Кіріспе

Невэжис - Литвадағы алтыншы ең ұзын өзен және Немунаның негізгі салаларының бірі. Ұзақ Невэжис өзені Литваның ішінде ағады. Литваның шекарасында ғана ағатын өзендердің ішінде Невэжис өзені Швентожиден кейін екінші орында. Оның қайнар көзі Анькшито ауданында орналасқан. Өзен солтүстік-батыс бағытта ағады, бірақ Паневежис қаласында оңтүстік-батысқа бұрылады, Кедайниден өтіп, Каунас қаласының батысында Раудонварис маңындағы Неманға құяды.

Атауы

Невэжис атауы "крабсыз өзен" дегенді білдіреді деген қате түсінік бар, өйткені vėžys - литвалық тілінде краб деген сөз, ал ne - "жоқ" дегенді білдіреді. Невэжис өзінде әр түрлі жануарлар дүниесімен танымал, оның ішінде раковиналар бар. Басқа этимология протобалтық *nevēźā (экс. Литва тілінде ne vežti "тасымалдау үшін емес") және "келесі, тасымалдайтын емес өзен" дегенді білдіреді. Белоруссияның кеңестік географы Невэжис атауы фин тіліндегі nevo сөзінен шыққан болуы мүмкін деп болжады, бұл сөз "су балдыр" дегенді білдіреді. Өзеннің жоғарғы жағында батпақты жағалаулар бар. Өзен көптеген нәрселерге, соның ішінде Литваның бесінші ірі қаласы Паневежиске ат берді. Оның аты "Невежис маңындағы [қала] " дегенді білдіреді. ФК Невэжис және КК Невэжис де өзеннің атымен аталған. Невежис өзені литвалық мәдениетте маңызды, өйткені ол Литваның ортасынан өтеді. Орта ғасырларда өзен Литваның екі аймағы: Самогития мен Аукштаития арасындағы табиғи шекара болып саналды.

Құбырлар

Невэжис басқа екі үлкен өзенмен арналармен байланысты. 1930 жылы Левво өзенінің су тасқынын азайту үшін Санжилие каналы қазылып салынды. Бұл өзендерді жалғау жобасы алғаш рет 1797 жылы жазылды. Бұл жер өте ыңғайлы болды: шамамен 9 000 жыл бұрын Невежис Левво өзенінің саласы болды. Өзендер арасындағы жер төмен болды және жаңа каналдың негізі ретінде қызмет ететін кішкентай Санжилие өзені болды. XIX ғасырда Немань дельтасы немістердің меншігіне айналды. Бұл сауда-саттыққа кедергі болды. Ресей империясы кемелерді Неманнан Рига портына тікелей бағыттаудың жолын іздеді. Бұл жоспар қаржының жеткіліксіздігіне байланысты тоқтатылды. 1914 жылы бұл идея қайта қаралды, құрылыс дайындықтары басталды, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыс үзілді. Лёвуо өзенінің бастауын қалпына келтіргеннен кейін, қатты жаңбыр жиырма ауылды су басуына әкелді. 8 км ұзындықтағы канал қазу туралы шешім қабылданды. 1961-1963 жылдары Невэжисті Швентожимен байланыстыратын тағы бір канал аяқталды. Оның ұзындығы 12 км. Каварскас маңында суды каналды сумен қамтамасыз ететін сорғы станциясы бар.