Кіріспе

Құс түрлері Сібірлік шырша (Falcipennis falcipennis), сондай-ақ Сібірлік шырша, Амур шыршасы немесе Азия шыршасы деп те аталады. Ол тұрақсыз, көшіп-қонушы емес құс, ол Falcipennis тұқымдасының жалғыз мүшесі. Солтүстік Американың физикалық жағынан ұқсас пішенді бақасы қазір Canachites монотиптік туысына жатқызылады.

Сипаттама

Ересектер шамамен өлшеуіш еркектер салмағы - 0,8 кг, ал әйелдер салмағы - 0,8 кг. Аталықтардың шаң-қоңыр сұр түстес қауырсыны бар, мойнында қайың бар және ақ түстес қара бибі бар, әр көзінің үстінде қызыл тері бар. Әйелдер ашық қоңыр түсті, ал еркектеріндей беттерінде белгілер жоқ.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Сібірлік шыршалар Шығыс Сібірде және Ресейдің Қиыр Шығысында Приморский крайы, Хабаровск крайы, Амур облысы және Сахалин федералды округтерінде таралған. Бұрын Қытайдың солтүстік-шығысында шағын популяция мекендеген, бірақ қазір олар жойылып кеткен болуы мүмкін. Олар ылғалды, көлеңкелі қылқан жапырақты ормандарды (әсіресе қыста) көбік пен жидек бұталарымен, соның ішінде Езо шыршасының, корей қарағайының, Хинган шыршасының және Дахурия шыршасының, сондай-ақ ашық алаңдармен араласқан аралас орман қауымдастықтарын жақсы көреді. Жазғы және күзгі айларда балапандар өздерінің тамақтануында жәндік, басқа да жидектер мен Vaccinium, Empetrum, Rubus және басқа да бұталардың жапырақтарын пайдалана алады. Олар күзде 10-11 құсқа дейін кішкентай үйірмелерде жиналады, әсіресе әйелдер мен еркектерден құралған кезде. Қыста олар қардағы орларда ұялады, ал ауа райы жылырақ болған кезде ағаштарда ұйқыға түседі.

Мінез-құлық

Еркектер әр көктемде құйрығын сілтеп, мойын қауырсындарын тіктеп, өз аумағын нығайтады. Басқа да танысу өнерлері - бұл биікте жоғарылайтын жұмсақ триллингтік ырғақ, содан кейін екі рет секіріп, айналып, жел ортасында қанаттарын шапалақтау. Әйелдер сәуір айының аяғынан мамыр айының ортасына дейін көрініс алаңына бара алады. 3 жастан асқан еркектер көбінесе жыныстық қатынасқа түседі. Ұя қарапайым суғарушы ретінде құмдық еденге тікұшақпен және қарағай инелерімен қапталған. Ұяға салынған қараңғы тоңған дақтар бар 6-12 қоңыр бауф жұмыртқасы шамамен 23-24 күн инкубацияланады.

Қорғау

Сибириялық шыршаның құс тіршілігі халықаралық ұйым бойынша қатерлі деп саналады. Осылайша, сибирлік шыршалар Ресейдің Қиыр Шығысындағы Амур ормандарының жағдайын көрсететін индикатор түр ретінде қызмет ете алады. Бұл түрдің қауіпін азайту үшін оны қорғаудың маңызы зор.

Экология

Себерлік қазылпақтардың экологиясы мен өмір сүру тарихын Ресейдің Новосибирск қаласындағы жануарлар экологиясы және жүйелілігі институты қарасук ғылыми-зерттеу станциясында тұтқындармен зерттеуде. Олардың асыл тұқымды бағдарламалары олардың табиғи мінез-құлқы туралы терең білім алуға және табиғи аумақтарына төнген қауіптерді талдауға және қажет болған кезде акклиматтанған құстарды босату арқылы зардап шеккен популяцияларды көбейтуге бағытталған. Сібірлік шырғалақты тұтқында ұстау өте қиын, өйткені олардың талаптары күрделі. Бұл ағаш бауырын Ресейдің басқа жерлерінде де, шетелдерде де табысты өсіруге тырысқан. Осының бір себебі - олардың құстар мен үй құстарына әсер ететін ауруларға бейімдігі, өйткені қыста Ресей тайгасының суық болуы микробтар мен патогендердің көбеюіне кедергі келтіреді. Олардың тамақтану қажеттіліктері де ерекшеленеді, өйткені олар жыл бойы көбінесе қылқан жапырақты шұңқырлар мен жидектерді жейді. Олар адамдардан қорқатын сияқты. Жақындаған кезде ұшып кетудің орнына, олар жақын қашықтықтан жақындаған кезде де тұншығып, немесе қалыпты белсенділігін қайтадан жалғастырады. Зерттеуші Александр Андреев қыста сибириялық шырша бауырлары, әсіресе соулар, жыртқыштардың қысымға ұшырауына назар аударды. Андреев сондай-ақ, сибириялық құрттың түнде жыртқыш аңға жоламау үшін таралып, күндіз қауымдасып, топтасып тұрғанын анықтады.