Құстар отбасы: Торғайлар (Fringillidae) – тұқымдас құстар, әртүрлі түстерде болады. Дүние жүзінде таралған, Австралия мен полюстік аймақтарда жоқ. 200-дан астам түрі бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құстар тұқымдасы
Family of birds
Нағыз қайыңдар – Fringillidae тұқымдасына жататын кішкентай және орташа өлшемді, қозғалатын құстар. Қайыңдардың көбінесе тұқымдар мен жаңғақтарды жеуге бейімделген, қатты, конустық мүсіктерге ие және әдетте түрлі-түсті қауырсындары болады. Олар көшіп-қоныс жасай бермейтін, тұрақты мекендейтін кең аумақтарда қоныстанады. Австралия және полярлық аймақтардан басқа, олар бүкіл әлемде таралған. Fringillidae тұқымдасына елу туысқа бөлінген екі жүзден астам түр кіреді. Оған канарлар, сискиндер, қызылқұйрықтар, сериндер, грусбиктер және эуфониялар, сондай-ақ морфологиялық жағынан ерекше Гавай аралдарының балқұмырықтары кіреді. Басқа тұқымдастарға жататын көптеген құстар да жиі "қайыңдар" деп аталады. Бұл топтарға Ескі әлем тропиктері мен Австралияның эстрильдидтері (Estrildidae); Ескі әлемнің тасқыншылдары (Emberizidae) және Жаңа әлемнің кәдімгі құстар (Passerellidae) отбасыларының кейбір түрлері; және қазір танагерлер (Thraupidae) отбасының мүшелері саналатын Галапагос аралдарының Дарвин қайыңдары жатады. Ұлыбритания, АҚШ және Канадада қайыңдар мен канарларды 18-ден 20-ғасырға дейін көмір шахталарында газды анықтау үшін пайдаланған. Бұл практика Ұлыбританияда 1986 жылы тоқтатылды.
The true finches are small to medium sized passerine birds in the family Fringillidae. Finches generally have stout conical bills adapted for eating seeds and nuts and often have colourful plumage. They occupy a great range of habitats where they are usually resident and do not migrate. They have a worldwide native distribution except for Australia and the polar regions. The family Fringillidae contains more than two hundred species divided into fifty genera. It includes the canaries, siskins, redpolls, serins, grosbeaks and euphonias, as well as the morphologically divergent Hawaiian honeycreepers. Many birds in other families are also commonly called "finches". These groups include the estrildid finches (Estrildidae) of the Old World tropics and Australia; some members of the Old World bunting family (Emberizidae) and the New World sparrow family (Passerellidae); and the Darwin's finches of the Galapagos islands, now considered members of the tanager family (Thraupidae). Finches and canaries were used in the UK, US and Canada in the coal mining industry to detect carbon monoxide from the eighteenth to twentieth century. This practice ceased in the UK in 1986.
Сипаттама
Ең кішкентай "классикалық" шынайы финктер – Анд сискині (Spinus spinescens) 9,5 см (3,8 дюйм) және кіші алтын финк (Spinus psaltria) ең кішкентай болып табылады. Ең ірі түрі – мойынтіректі грузбек (Mycerobas affinis), ол шамамен дейін жетеді, бірақ қарағай грузбегінде (Pinicola enucleator) одан да ұзын, дейін, ал кешкі грузбегінде (Hesperiphona vespertina) салмағы дейін тіркелген, олар орташа есеппен сәл кішірек. Олардың әдетте күшті, қысқа тұмсықтары болады, кейбір түрлерде олар өте үлкен болуы мүмкін; алайда, Гавайи балқұмыры бейімделу радиациясының нәтижесінде тұмсық пішіндері мен өлшемдерінің кең ауқымымен танымал. Барлық шынайы финктерде 9 негізгі қауырсын және 12 құйрық қауырсыны болады. Негізгі қауырсын түсі қоңыр, кейде жасыл; көптеген түрлерде қара түс көп, ал ақ қауырсын әдетте қанаттағы жолақтар немесе басқа да белгілер болмаса, кездеспейді. Бұл отбасында ашық сары және қызыл каротиноидты пигменттер кең таралған, сондықтан көк түстер сирек кездеседі, себебі сары пигменттер көк түсті жасылға айналдырады. Көптеген, бірақ барлық шынайы финктерде жыныстық дихроматизм байқалады, әйелдер әдетте еркектердің жарқын каротиноидтық белгілерінен айырылады.
The smallest "classical" true finches are the Andean siskin (Spinus spinescens) at as little as 9.5 cm (3.8 in) and the lesser goldfinch (Spinus psaltria) at as little as The largest species is probably the collared grosbeak (Mycerobas affinis) at up to and , although larger lengths, to in the pine grosbeak (Pinicola enucleator), and weights, to in the evening grosbeak (Hesperiphona vespertina), have been recorded in species which are slightly smaller on average. They typically have strong, stubby beaks, which in some species can be quite large; however, Hawaiian honeycreepers are famous for the wide range of bill shapes and sizes brought about by adaptive radiation. All true finches have 9 primary remiges and 12 rectrices. The basic plumage colour is brownish, sometimes greenish; many have considerable amounts of black, while white plumage is generally absent except as wing bars or other signalling marks. Bright yellow and red carotenoid pigments are commonplace in this family, and thus blue structural colours are rather rare, as the yellow pigments turn the blue color into green. Many, but by no means all true finches have strong sexual dichromatism, the females typically lacking the bright carotenoid markings of males.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Құстардың шүмектер түрі дерлік бүкіл әлемге тараған, Америка, Еуразия және Африкада, сондай-ақ Гавай аралдары сияқты кейбір аралдар тобында кездеседі. Олар Австралия, Антарктида, Тынық мұхитының оңтүстігі және Үнді мұхитының аралдарында таралмаған, алайда, кейбір еуропалық түрлер Австралия мен Жаңа Зеландияға кеңінен әкелінген. Шүмектер көбінесе жақсы орманды аймақтарда мекендейді, бірақ кейбіреулерін тауларда, тіпті шөлдерде де кездестіруге болады.
The finches have a near global distribution, being found across the Americas, Eurasia and Africa, as well as some island groups such as the Hawaiian islands. They are absent from Australasia, Antarctica, the Southern Pacific and the islands of the Indian Ocean, although some European species have been widely introduced in Australia and New Zealand. Finches are typically inhabitants of well wooded areas, but some can be found on mountains or even in deserts.
Мінез-құлық
Финктер негізінен дәнді жейтіндер, бірақ евфониялар өз рационында маңызды мөлшерде буынды аяқталғандар мен жидектерді де қосады, ал Гавай аралдарындағы балқұс тұяқтары нектарды қоса алғанда, тамақ көздерінің кең спектрін пайдалануға бейімделді. Фрингиллидтердің балапандарының рационында әртүрлі мөлшерде кішкентай буынды аяқталғандар болады. Нағыз финктер көптеген кішкентай сайрақтар сияқты, қанат қағып, қанаттарын жауып, секіріп ұшады. Көпшілігі жақсы әншілер және олардың көптеген түрлері үй жануарлары ретінде танымал, олардың ішіндегі ең танымалсы – үй канар (Serinus canaria domestica). Ұялары себет пішіндес, көбінесе ағаштарда, сирек жағдайда бұталарда, тастар арасында немесе осыған ұқсас жерлерде салынды.
The finches are primarily granivorous, but euphoniines include considerable amounts of arthropods and berries in their diet, and Hawaiian honeycreepers evolved to utilize a wide range of food sources, including nectar. The diet of Fringillidae nestlings includes a varying amount of small arthropods. True finches have a bouncing flight like most small passerines, alternating bouts of flapping with gliding on closed wings. Most sing well and several are commonly seen cagebirds; foremost among these is the domesticated canary (Serinus canaria domestica). The nests are basket shaped and usually built in trees, more rarely in bushes, between rocks or on similar substrate.