Ганс Христиан Андерсеннің «Императордың жаңа киімдері» ертегісі – мақтаншылдық пен әйелдерге құмарлық туралы әңгіме. 1837 жылы жазылған, 100-ден астам тілге аударылған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ханс Кристиан Андерсеннің 1837 жылғы ертегісі, Ханс Кристиан Андерсеннің әңгімесі
1837 fairy tale by Hans Christian Andersen
the story by Hans Christian Andersen
"Императордың жаңа киімі" (Kejserens nye klæder) – Даниялық автор Ханс Кристиан Андерсен жазған әдеби халық ертегісі, өзінің теңсіздігімен көзге түскен императордың халқының алдында әшкере болуы туралы. Бұл ертегі 100-ден астам тілге аударылған. "Императордың жаңа киімі" алғаш рет 1837 жылдың 7 сәуірінде Данияның Копенгаген қаласында К. А. Рейцель баспасынан "Балаларға арналған Андерсен ертегілерінің" үшінші және соңғы бөлігі ретінде жарық көрді. Әңгіме түрлі медиа форматтарына бейімделген, ал әңгіменің тақырыбы, "Императордың киімі жоқ" фразасы және оның түрлері көптеген басқа туындыларда және идиома ретінде қолданылған.
"The Emperor's New Clothes" (Kejserens nye klæder ) is a literary folktale written by Danish author Hans Christian Andersen, about a vain emperor who gets exposed before his subjects. The tale has been translated into over 100 languages. "The Emperor's New Clothes" was first published with "The Little Mermaid" in Copenhagen, Denmark, by C. A. Reitzel, on 7 April 1837, as the third and final installment of Andersen's Fairy Tales Told for Children. The tale has been adapted to various media, and the story's title, the phrase "the Emperor has no clothes", and variations thereof have been adopted for use in numerous other works and as idioms.
Сюжет
Жаңа киімге әуес император болған, ол мемлекеттік істерге немқұрайлы қарап, оларға көп ақша жұмсайтын. Бір күні екі алаяқ императордың астанасына келді. Олар өздерін тоқымашылар деп таныстырып, нашар немесе ақымақ адамдарға көрінбейтін тамаша киімдерді ұсынуға уәде берді. Император оларды жұмысқа алды, олар тоқыма станоктарын орнатып, жұмыс істеп жатқандай көрінді. Императордың дана және қабілетті министрі бастап, соңында императордың өзі келіп, олардың жұмысын тексеруге барып қайтты. Әрқайсысы станоктардың бос екенін көріп, ақымақ болып көрінбеу үшін керісінше айтты. Ақырында тоқымашылар императордың киімі дайын болғанын хабарлады. Олар оған киім кигізіп, бүкіл қаланың алдынан шеруге шықты. Қала тұрғындары ыңғайсыз жағдайға түсіп, ешкім ақымақ немесе нашар болып көрінбеу үшін осы жалғандыққа келісім берді, бірақ бір бала императордың мүлдем киімсіз екенін айтып қойды. Содан кейін халық барлығының алданып қалғанын түсінді. Император таң қалса да, шеруді жалғастырып, бұрынғыдан да мақтанышпен жүрді.
There is an emperor who has an obsession with fancy new clothes, and spends lavishly on them, at the expense of state matters. One day two con men visit the emperor's capital. Posing as weavers, they offer to supply him with magnificent clothes that are invisible to those who are incompetent or stupid. The emperor hires them, and they set up looms and pretend to go to work. A succession of officials, starting with the emperor's wise and competent minister, and then ending with the emperor himself, visit them to check their progress. Each sees that the looms are empty but pretends otherwise to avoid being thought a fool. Finally, the weavers report that the emperor's suit is finished. They mime dressing him and he sets off in a procession before the whole city. The townsfolk uncomfortably go along with the pretense, not wanting to appear inept or stupid, until a child blurts out that the emperor is wearing nothing at all. The people then realize that everyone has been fooled. Although startled, the emperor continues the procession, walking more proudly than ever.
Комментарийлер
Холлис Роббинс "Императордың жаңа сын" (2003) еңбегінде, әңгіменің өзі соншалықты түсінікті болғандықтан, "критикалық қарастыру қажеттілігі шамалы" екенін айтады. Роббинс Андерсеннің әңгімесі "қазіргі заманғы төрт дауды нақты көрсетеді: меритократиялық мемлекеттік қызмет институты, еңбектің құндылығы, демократиялық биліктің кеңеюі және өнерді бағалау". Роббинс осы әңгіменің тартымдылығының себебін шындықты айтқан баланың "тартымды шешімімен" түсіндіреді. Канзас штаты университетінің профессоры Наоми Вуд Роббинстің тұжырымын сынға алып, 2001 жылғы Әлемдік сауда орталығына жасалған шабуылдардан бұрын "Роббинстің аргументі ойыншық, интуицияға қайшы және қоздыратын сияқты көрінуі мүмкін" дейді. Вуд мынадай қорытындыға келеді: "Мүмкін, "Императордың жаңа киімдері" әңгімесіндегі шындық баланың шындығы ересектердің бұрыққандығынан мейірімділікпен таза емес, бірақ біз қорқынышымызды жасыру үшін қандай сөздерді қолдансақ та, ешқандай мата бізді олардан қорғай алмайды деген қорқынышты мүмкіндікті мойындайды". 2017 жылы Роббинс әңгімеге қайта оралып, өздері көріп тұрғанын көрмейтіндей болатын сарай қызметкерлері, жұмыс орнындағы мазақтауды көрмеймін деп мәлімдейтін еркектердің үлгісі екенін атап өтті.
Hollis Robbins, in "The Emperor's New Critique" (2003), argues that the tale is itself so transparent "that there has been little need for critical scrutiny". Robbins argues that Andersen's tale "quite clearly rehearses four contemporary controversies: the institution of a meritocratic civil service, the valuation of labor, the expansion of democratic power, and the appraisal of art". Robbins concludes that the story's appeal lies in its "seductive resolution" of the conflict by the truth telling boy. Naomi Wood of Kansas State University challenges Robbins' reading, arguing that before the World Trade Center attacks of 2001, "Robbins's argument might seem merely playful, anti intuitive, and provocative." Wood concludes: "Perhaps the truth of 'The Emperor's New Clothes' is not that the child's truth is mercifully free of adult corruption, but that it recognizes the terrifying possibility that whatever words we may use to clothe our fears, the fabric cannot protect us from them." In 2017, Robbins returned to the tale to suggest that the courtiers who pretend not to see what they see are models of men in a workplace who claim not to see harassment.
Бейімделулер
Алғашқы жариялануынан бері осы әңгіменің әртүрлі нұсқалары пайда болды.
Various adaptations of the tale have appeared since its first publication.
Идиома ретінде қолдану
Айқын сөз ретінде, әңгіменің атауын қолдану, жалпы халықтың оны сынға алуға немесе танымал пікірге қарсы шығудан қашқаңдықтан, шындық деп кеңінен қабылданған немесе мақтауға лайық деп мойындалған нәрсені білдіреді. "Императордың жаңа киімі" фразасы логикалық жаңылыстар туралы идиомаға айналды. Оқиғаны көпшілдік надандығымен түсіндіруге болады. Оқиға мынандай жағдайды сипаттайды: "ешкім сенбесе де, барлығы басқалардың сенетінін ойлайды. Немесе, балама ретінде, императордың киімі бар-жоғын ешкім білмейді, бірақ барлығы басқалардың білетініне сенеді".
As an idiom, use of the story's title refers to something widely accepted as true or professed as being praiseworthy, due to an unwillingness of the general population to criticize it or be seen as going against popular opinion. The phrase "emperor's new clothes" has become an idiom about logical fallacies. The story may be explained by pluralistic ignorance. The story is about a situation where "no one believes, but everyone believes that everyone else believes. Or alternatively, everyone is ignorant to whether the emperor has clothes on or not, but believes that everyone else is not ignorant."
Мәдениеттік сілтемелер
2020 жылғы Crusader Kings III видеоойынында "Императордың жаңа киімдері" деп аталатын жетістік бар, оның шарты – "Кез келген империя титулына ие болғанда, жалаңаш болу".
In the 2020 video game, Crusader Kings III, there is an achievement titled "The Emperor's New Clothes" with the requirement of "While holding any empire title, be naked."