Кіріспе

"Ұры мен оның қожайыны" - Гримм ертегілер жинағында Гримм ағайындылары жинаған 68-ші ертегі. Бірінші басылымда (1812 жылы 20 желтоқсанда жарық көрген) 68-орында тағы бір ертегі болды. Әңгіменің аты "Жазғы және қысқы бақ" ("Von dem Sommer und Wintergarten") деп аталады. Ол AarneThompson типті 325, Сиқыршы және оның оқушысы, трансформация қуып жетуі бар. Бұл түрге тағы басқалар жатады Фермер Уэзерски, Сиқыршының шәкірті және Қожайыны мен оқушысы. Бұл ертегі түрі Үндістан мен Еуропада жақсы танымал және оның формасы тұрақты. Әдеби нұсқасы - Маэстро Латтантио және оның шәкірті Диониги.

Қысқаша мазмұны

Ян ұлының кәсіп үйренуін қалайды, сондықтан ол шіркеуге барып, Иемізден қандай кәсіптің жақсы болатынын сұрайды. Алтаның артындағы сексттон "ұрлау, ұрлау" деп айтады, ал Ян ұлына ұрлауды үйрену керектігін айтады. Олар оны үйрету үшін біреуді іздеп, үлкен орманның ішінде қарт әйелдің шағын үйін табады. Янның ұлына бір жыл бойы осы жерде қалып, кәсіпті үйренуге рұқсат беріледі. Ян ұлын ұры-құқық ұстазының үйретушісіне тапсырды. Ол ұлының білім алуына ешқандай ақы төлемеуін, бірақ егер оны танымаса, ақы төлейтінін айтты. Бір жылдан кейін қайтып келгенде, бір жұлдыз оған нан әкелуді кеңес берді, ал себеттен қарап тұрған құс оның ұлы екенін айтты. Осылайша ол ұлын қайтарып алады. Ол енді ұлын танымай қалуынан қорқатынын айтады. Бір ағаштағы құс Жаңның баласы екен. Ян нанмен құсты шауып, екеуі бір-бірімен сөйлеседі. Ұры-ағасы Жанға шайтанның көмегі тигенін айтады, әйтпесе ол ұлын ешқашан тани алмас еді. Қайтып келе жатқанда олар күймеге тап болады, ал ұлы өзін итке айналдырады. Арбадағы адам әдемі итке ақша төлегісі келеді, ал әкесі оны сатады. Бірнеше сәттен кейін ит терезеден секіріп шығып, пішінін өзгертеді. Бала қашып кетіп, әкесіне қайтады. Олар үйлеріне қайтады да, келесі күні көрші ауылдағы базарға барады. Содан кейін ұлы өзін атқа айналдырып, әкесіне оны елікпен сатпауды ескертеді, әкесі оны еліксіз ұстаған ұрыға сатады. Қожайын оны тұраққа ұстап алғаннан кейін, қызға қайырманы алып тастауды сұрайды. Қыз таңғалып, онымен сөйлеседі. Ұл мен ұры-остасы бір-біріне айналу үшін бірінші құйрықтарды, содан кейін балықтарды қүмылға салады, ал ұлы оны қожайыны әтеш болған кезде түлкіге айналып, оның басын шауып тастайды.