды қарсы алуға оңтүстікке баруды бұйырды вице-адмирал Михаил Бахирев, 8:05 сағатта минашуйшыларға оқ атуды бастады. Дредноуттар минашуйларды қорғауға тиіс еді, бірақ оңтүстікке қарай жүзіп бара жатқан Слав 8:12 сағатта оларға от ашты. Гражданин, оның мұнаралары қосымша биіктікке өзгертілмеген, Баянмен бірге қалды және мина сығушыларды ұстауға жалғасты. Неміс кемелері отқа жауап берді, бірақ олардың снарядтары қысқа қақты. Слава немістерге от түсіруді жалғастырды, бірақ ешқандай соққы алмады, бірақ кейбір снарядтар тек Кенигтен ғана әсер етті. Неміс кемелері өте қолайсыз жағдайда болды, өйткені олар тар арнада жүзіп жүрді және маневр жасай алмады, сондықтан олар қашықтықтан шығу үшін бағытты өзгертті. Неміс мина сыпырушы кемелері, снарядтардың сынықтарынан аздап зақымдануына және Слава, Гражданин, Баян және ресейлік жағалау батареяларының көптеген қазаларына қарамастан, жақсы жетістіктерге жетті. Осы кезеңде Slavas алдыңғы мұнарасы жұмыс істемейтін болды, өйткені қолалық тірек пен пиньондық дөңгелек дөңгелек қозғалмайтын етіп бүгілген. Құрылғының жарылуынан бұрын мұнарадағы екі оқпен тек он бір рет атылған. Слава мен оның серіктеріне командаларға түскі асқа рұқсат беру үшін солтүстікке баруды бұйырды, бірақ шайқасқа оралып, 10:04 -те минашуыштарға атуды қайтадан ашты. Кениг 10:14 -те Славаға оқ ашты және үшінші залпынан үш снарядпен соқты. Біріншісі су деңгейінен төменгі Славс буына тиіп, будың динамо бөлмесіне жарылып, ол бөлмені, алдыңғы 12 дюймдік журналды және басқа бу бөлімдерін су басып кетті, ал екіншісі капитандық бөлмеге еніп кетті. Кеме суға толы болғандықтан 8°-ға дейін төмендеді, кейін 4°-ға дейін төмендеді. Бұл оның алға қарай ұшып бара жатқан ұзындығын 10 метрге дейін арттырды . Үшінші снаряд мотор бөлмесінің жанында орналасқан порт жағындағы броньды шауып, бірақ оны аша алмады. 10:24 -де екі снаряд оны алдыңғы түтікке жақын орналасқан суперструктураға ұрып жіберді. Олар алты дюймдік журналға және алдыңғы пешке (котел бөлмесіне) зақым келтіріп, өрт шығарды, ол он бес минуттан кейін сөндірілді. Алайда, алдыңғы сол жақтағы 6 дюймдік журналға сақтық шарасы ретінде су құйылды. Сағат 10:39-да оған тағы екі снаряд тиіп, қазандық бөлмесіндегі үш адамды өлтіріп, көмір бункерін су басады. Бұл кезде Славқа және оның отандастарына солтүстікке кетуге бұйрық берілді, ал Баян соғыс кемелерінің отын бұрып жіберу үшін артта қалды. Славтың су тартымы тым көп болғандықтан, ол Хиюмаа аралы мен Вормси аралы арасындағы су бұрғылау арнасын пайдалануға мүмкіндік бермеді, сондықтан оған басқа терең су тартымы бар кемелер арнаға кіргенше күтуге және содан кейін каналдың кіреберісінде суға батуға бұйрық берілді. Алайда, ақпан революциясынан кейін кемеде ұйымдастырылған теңізшілер комитеті суға батудан қорқып, машина бөлмесін тастап кетуді бұйырды. Ол капитанның тоқтауға бұйрығын орындайтын ешкім болмағандықтан, каналдың оңтүстік-шығысындағы жағаға тоқтады. Бірнеше эсминецтер экипажды арткы 12 дюймдік магазин 11:58-де жарылғанға дейін эвакуациялады. Алайда бұл жеткіліксіз болып саналды және үш эсминецке оны торпедалауды тапсырды. Олардың алты торпедасының тек біреуі ғана жұмыс істеді, Слав судың терең емес түбінде, оң жақ жағында, шұңқырдың жанында тесігі бар жерге қонды. Ол ресми түрде 1918 жылы 29 мамырда Кеңестер тарапынан әскери-теңіз флотының тізімінен алынып тасталды .