Кіріспе
Дания жазушысы (1805–1875)
Ханс Кристиан Андерсен (2 сәуір 1805 – 4 тамыз 1875) – даниялық автор. Ол пьесалар, саяхаттар, романдар мен өлеңдерді көп жазғанмен, әдеби ертегілерімен әйгілі. Андерсеннің тоғыз томдық 156 ертегісі 125-тен астам тілге аударылған. Олар батыс халқының санасына терең сіңіп, балаларға да, ересектерге де қиындықтарға қарсы тұру мен қайтпас қайрат туралы ойлар ұсынады. Оның ең танымал ертегілері: «Императордың жаңа киімі», «Кішкентай теңіз қызы», «Жұлдызқұс», «Тұңғыш қалайы сарбаз», «Қызыл туфлілер», «Принцесса мен бұршақ», «Қар патшайымы», «Ұсақ құстың ертегісі», «Құты қорабындағы қыз» және «Басбармақ». Оның әңгімелері балеттер, пьесалар, анимациялық және ойындық фильмдерге шабыт берді.
Ерте өмір
Андерсен 1805 жылдың 2 сәуірінде Данияның Оденсе қаласында дүниеге келді. Оның Карен есімді әпкесі болған. Оның әкесі, сондай-ақ Ханс, өзін ақсүйектерге жақын деп есептеген (оның әкесіне анасы олардың отбасы жоғары әлеуметтік топқа жатқандығын айтқан, бірақ зерттеулер бұл әңгімелерді жоққа шығарды). Андерсен 1805 жылдың 15 сәуірінде Оденседегі Сент-Ганс шіркеуінде крещение рәсімінен өтті. 1823 жылдың қарашасына дейін толтырылмаған туу туралы куәлігіне сәйкес, крещение рәсімінде алты куәгер болды: Силь Мари Брейнеберг ханым, Фридрих Поммер қыз, аяқ шебері Педер Вальтерсдорф, ағаш ұстасы Андерс Йоргенсен, аурухана күзетшісі Николас Гомард және патшалық шляпник Йенс Хенриксен Дорх. Бастауыш білім алған Андерсеннің әкесі ұлын әдебиетпен таныстырып, оған «Мың бір түнді» оқыған. Андерсеннің анасы Анна Мари Андерсдаттер сауатсыз кір жуушы әйел болған. 1816 жылы күйеуі қайтыс болғаннан кейін 1818 жылы қайтадан тұрмысқа шықты. Ол кезде Андерсен өзінің алғашқы «Пальнатоктың қабіріндегі әуесқой» (1822) атты әңгімесін жариялаған еді. Ол үздік оқушы болмаса да, 1827 жылға дейін Эльсинорде оқыды. Кейін ол осы мектепте өткен жылдары өмірінің ең қараңғы және ең азапты жылдары болғанын айтты. Бір мектепте ол мұғалімнің үйінде тұрды. Онда оны зорлап, «мінезін жақсарту үшін» деп айтып, қорлаған. Кейін ол факультет өзін жазудан алға тартқанын, соның салдарынан депрессияға шалдыққанын айтты.
Andersen was baptised on 15 April 1805 in Saint Hans Church in Odense. According to his birth certificate, which was not drafted until November 1823, six godparents were present at the baptism ceremony: Madam Sille Marie Breineberg, Maiden Friederiche Pommer, shoemaker Peder Waltersdorff, journeyman carpenter Anders Jørgensen, hospital porter Nicolas Gomard, and royal hatter Jens Henrichsen Dorch. Andersen's father, who had received an elementary school education, introduced his son to literature, reading him Arabian Nights. Andersen's mother, Anne Marie Andersdatter, was an illiterate washerwoman. Following her husband's death in 1816, she remarried in 1818. Andersen had by then published his first story, "The Ghost at Palnatoke's Grave" (1822). Though not a stellar pupil, he also attended school at Elsinore until 1827. He later said that his years at this school were the darkest and most bitter years of his life. At one school, he lived at his schoolmaster's home. There he was abused and was told that it was done in order "to improve his character." He later said that the faculty had discouraged him from writing, which resulted in a depression.
Алғашқы жұмыстар
Андерсеннің "Шұмыра" (Tællelyset) атты өте ертегісі 2012 жылдың қазан айында Дания мұрағатында табылды. 1820 жылдары жазылған бұл әңгіме, бағаланбайтынын сезінетін шам туралы. Андерсен мектепте оқып жүрген кезінде жазылған және оның жомарттарының біріне арналған. Бұл әңгіме сол отбасының иелігінде болды, содан кейін жергілікті мұрағаттағы басқа отбасылық құжаттардың арасынан табылды. 1829 жылы Андерсен "Холмен каналынан Амагердің шығыс нүктесіне дейінгі жаяу саяхат" атты әңгімесімен үлкен жетістікке жетті. Оның басты кейіпкері Әулие Петрден бастап сөйлейтін мысыққа дейін түрлі тұлғалармен кездеседі. Осы жетістіктен кейін Андерсен "Николай шіркеу мұнарасындағы махаббат" атты театрлық туындысын және өлеңдер жинағын жариялады. Ол осы өлеңдерді жазғаннан кейін жазу және жариялау ісінде көп ілгерілемеді, бірақ 1833 жылы патшадан шағын саяхат гранты алды. Бұл оған Еуропа бойынша көптеген сапарларының біріншісін бастауға мүмкіндік берді. Швейцариядағы Ле-Локль қаласының жанындағы Юра аймағында Андерсен "Агнет пен суқұйрық" әңгімесін жазды. Сол жылы ол Италияның теңіз жағалауындағы Сестри Леванте ауылында бір кеш өткізді, бұл "Әңгімелер шығанағы" атауына шабыттандырды. Ол 1834 жылдың қазан айында Римге келді. Андерсеннің Италиядағы саяхаттары оның алғашқы романында, 1835 жылы жарық көрген "Импровизатор" (Improvisatoren) атты ойдан шығарылған өмірбаяндық романында бейнеленді.
Әдеби ертегілер
Балаларға арналған ертегілер. Бірінші жинақ (даны: Eventyr, fortalt for Børn. Første Samling.) – Ханс Кристиан Андерсеннің тоғыз ертегіден тұратын жинағы. Бұл ертегілер 1835 жылдың мамыр айынан 1837 жылдың сәуір айына дейін Копенгагенде К. А. Рейцель басып шығарған үш бөлімнен тұратын серияда жарық көрді. Олар Андерсеннің ертегі жанрына жасаған алғашқы қадамы болды. Бірінші бөлім 1835 жылдың 8 мамырында жарық көрген, алпыс бір беттен тұратын кітапша болды. Онда «Күріш сандық», «Шағын Клаус және Ұлы Клаус», «Принцесса мен бұршақ» және «Шағын Иданың гүлдері» кірді. Алғашқы үш ертегі Андерсеннің бала кезінде естіген халық ертегілеріне негізделген. Төртіншісі – фольклоршы Юст Матиас Тиледің қызы Ида Тиле үшін Андерсеннің жазған туындысы, ал Юст Матиас Тиле Андерсеннің ертегі жазу жолындағы алғашқы демеушісі болған. Рейцель Андерсенге қолжазба үшін отыз ригсдалер төледі, ал кітапшаның бағасы жиырма төрт шиллинг болды. Екінші кітапша 1835 жылдың 16 желтоқсанында жарық көрді және онда «Басбармақ», «Дөңгелек», «Саяхатшы серік» кірді. «Басбармақ» «Басбармақ Том» және басқа да кішкентай адамдар туралы әңгімелерден шабыт алды. «Дөңгелек» Анакреонтадан Эрос туралы өлеңге негізделген, ал «Саяхатшы серік» – Андерсеннің 1830 жылы тәжірибе жасаған ойдан шығарылған оқиғасы. Үшінші кітапшадағы жалғыз басқа ертегі – араб және еврей тамырлары бар ортағасырлық испан ертегісіне негізделген «Императордың жаңа киімдері». Үшінші бөлімнің жарыққа шығу алдында Андерсен аяқтауын (онда император тек қана шеруге қатысады) өзгертті, нәтижесінде баланың «Императордың киімі жоқ!» деп айқайлаған әйгілі аяқтамасы пайда болды. Алғашқы екі кітапшаға қатысты даниялық сын-пікірлер алғаш рет 1836 жылы жарық көрді және олар аса ынталы болған жоқ. Сыншылар балалар әдебиеті білім беруге арналғандықтан, оның сөйлеу тіліндегі стильі мен сыртқы беймұралыққа наразылық білдірді. Сыншылар Андерсенді осы стильді жалғастырмауға шақырды. Андерсен өзінің сыншылардың ертегілер туралы қалыптасқан көзқарастарына қарсы жұмыс істеп жатқанына сенді және үшінші бөлімін жарияламас бұрын бір жыл бойы роман жазуға қайта оралды. Үш кітапшадан алынған тоғыз ертегі бір томда басылып, жетпіс екі шиллингке сатылды. Бұл томда Андерсеннің бет астары, мазмұны және алғы сөзі жарияланды. 1868 жылы «Riverside Magazine For Young People» журналының редакторы Хорас Скаддер Андерсенге он екі жаңа әңгіме үшін 500 доллар ұсынды. Андерсеннің он алты әңгімесі журналда жарияланды, олардың оншасы Данияда басылғанға дейін сол жерде жарық көрді.
Саяхаттық жазбалар
1851 жылы ол «Швецияда» атты саяхат эскиздерінің жинағын жариялады. Бұл басылым кеңінен мақұлданды. Ғашық саяхатшы Андерсен тағы бірнеше ұзақ саяхаттар туралы жазбалар шығарды: «Харц сапарынан көріністер», «Швейцариялық Саксония», т.б. және т.б. 1831 жылғы жазда, «Ақынның базары», «Испанияда» және 1866 жылғы «Португалияға сапар». (Соңғысы оның 1820-жылдардың ортасында Копенгагенде тұрғанда танысқан португалдық достары Хорхе мен Хосе О’Ниллмен бірге жасаған сапарын сипаттайды.) Саяхатнамаларында Андерсен саяхат әдебиетіне қатысты заманауи қағидаларды пайдаланды, бірақ оны өзіндік стильге жетілдірді. Оның әрбір саяхатнамасы өзінің тәжірибелерін көрсететін деректі және сипаттамалық мәліметтерді біріктіреді, сондай-ақ әдеби саяхат есептерінде авторлық, мәңгілік өмір және көркем әдебиет сияқты тақырыптар бойынша философиялық ой-толғамдарды қосады. Кейбір саяхат кітаптарында, мысалы, «Швецияда» ертегілер де кездеседі. 1840 жылдары Андерсеннің назары қайтадан театр сахнасына ауды, бірақ көп табысқа жете алмады. Ол «Суретсіз сурет кітабының» (1840) жариялануымен үлкен жетістікке қол жеткізді. 1838 жылы екінші, ал 1845 жылы үшінші ертегілер жинағын бастады. Осы кезде Андерсен бүкіл Еуропаға танымал болды, бірақ оның туған жері Дания оның талаптарына әлі де қарсылық көрсетіп келді. 1845 және 1864 жылдар аралығында Андерсен Копенгагендегі Nyhavn 67 мекенжайында тұрды, қазір сол жерде оның еске алу тақтасы орнатылған. Андерсеннің жазбаларына қолдау көрсеткендердің арасында Дания монархиясы, Шлезвиг-Гольштейн үйі, Зондербург-Глюксбург таралды. Патша Кристиан IX-тан күтпеген шақыру Андерсеннің фольклорын Дания корольдік отбасында бекітіп қана қоймай, Кристиан IX-тың қызы Мария Федоровна Ресей императоры Александр III-ке үйленген кезде Романовтар әулетіне де жеткізді.
Сорен Кьеркегор
"Андерсен романис ретінде" еңбегінде Серен Кьеркегор Андерсенді "тұлға болу мүмкіндігі, өте өзгермелі көңіл-күйлерге оралған, жай ғана қоздырылып, басылатын, көбінесе дыбыссыз, өлі тондармен өлшелетін, ал тұлғаға айналу үшін күшті өмірлік даму қажет" деп сипаттайды.
Чарльз Диккенспен кездесулер
1847 жылдың маусым айында Андерсен Англияға алғаш рет сапар шекті және зор табысқа ие болды. Блессингтон графинясы оны көптеген зиялылар жиналатын кештеріне шақырды, сондай кештердің бірінде ол Чарльз Диккенспен алғаш рет кездесті. Олар қол алысып, верандаға беттеді, және Андерсен күнделігіне былай деп жазды: "Біз верандада тұрдық, мен Англияның қазір тірі жатқан, ең жақсы көретін жазушысымен сөйлесіп, кездесуге қатты қуандым". Екі автор бір-бірінің еңбектерін және жазушы ретінде бір-бірін құрметтеді, сондай-ақ, өнеркәсіптік революция мен шұғыл кедейліктің салдарынан қиын өмір сүрген қара халықты бейнелеуде ортақ пікірде болды. Он жыл өткен соң Андерсен қайтадан Англияға барды, асылында Диккенспен кездесу үшін. Ол Диккенстің Гадс Хилл Плейс үйіне жоспарланған қысқа сапарын бес аптаға созды, бұл Диккенстің отбасын қатты мазалады. Андерсенге үйден кетуді айтқаннан кейін, Диккенс олардың арасындағы хат алмасуды тоқтатып, Андерсенді қатты ренжітті және оны шатастырды; ол сапардан ләззат алған еді және хаттарына жауап келмеуін ешқашан түсінбеді.
Романтикалық қарым-қатынастар
Андерсеннің ерте өмірінде, оның жеке күнделігі жыныстық қатынастан бас тартуын жазады. Андерсен гомосексуалистік тартылыс сезінді; ол Эдвард Коллинге былай деп жазды: "Мен сені әдемі калабриан қызына дегендей сағынамын, менің сеніме деген сезімім әйелге тән. Менің табиғатымның әйелдік ерекшеліктері мен достығымыз құпия болып қалуы керек". Коллин өзінің естеліктерінде: "Мен осы махаббатқа жауап бере алмадым, бұл авторға көптеген азаптар әкелді" деп жазды. Андерсеннің Саксен-Веймар-Эйзенахтың жас мұрагерлік герцогы Карл Александрға деген құштарлығы қарым-қатынасқа әкелді: Мұрагерлік герцог менімен сарай ауласынан бөлмеме дейін қоян-қолтық жүрді, маған сүйіспеншілікпен сүйді, тіпті қарапайым адам болса да, мені әрқашан жақсы көруімді сұрады, осы қыста онымен бірге болуымды өтінді. "Қар адам" повесі олардың қарым-қатынасынан шабыттанды. Шарф Андерсенмен алғаш рет ол елуден асқанда кездесті. Андерсен оған ғашық болды, ал Вулшлгер оның күнделіктері олардың қарым-қатынасының жыныстық сипатта болғанын көрсетеді деп санайды. Шарф Андерсенмен бірнеше рет жеке кешкі ас ішті және оның 57 жасқа толған күні күміс тіс щеткасын сыйлады. Вулшлгердің сөзіне қарағанда, 1861-62 жылдардың қысында екеуі Андерсенге "қуаныш, бір түрлі жыныстық қанағат және жалғыздықтан уақытша құтылу" сыйлаған қарым-қатынасқа түсті. Ол Шарфпен қарым-қатынасында сырлы болған жоқ, сезімдерін ашық көрсетті. Сырттан қарағандар бұл қарым-қатынасты жөнсіз және күлкілі деп санады. 1862 жылдың наурызындағы күнделігінде Андерсен өмірінің осы кезеңін "эротикалық кезеңім" деп атады. 1863 жылдың 13 қарашасында Андерсен: "Шарф сегіз күннен бері маған келген жоқ, бәрі бітті" деп жазды. Андерсен бұған тыныш қабылдады, кейіннен екеуі бір-бірімен әлеуметтік айналымдарда ашық қарым-қатынаста болды, бірақ Андерсен олардың қарым-қатынасын бірнеше рет қайта жандандыруға тырысты, бірақ сәттілікке жете алмады. Вулшлгердің айтуынша, "Андерсеннің күнделіктері оның екі жынысқа да қызығуын, кейде әйелмен физикалық қарым-қатынасқа түсуді армандағанын, ал кейде ер адамдармен физикалық байланыста болғанын көрсетіп, ешқандай күмән қалдырмайды". Вулшлгер оның заманының моральдық және діни көзқарастарының салдарынан Андерсеннің гомосексуалды қарым-қатынастары туралы ашық айта алмағанын дәлелдеді. Андерсен қол жеткізбейтін әйелдерге де ғашық болды, және көптеген адамдар олар туралы әңгімелеріндегі сілтемелерді осылай түсіндіреді. Бірде ол күнделігінде былай деп жазды: "Күллі әлемнің Иесі, тек Сен ғана маған қажетсің! Тағдырымды Сен басқарасың, Мен Сенің алдында бас иемін! Маған күнкөріс бер! Маған жар бер! Қаным махаббатқа мұқтаж, жүрегім де солай!" Риборг Войт есімді қыз Андерсеннің жастық шағындағы махаббатының нысаны болды. Андерсен қайтыс болған кезде, оған ғашық болғаннан кейін бірнеше он жыл өткен соң, оның кеудесінде Войттан келген ұзақ хат бар кішкентай қалта табылды. Махаббаттағы басқа көңіл көшірулердің ішінде физик Ханс Кристиан Орстедтің қызы Софи Орстед және оның меценаты Джонас Коллиннің кіші қызы Луиза Коллин болды. Оның "Нәтижке" атты әңгімесінің бірі Женни Линдке деген құштарлығын білдіру үшін жазылған және оның "Швед нәтижкесі" деген лақап атын қалыптастыруға себеп болды. Андерсен әйелдердің арасында ұялшақ болды және Линдке ұсыныс жасау өте қиын болды. Линд операға бара жатқанда Андерсен оған ұсыныс хатын тапсырды. Оның оған деген сезімі бірдей болған жоқ; ол оны бауыр ретінде қарады, 1844 жылы оған былай деп жазды: "Қош бол, Құдай бауырымды игілікке бөлеп, қорғасын, осының өзі маған жақын әпкең Дженнидің шын ниеті". Андерсен көңілінің қалғандығын Линдті "Қар патшайымынан" басты кейіпкер ретінде бейнелеу арқылы көрсеткен болуы мүмкін.
The Hereditary Grand Duke walked arm in arm with me across the courtyard of the castle to my room, kissed me lovingly, asked me always to love him though he was just an ordinary person, asked me to stay with him this winter Fell asleep with the melancholy, happy feeling that I was the guest of this strange prince at his castle and loved by him It is like a fairy tale. and Andersen's "The Snowman" was inspired by their relationship. Scharff first met Andersen when the latter was in his fifties. Andersen was infatuated and Wullschlager sees his journals as implying that their relationship was sexual. Scharff had various dinners alone with Andersen and gifted a silver toothbrush to Andersen on his fifty seventh birthday. Wullschlager asserts that in the winter of 1861–62, the two men entered an affair that brought Andersen "joy, some kind of sexual fulfillment, and a temporary end to loneliness." He was not discreet in his conduct with Scharff, and displayed his feelings openly. Onlookers regarded the relationship as improper and ridiculous. In his diary in March 1862, Andersen referred to this time in his life as his "erotic period". On 13 November 1863, Andersen wrote, "Scharff has not visited me in eight days; with him it is over." Andersen took this calmly and the two thereafter met in overlapping social circles without bitterness, though Andersen attempted to rekindle their relationship a number of times without success. According to Wullschlager, "Andersen's diaries leave no doubt that he was attracted to both sexes; that at times he longed for a physical relationship with a woman and that at other times he was involved in physical liaisons with men." Wullschlager in fact argued that, because of moral and religious ideas of his time, Andersen could not be open about his homosexual relationships. Andersen also fell in love with unattainable women, and many interpret references to them in his stories. At one point, he wrote in his diary: "Almighty God, thee only have I; thou steerest my fate, I must give myself up to thee! Give me a livelihood! Give me a bride! My blood wants love, as my heart does!" A girl named Riborg Voigt was the unrequited love of Andersen's youth. A small pouch containing a long letter from Voigt was found on Andersen's chest when he died, several decades after he first fell in love with her. Other disappointments in love included Sophie Ørsted, the daughter of the physicist Hans Christian Ørsted; and Louise Collin, the youngest daughter of his benefactor Jonas Collin. One of his stories, "The Nightingale", was written as an expression of his passion for Jenny Lind and was the inspiration for her nickname, the "Swedish Nightingale". Andersen was shy around women and had extreme difficulty proposing to Lind. When Lind was boarding a train to go to an opera concert, Andersen gave Lind a letter of proposal. Her feelings towards him were not the same; she saw him as a brother, writing to him in 1844: "farewell God bless and protect my brother is the sincere wish of his affectionate sister, Jenny". It is suggested that Andersen expressed his disappointment by portraying Lind as the eponymous antihero of "The Snow Queen".
Өлім
1872 жылдың басында 67 жасында Андерсен төсегінен құлап, ауыр жарақат алды; ол салдарынан болған жарақаттарынан толыққанды айығуға ешқашан қол жеткізбеді. Одан көп ұзамай, оның бауырында бауыр қатерлі ісігінің белгілері көріне бастады. Ол 1875 жылдың 4 тамызында Копенгаген қаласының жанындағы, жақын достары – банкир Мориц Г. Мелхиор және оның әйелінің «Ролигде» (сөзбе-сөз: тыныштық) деп аталатын шалғайдағы үйінде қайтыс болды. Өлген кезде Андерсен халықаралық тұрғыда зор құрметке ие болды, ал Дания үкіметі оған «ұлттық қазына» болғаны үшін жыл сайын стипендия төледі.
Мұрағаттар, жинақтар және мұражайлар
Ханс Кристиан Андерсен мұражайы немесе H. C. Andersens Hus – Данияның Оденсе қаласында Ханс Кристиан Андерсенге арналған мұражайлар мен ғимараттар кешені. Олардың кейбіреулері тарих барысында автордың Оденседегі негізгі мұражайы ретінде қызмет еткен. Даниялықтар негіздеген Калифорния штатының Солванг қаласындағы Ханс Кристиан Андерсен мұражайы автордың өмірі мен шығармаларын көрсетуге арналған. Көрмелерде Андерсеннің балалық шағындағы үйінің және «Принцесса мен бұршақ» ертегісінің макеттері қойылған. Мұражайда Андерсеннің жүздеген кітабы, оның ішінде көптеген суреттелген тұңғыш басылымдары мен даниялық композитор Асгер Хамерикпен алысқан хаттары сақталған. АҚШ Конгресі кітапханасының сирек кітаптар және арнайы жинақтар бөліміне даниялық-американдық актер Жан Хершольт Андерсенге қатысты материалдардың мол жинағын сыйға берген.
Музыка
Ханс Кристиан Андерсен (альбом), Франсискус Анридің 1994 жылғы альбомы. "Песня - это сказка" (Sangen er et Eventyr) – Ханс Кристиан Андерсеннің ертегілеріне негізделген әндер циклі, Фредерик Маглдің құрамында. "Atonal Fairy Tale" – Грегори Рид Дэвис-тің музыкасы бар трек және Ханс Кристиан Андерсеннің "Эльфин үйіндісі" ертегісін оқитын Smart Dad Living.
Марапаттар
Ханс Кристиан Андерсен сыйлығы – Халықаралық жастар әдебиеті кеңесі жыл сайын балалар әдебиетіне елеулі үлес қосқан автор мен суретшіге табыс ететін сыйлық. Ханс Кристиан Андерсен әдебиет сыйлығы – 2010 жылы құрылған Данияның әдеби сыйлығы. Андерсеннің "Императордың жаңа киімі" ертегісі 2000 жылы "Ең үздік классикалық көркем әдебиет" номинациясы бойынша "Прометей даналық залына" енгізілді.
Іс-шаралар мен мерекелер
Андерсеннің туған күні, 2 сәуір, Халықаралық балалар кітабы күні ретінде тойланады. 2005 жыл Данияда «Андерсен жылы» деп белгіленіп, Андерсеннің туғанына 200 жыл толуы тойланды және оның өмірі мен шығармашылығы әлем бойынша аталып өтті. Данияда «Андерсен жылы» барысында Копенгагендегі Паркен стадионында жазушы мен оның әңгімелерін құрметтеу үшін көп көрермен жиналған шоу ұйымдастырылды. Нью-Йорк қаласындағы Орталық саябақтағы көлде, Шығыс 74-ші көшесінің (GPS) қарсы жағында орналасқан мүсінші Георг Дж. Лобердің (1891–1961) және дизайнер Отто Фредерик Лангманның «Отырған қола» (1956) мүсіні бар. Андерсеннің гранитті орындыққа отырған қоладан жасалған мүсіні автордың 150 жылдығына арналып орнатылған. Онда «Ұсақ құйрықты үйрек» кітабын бейнелейтін қоладан жасалған үйрек те бар. Копенгаген қалалық әкімшілігінің алаңында (Rådhuspladsen), H. C. Andersens бульварына қарап тұрған, Генри Люккоу Нильсен жасаған «Отырған қола» (1965) мүсіні Данияда орнатылған. Герман Вильгельм Биссеннің (1798–1868) 1865 жылғы бюстінің көшірмесінен жасалған қола бюст (2004), Австралияның Сидней қаласындағы Миллерс Пойнттағы Обсерватория төбесінде 2005 жылдың наурызында Андерсеннің екі жүз жылдығында Данияның тәжді ханзадасы Фредерик пен тәжді ханзадасы Мэри ресми түрде ашты. Испанияның Малага қаласындағы Плаза де ла Маринада орналасқан Жозе Мария Кордованың «Отырған қола» (2005) мүсіні бар. Словакияның Братислава қаласындағы Хвиездославово наместісінде орнатылған «Тұрған қола» (2005) мүсінін Тибор Бартфай екі жүз жылдық мерекеге арнап жобалаған.
Андерсеннің есімімен аталған жерлер
Копенгагендегі H. C. Andersens бульвары, бұрын Vestre Boulevard (Батыс бульвары) деп аталған, 1955 жылы жазушының туғанына 150 жыл толуының құрметіне қазіргі атауын алды. Ханс Кристиан Андерсен әуежайы – Данияның Оденсе қаласын қызмет көрсететін шағын әуежай. Instituto Hans Christian Andersen – Чилидің Колчагуа провинциясындағы Сан-Фернандо қаласында орналасқан чилилік жоғары мектеп. Ханс Кристиан Андерсен паркі, Солванг, Калифорния. CEIP Ханс Кристиан Андерсен – Испанияның Малага қаласындағы бастауыш білім беретін мектеп.
Темалық саябақтар
Жапониядағы Фунабаши қаласында Андерсеннің атымен аталатын балалар ойын-сауық паркі бар. Фунабаши, Андерсеннің туған қаласы Оденсемен бауырлас қала. Қытайда 2017 жылы Шанхай қаласының Янпу ауданында Андерсеннің ертегілері мен өміріне арналған, 32 миллион АҚШ доллары көлеміндегі ойын-сауық паркі ашылды. Бұл жобаның құрылысы 2005 жылы басталған.
Басқа марапаттар
Андерсеннің құрметіне "Collastoma anderseni" (Umagillidae тұқымдасы) деп аталған, Themiste lageniformis сипункуласының ішегінен табылған эндосимбионт.