Қытайдағы 55 этникалық азшылық топтары

Кіріспе

Қытайдағы 55 мойындалған этникалық азшылықтар материктік Қытайда
Қытайдағы этникалық топтардың тізімі

Қытайдағы этникалық азшылықтар – Қытай Халық Республикасының (ҚХР) хань емес халқы. ҚХР Қытайдағы 55 этникалық азшылық тобын хань көпшілігінен өзге ресми түрде мойындайды. 2010 жылғы мәліметтер бойынша, ресми түрде мойындалған азшылық топтарының саны материктік Қытай халқының 8,49% құрады. Осы ресми түрде мойындалған этникалық азшылықтардан басқа, өзін мойындалмаған этникалық топтардың мүшелері ретінде жеке жіктейтін қытай азаматтары да бар, мысалы, өте аз санды қытайлық еврейлер, тувалықтар және Или түрктері, сондай-ақ олардан әлдеқайда үлкен ойрат және жапон қауымдастықтары. Қытай тілінде ‘этникалық азшылық’ дегені – , мұнда – ‘ұлт’ немесе ‘этнос’ (этникалық топ ретінде) – советтік этникалық тұжырымдамасына сәйкес келеді, ал – ‘азшылық’ дегенді білдіреді. Шаошу минзуды қоса алғанда, Сунь Ятсен Қытайдың барлық этникалық топтары бір Қытай ұлтының бөлігі деген сенімін білдіру үшін zhōnghuá mínzú («қытай ұлты» немесе «қытай ұлттығы») терминін қолданды. ҚХР ресми түрде мойындаған этникалық азшылық топтарына материктік Қытайда тұратындар, сондай-ақ Тайваньқа қатысты егемендік талабына сәйкес Тайваньның жергілікті халықтары да кіреді. Алайда, ҚХР ‘халық’ деген терминді немесе оның өзге түрін қабылдамайды, себебі бұл хань халқы Тайваньның жергілікті халқы емес немесе Тайвань тарихи түрде Қытайдың бір бөлігі емес деген ой тудыруы мүмкін. Сонымен қатар, 2020 жылғы мәліметтер бойынша Тайваньдағы Қытай Республикасы (ҚР) үкіметі 16 тайваньдық жергілікті тайпаны ресми түрде мойындаса, ҚХР оларды бір этникалық топқа, Гаошан («жоғары тау») азшылығына біріктіреді, себебі жапон антропологтарының еңбегінен туындаған этникалық жіктелімдерді мойындағысы келмейді. (Тайваньның барлық жергілікті халықтары тауларда тұрмайды, мысалы, Тао халқы дәстүрлі түрде Ланью аралында қоныстанған.) Гонконг және Макаоның аймақтық үкіметтері осы этникалық жіктеу жүйесін қолданбайды, сондықтан ҚХР үкіметінің статистикалық мәліметтерінде осы екі аймақ қамтылмайды.

Ethnic minorities in China are the non Han population in the People's Republic of China (PRC). The PRC officially recognizes 55 ethnic minority groups within China in addition to the Han majority. As of 2010, the combined population of officially recognized minority groups comprised 8.49% of the population of Mainland China. In addition to these officially recognized ethnic minority groups, there are Chinese nationals who privately classify themselves as members of unrecognized ethnic groups, such as the very small Chinese Jewish, Tuvan, and Ili Turk communities, as well as the much larger Oirat and Japanese communities. In Chinese, 'ethnic minority' has translated to , wherein means 'nationality' or 'nation' (as in ethnic group)—in line with the Soviet concept of ethnicity—and means 'minority'. Including shaoshu mínzu, Sun Yat sen used the term zhōnghuá mínzú (, 'Chinese nation' or 'Chinese nationality') to reflect his belief that all of China's ethnic groups were parts of a single Chinese nation. The ethnic minority groups officially recognized by the PRC include those residing within mainland China, as well as Taiwanese indigenous peoples pursuant to its sovereign claim over Taiwan. However, the PRC does not accept the term people or its variations, since it might suggest that Han people are not indigenous to Taiwan, or that Taiwan is not historically a part of China. Also, where the Republic of China (ROC) government in Taiwan, as of 2020, officially recognises 16 Taiwanese indigenous tribes, the PRC classifies them all under a single ethnic group, the Gāoshān (, 'high mountain') minority, out of reluctance to recognize ethnic classifications derived from the work of Japanese anthropologists during the Japanese rule. (Despite the fact that not all Taiwanese indigenous peoples inhabit in the mountains; for example, the Tao People traditionally inhabit the island of Lanyu.) The regional governments of Hong Kong and Macau do not use this ethnic classification system, so figures by the PRC government exclude these two territories.

Ерте тарих

Қытай тарихының көп бөлігінде қытай авторлары ұлт, мәдениет және этникалық ұғымдарды ажыратуға көбінесе тырыспады. Императорлық биліктен тыс және қытай мәдениетінің басым үлгілерінен алшақтаған адамдар, бүгінде жеке этникалық топтар деп есептелгеніне қарамастан, жеке топтар ретінде қарастырылды. Хан ұлтының өзіндік түсінігі көбінесе осы орталық пен шеткерілік арасындағы мәдени айырмашылыққа негізделді. Осылайша, тарих бойында қытайлықтандыру процесі императорлық биліктің және мәдениеттің таралуымен қатар, нақты этникалық көші-қонмен де байланысты болды. Бұл түсінік 1949 жылы коммунистер билікті басып алғанға дейін сақталды (Цин әулеті кезінде батыс идеяларының енгізілуіне байланысты кейбір өзгерістер болды). Олардың азшылықтарды түсінуіне кеңестік басшы Иосиф Сталиннің саясаты зор ықпал етті, сондай-ақ Вьетнам мен Лаос сияқты көрші елдердегі коммунистік режимдерге де әсер етті. Бірақ кеңестік азшылықтар туралы анықтама қытайлықтардың тарихи анықтамасына толық сәйкес келмеді. Кеңес ойынша, ұлт – бір тілде сөйлеп, жазатын, тарихи мәдениеті мен тарихи аумағы бар адамдардан тұрады. Сондықтан, әр ұлттың халқы теориялық тұрғыдан ұсынылып отырған федеративтік үкіметтен бөлінуге құқылы болды. Бұл бұрынғы ойлаудан басты айырмашылығы – императорлық биліктегі барлық адамдарды қытай деп санаудың орнына, ұлт (билік таныту кеңістігі ретінде) және этникалық (басқарылатын халықтың өзіндік ерекшелігі) енді бөлек қарастырылды; орталық билікке бағыну автоматты түрде қытай екенін білдірмейді. Қытайға қатысты кеңестік модель Қытайдағы автономиялық аймақтардың құрылуына әкелді. Бұл аймақтар өздері жеке ұлттар саналды және орталық үкіметтен теориялық автономияға ие болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Америкалық Азиялық қауымдастығы өзінің ғылыми журналының 40-шы томында қытай мұсылмандары қытайлықтар ма, әлде жеке "этникалық азшылық" па, және осы жіктеуге әкелген факторлар туралы мақала жариялады. Мақаланың қорытындысында қытай мұсылмандары дін, мәдениет, әскери феодализм сияқты түрлі факторларға байланысты бөлек саналды және оларды "жарыстық азшылық" деп санау дұрыс емес екені айтылды. Сондай-ақ, қытай мұсылмандарының "жарыстық бірлігі" бар деген жалған мәлімдемені таратушы – жапондық әскери өкілі ғана екені анықталды, бұл Қытайдағы мұсылмандардың көптеген түрлі нәсілдерден тұратынымен, "немістер мен ағылшындар" сияқты бір-бірінен ерекшеленетінімен дәлелденді, мысалы, Хэчжоудың моңғол хуэйлері, Цинхайдың Салар хуэйлері және түркістанның Чан Тоу хуэйлері. Жапондықтар қытай мұсылмандары бір нәсіл деп жалған ақпарат таратып, оларды Қытайдан бөліп, "тәуелсіз саяси ұйым" құру керек деген пікірді таратуға тырысты.

Throughout much of recorded Chinese history, there was little attempt by Chinese authors to separate the concepts of nationality, culture, and ethnicity. Those outside of the reach of imperial control and dominant patterns of Chinese culture were thought of as separate groups of people regardless of whether they would today be considered as a separate ethnicity. The self conceptualization of Han largely revolved around this center periphery cultural divide. Thus, the process of Sinicization throughout history had as much to do with the spreading of imperial rule and culture as it did with actual ethnic migration. This understanding persisted (with some changes during the Qing dynasty due to the importation of Western ideas) until the Communists seized power in 1949. Their understanding of minorities had been heavily influenced by the policies of the Soviet leader Joseph Stalin—and they also influenced the Communist regimes in the neighbouring countries of Vietnam and Laos—but the Soviet definition of minorities did not cleanly map onto the Chinese people's historical definition of minorities. Soviet thinking about minorities was based on the belief that a nation consisted of people who spoke and wrote a common language, people whose culture was historic, and historic territory. Therefore, The people who inhabited each nation had the theoretical right to secede from a proposed federated government. This differed from the previous way of thinking mainly in that instead of defining all those under imperial rule as Chinese, the nation (as defined as a space upon which power is projected) and ethnicity (the identity of the governed) were now separate; being under central rule no longer automatically meant being defined as Chinese. The Soviet model as applied to China gave rise to the autonomous regions in China; these areas were thought to be their own nations that had theoretical autonomy from the central government. During World War II, the American Asiatic Association published an entry in the 40th volume of their academic journal, Asia, concerning the problem of whether Chinese Muslims were Chinese or a separate 'ethnic minority', and the factors which led to either classification. It concluded that the reason Chinese Muslims were considered separate was because of different factors like religion, culture, military feudalism, and that considering them a "racial minority" was wrong. It also came to the conclusion that the Japanese military spokesman was the only person who was propagating the false assertion that Chinese Muslims had "racial unity", which was disproved by the fact that Muslims in China were composed of multitudes of different races, separate from each other as were the "Germans and English", such as the Mongol Hui of Hezhou, Salar Hui of Qinghai, and Chan Tou Hui of Turkistan. The Japanese were trying to spread the lie that Chinese Muslims were one race, in order to propagate the claim that they should be separated from China into an "independent political organization."

ҚХР-дағы ұлттарды ажырату

Қытай Халық Республикасының (ҚХР) алғашқы құжаттары, мысалы 1982 жылғы Конституциясы, этностық топтар мағынасында "ұлттылықтарды" анықтаудың кеңестік тәжірибесін қабылдады (бұл ұғымды мемлекеттік азаматтықтан ажырату қажет). Республика кезеңінде жапон тілінен алынған қытай термині, осы кеңестік ұғымды білдіреді. "Ұлттылық" сөзінің ағылшын тіліне аудармасы (ресми құжаттарда көп қолданылады) да кеңестік тәжірибеге сүйенеді; бірақ, жаңылыстыруды болдырмау үшін, "этникалық топ" немесе "этникалық қауым" сияқты баламалы сөздер жиі қолданылады. Этностың антропологиялық түсінігі қытай немесе кеңестік түсініктермен (қайсысы да мемлекет тарапынан анықталып, реттеледі) толық сәйкес келмейді, сондықтан кейбір ғалымдар этносты нақты білдіру үшін "zuqun" ('этникалық топ') деген жаңа сөзді қолданады. Бірақ мұндай жағдай абсурдты нәтижеге әкелер еді – әрбір ауыл Ұлттық Халық Конгресіне өкіл жіберуге шамасы келмейді. Сондықтан әлеуметтік ғалымдар азшылықтарды тілдік ерекшеліктерді негізгі критерий ретінде пайдаланып, үйлесімді топтарға біріктіруге тырысты. Осылайша, әртүрлі мәдени дәстүрлер мен тарихы бар кейбір ауылдар бір этноним астына біріктірілді. Мысалы, "Чжуан" этникалық тобы Гуанси провинциясының көптеген төбелік ауылдары үшін жалпы атау ретінде қызмет етті. Азшылыққа кіретіндер мен кірмейтіндерді анықтау жөніндегі халық санағы әлеуметтік ғалымдар белгілеген нақты шекараларды одан әрі едәуір бұрмалады. Жеке этникалық мәртебе көбінесе әулет ағашының тарихына негізделді. Егер адамның әкесі (немесе анасы, аналық текті этностар үшін) белгілі бір этникалық топқа жататын тегі болса, онда ол азшылық мәртебесімен марапатталады. Бұл бұрын өзін біртекті және негізінен хань деп есептеген ауылдардың этникалық сәйкестігі бар және жоқ адамдарға бөлінуіне әкелді. Барлық этникалық топтардың тізімін жасаған әлеуметтік ғалымдар тобы әр топтың ерекшелену белгілерін, оның ішінде мәдениет, әдет-ғұрып және тілді сипаттады. Содан кейін орталық бұл белгілер тізімін әр топтың өкілдерін теледидар мен радиода өнер көрсету үшін таңдау үшін пайдаланды. Бұл Қытайдың көпұлтты мемлекет екенін нығайтуға және хань және әлемнің қалған бөлігіне азшылық этникалық топтарының мәдениетінің сіңірілуіне жол бермеуге бағытталған. Алайда, қазіргі заманғы технологияның дамуымен бұл әрекеттер көп нәтиже бермеді. Шындығында, белгілі бір азшылықтар деп белгіленген көптеген адамдар бұқаралық ақпарат құралдарында "өз халқының" бейнесімен көрсетілген музыкаға, киімге және басқа да дәстүрлерге ешқандай қатысы жоқ еді. Осы процестің нәтижесінде 1954 жылғы алғашқы ұлттық санақта 39 этникалық топ ресми түрде танылды. 1964 жылғы екінші ұлттық санақтан кейін бұл сан 54-ке дейін өсті, ал 1965 жылы Лоба тобы қосылды. Соңғы өзгеріс 1979 жылы Джино халқының қосылуы болды, бұл танылған этникалық топтардың санын қазіргі 56-ға жеткізді.

Early documents of the People's Republic of China (PRC), such as the 1982 constitution, followed the Soviet practice of identifying 'nationalities' in the sense of ethnic groups (the concept is not to be confused with state citizenship). The Chinese term , borrowed from Japanese during the Republican period, translates this Soviet concept. The English translation (common in official documents) of 'nationality' again follows Soviet practice; in order to avoid confusion, however, alternative phraseology such as 'ethnicity' or 'ethnic group' is often used. Since the anthropological concept of ethnicity does not precisely match the Chinese or Soviet concepts (which, after all, are defined and regulated by the state), some scholars use the neologism zuqun (, 'ethnic group') to unambiguously refer to ethnicity. Since this would lead to absurd results—every village could hardly send a representative to the National People's Congress—the social scientists attempted to construct coherent groupings of minorities using language as the main criterion for differentiation. Thus some villages with very different cultural practices and histories were lumped together under the same ethnonym. For example, the "Zhuang" ethnic group largely served as a catch all for various hill villages in Guangxi province. The actual census taking of who was and was not a minority further eroded the neat differentiating lines the social scientists had drawn up. Individual ethnic status was often awarded based on family tree histories. If one had a father (or mother, for ethnic groups that were considered matrilineal) that had a surname considered to belong to a particular ethnic group, then one was awarded the coveted minority status. This had the result that villages that had previously thought of themselves as homogenous and essentially Han were now divided between those with ethnic identity and those without. The team of social scientists that assembled the list of all the ethnic groups also described what they considered to be the key differentiating attributes between each group, including culture, custom, and language. The center then used this list of attributes to select representatives of each group to perform on television and radio in an attempt to reinforce the government's narrative of China as a multi ethnic state and to prevent the culture of the minority ethnic groups from assimilating by the Han and the rest of the world. However, with the development of modern technology, these attempts brought little effect. In fact, many of those labeled as specific minorities bore no relationship to the music, clothing, and other practices presented with images and representations of "their people" in the media. Under this process, 39 ethnic groups were recognized by the first national census in 1954. This further increased to 54 by the second national census in 1964, with the Lhoba group added in 1965. The last change was the addition of the Jino people in 1979, bringing the number of recognized ethnic groups to the current 56.

Реформа және ашылу

Дегенмен, 1979 жылдан кейін Қытай ашылып, реформаланғанда, көптеген хандар саяхаттауға жеткілікті қаржы жинады. Байлардың ең сүйікті саяхаттарының бірі – азшылықтар тұратын аймақтарға барып, азшылық халықтардың ерекше салт-дәстүрлерін көру болды. Бұл қызығушылыққа жауап ретінде, көптеген азшылық кәсіпкерлері, тіпті өздері билер, ырымдар немесе әндермен айналыспаған болса да, ескі буын немесе жергілікті тұрғындар айтқан сияқты өнер көрсету арқылы осы туристерге қызмет көрсетуді бастады. Осылайша, Чжуандар немесе басқа азшылықтар өз этностық топтастарымен көбірек ортақ нәрсеге ие бола бастады, себебі олар тұтынушылардың өнерлеріне деген экономикалық сұранысына жауап ретінде ұқсас өзін-өзі түсінуді қабылдады. 55 азшылық топты жіктеу – 1911 жылы билікке келген Сунь Ятсеннің ұлттық үкіметінің Қытайдағы әртүрлі этникалық топтардың бар екенін мойындамауынан үлкен қадам болды, сондай-ақ ол азшылықтарды атау үшін қорлаушы есімдерді жиі қолданды (бұл практика 1951 жылы ресми түрде тоқтатылды). Қытайдың этностық азшылықтарды анықтау және жіктеу моделі, ҚХР құрылған кезде кеңес үлгісін қабылдады, Иосиф Сталиннің 1953 жылғы этникалық топтарды анықтаудың «төрт ортақ» критерийлерінен шабыт алды: «1) ерекше тіл; 2) танылған туған отан немесе ортақ аумақ; 3) ортақ экономикалық өмір; және 4) ерекше дәстүрлер, соның ішінде киім, дін және тағамдар». Кеңес Одағының ыдырауынан кейін Қытайдың зиялылары мен саясаткерлері азшылық топтарын белгілеу елге қауіп төндіретінін айта бастады. Синьцзян мен Тибеттегі зорлық-зомбылық осы пікірді қуаттады. Пекин университетінің профессоры Ма Ронг Қытай Коммунистік партиясы білмей тұрып «екі құрылымды» басқару жүйесін құрғанын мәлімдеді, онда танылған этникалық топтарға берілген өкілдік және үлкен мәдени айырмашылықтарға және әлеуметтік жанжалдарға әкеледі. Ол этникалық бірігу мен ассимиляцияның жаңа саясатын ұсынды. Ма және басқалардың бұл ұсыныстары сол кезде дау тудырды, бірақ олар Си Цзиньпин әкімшілігінің саясатының негізіне енді. Си Цзиньпин мемлекеттік саясатты «Ұлы Миндзу бірігуі» немесе «қан мен сананы біріктіру» деп атап, ассимиляцияға қарай бағытталды. Си Цзиньпин басшылығымен ҚКП бірнеше ұйғырлар жасаған зорлық-зомбылыққа жауап ретінде оларды Синьцзян интернаттарына қамады. 2020 жылы 1954 жылдан бері алғаш рет хан қытайы Мемлекеттік этникалық істер комиссиясының директоры болып тағайындалды. Көптеген елдерде азаматтың азшылық мәртебесі оның өзін этникалық азшылық ретінде тануымен анықталса, Қытайда азшылық ұлты (xiaoshu minzu) туғаннан бері белгіленеді, бұл практика ҚХР құрылған кезде Коммунистік партия зерттеу топтарына Қытайдың әртүрлі аймандарының азшылықтарының әлеуметтік тарихын, экономикалық өмірін, тілін және дінін зерттеуге негізделген топтарды жіктеуді тапсырды. Этникалық топтар арасындағы айырмашылықтар біркелкі емес. Көптеген этникалық топтар басқа азшылық топтарынан және басым ханнан ерекше сипаттамаларға ие деп сипатталса, хан көпшілігіне өте ұқсас топтар да бар. Көптеген Хуэй қытайларын ислам дінін ұстанатыны болмаса, хан қытайларынан ажырату қиын, ал маньчжулардың көпшілігі басым хан қоғамына толық ассимиляцияланған деп саналады. Қытайдың ресми 55 азшылығы негізінен оңтүстік, батыс және солтүстік Қытайда орналасқан. Тек Тибет автономиялық аймағы мен Синьцзян ұйғыр автономиялық аймағында ғана ресми азшылықтар көпшілікті құрайды, ал Қытайдың барлық басқа провинциялары, муниципалитеттері мен аймақтарында хан көпшілігі басым. Пекиннің өзінде хан этносы халықтың 96% құрайды, ал этникалық азшылықтардың үлесі 4,31% немесе 584 692 адамды құрайды (2008 жылғы мәліметтер бойынша). Қытайдағы азшылықтарға қатысты диалогтың көп бөлігі оларды жаңғыру мен заманауилыққа қарай хандардан артта қалған деп көрсетеді. Азшылық топтары көбінесе қарапайым, жабайы және ескірген деп сипатталады. Үкімет өзін азшылықтардың игілігі үшін жұмыс істейтін тұлға ретінде көрсеткендіктен, ассимиляцияға көнбегендер (көмек ұсынылса да) еркекшіл, қатыгез және ақылға сыймайтын деп сипатталады. Осылайша сипатталған топтарға тибеттіктер, ұйғырлар және моңғолдар жатады. Ассимиляцияға (және үкіметтің көмегін қабылдауға) көбірек ықылас танытқан топтар көбінесе әйелдік және сексуалды сипатта болады, мысалы, Мяо, Туцзя және Дай.

However, as China opened up and reformed post 1979, many Han acquired enough money to begin to travel. One of the favorite travel experiences of the wealthy was visits to minority areas, to see the exotic rituals of the minority peoples. Responding to this interest, many minority entrepreneurs, despite themselves perhaps never having grown up practicing the dances, rituals, or songs themselves, began to cater to these tourists by performing acts similar to what the older generation or the local residents told. In this way, the groups of people named Zhuang or other named minorities have begun to have more in common with their fellow co ethnics, as they have adopted similar self conceptions in response to the economic demand of consumers for their performances. The categorization of 55 minority groups was a major step forward from denial of the existence of different ethnic groups in China which had been the policy of Sun Yet Sen's Nationalist government that came to power in 1911, which also engaged in the common use of derogatory names to refer to minorities (a practice officially abolished in 1951). The Chinese model for identifying and categorizing ethnic minorities established at the founding of the PRC followed the Soviet model, drawing inspiration from Joseph Stalin's 1953 'four commons' criteria to identify ethnic groups: "(1) a distinct language; (2) a recognized indigenous homeland or common territory; (3) a common economic life; and (4) a strong sense of identity and distinctive customs, including dress, religion and foods." Following the breakup of the Soviet Union intellectuals and policymakers within China began to argue that the designation of minority groups could be a threat to the country. Violence in Xinjiang and Tibet provided evidence for this argument. Beijing University professor Ma Rong argued that the Chinese Communist Party had unwittingly created a "dual structure" of governance in which the representation and identity given to recognized ethnic groups would increase ethnocultural differences and create social conflict. He recommended new policies of ethnic fusion and assimilation. These proposals made by Ma and others were controversial at the time but they would find a place at the heart of the policy of the Xi Jinping administration. Xi has shifted state policy towards assimilation in what he calls the "grand minzu fusion" or "the coalescing of blood and minds." The CCP under Xi has reacted to violence committed by a number of Uyghurs by the imprisonment of this group in the Xinjiang internment camps. In 2020 a Han Chinese was named director of the State Ethnic Affairs Commission for the first time since 1954. Whereas in many nations a citizen's minority status is defined by their self identification as an ethnic minority, in China minority nationality (xiaoshu minzu) is fixed at birth, a practice that can be traced to the foundation of the PRC, when the Communist Party commissioned studies to categorize and delineate groups based on research teams' investigation of minorities' social history, economic life, language and religion in China's different regions. The degree of variation between ethnic groups is not consistent. Many ethnic groups are described as having unique characteristics from other minority groups and from the dominant Han, but there are also some that are very similar to the Han majority group. Most Hui Chinese are indistinguishable from Han Chinese except for the fact that they practice Islam, and most Manchu are considered to be largely assimilated into dominant Han society. China's official 55 minorities are located primarily in the south, west, and north of China. Only Tibet Autonomous Region and Xinjiang Uygur Autonomous Region have a majority population of official minorities, while all other provinces, municipalities and regions of China have a Han majority. In Beijing itself, the Han ethnic composition makes up nearly 96% of the total population, while the ethnic minority total is 4.31%, or a population of 584,692 (as of 2008). Much of the dialog within China regarding minorities has generally portrayed minorities as being further behind the Han in progress toward modernization and modernity. Minority groups are often portrayed as rustic, wild, and antiquated. As the government often portrays itself as a benefactor of the minorities, those less willing to assimilate (despite the offers of assistance) are portrayed as masculine, violent, and unreasonable. Groups that have been depicted this way include the Tibetans, Uyghurs and the Mongols. Groups that have been more willing to assimilate (and accept the help of the government) are often portrayed as feminine and sexual, including the Miao, Tujia and the Dai.

Ерекшеленбеген этникалық топтар

"Ресми мойындалмаған" этностар – орталық үкімет тарапынан ресми түрде танылмаған немесе жіктемеленбеген этностар. Бұл топтың саны 730 000-нан асып, егер бір топ ретінде қарастырылса, Қытайдың ең көп халықты құрайтын жиырмасыншы этникалық тобы болып табылады. Бұл топтың көп бөлігі Гуйчжоу провинциясында кездеседі. Бұл "ресми мойындалмаған" этностарға даулы түрде қолданылған жіктемелерге енген топтар кірмейді. Мысалы, мосуолар ресми түрде наси тайпасы ретінде, ал чуаньцин хань тайпасы ретінде жіктеледі, бірақ олар бұл жіктемелерге қарсы және өздерін жеке этностар деп санайды. Қытайдың құрлық бөлігінде тұратын, шетелдік тегі бар азаматтар басқаша белгіленеді: "қытай азаматтығына натурализацияланған шетелдіктер". Дегенмен, егер жаңадан натурализацияланған азамат 56 тайпаның біріне жатса, онда ол арнайы белгіге емес, сол тайпаға жатқызылады.

Құқықтар мен мүдделерді кепілдендіру

ҚХР Конституциясы мен заңдары Қытайдағы барлық этникалық топтарға тең құқықтарды кепілдейді және этникалық азшылықтардың экономикалық және мәдени дамуын ілгерілетуге көмектеседі. Конституция кемсітушілік пен біртұтастықты бұзуға бағытталған әрекеттерді тыйым салады. Конституцияның 115 және 116-баптарында провинциялық деңгейдегі автономиялы аймақтар мен азшылық басқаруына бөлінген автономиялы префектуралар мен аудандарда, жергілікті билік жергілікті халық депутаттары арқылы «осы аймақтардың саяси, экономикалық және мәдени ерекшеліктерін ескере отырып, автономияны жүзеге асыру және басқа да ерекше ережелерді қабылдау құқығына ие» екені көрсетілген. Жеке әйелдер бұрын мәжбүрлі түрде бала тууды шектеу туралы айтқан болса да, AP агенттігінің тергеуіне сәйкес, бұл практика бұрынғыдан әлдеқайда кең таралған және жүйелі болып шықты. Бұл туралы үкіметтік статистика, мемлекеттік құжаттар және 30 бұрынғы ұсталған адамдармен, олардың отбасы мүшелерімен және бұрынғы ұстаздармен сұхбаттасу арқылы мәлім болды. Соңғы төрт жылда Шыңжаңның батыс аймағында жүргізілген науқан кейбір сарапшылар «демографиялық геноцид» деп атап отырған жағдайға алып келді. Азшылықтар Қытайдың ең төменгі күнкөріс деңгейін кепілдік беру бағдарламасынан (дибао деп аталады) үлкен пайда көрді. Бұл бағдарлама 1999 жылы бүкіл елде енгізілді және 2012 жылға қарай қатысушылардың саны шамамен жиырма миллионға жетті. Іріктеу процесінің ерекшелігі бағдарлама провайдерлерінің кедей болашақ қатысушыларды іздеуде белсенді болуын және оларға көмектесуге дайын болуын талап етеді. Бұл, жалпыға бірдей қолданылатын қала тұрғындарының негізгі медициналық сақтандыру жүйесі (URBMI) сияқты кең ауқымды әлеуметтік бағдарламалардан өзгеше. Осылайша, дибао бағдарламасына қатысушыларды іріктеу процесі бағдарламаның жергілікті билік өкілдерінің жұмысына теріс баға беруді қоса алғанда, наразылықты басу және үкіметке қауіп төндіретін кез келген факторды бейтараптандыру үшін пайдаланылған деген пікір қалыптастырды. Қытай үкіметі 2014 жылдан бері Синьцзяндағы ұйғырлар мен басқа да этникалық және діни азшылықтарға қарсы адам құқықтарын бұзудың бірқатар фактілерін жасады, бұл көбінесе ұйғыр геноциді ретінде сипатталады.

The PRC's Constitution and laws guarantee equal rights to all ethnic groups in China and help promote ethnic minority groups' economic and cultural development. The constitution prohibits both discrimination and acts of disunity. Articles 115 and 116 of the constitution state that in the provincial level autonomous regions and the autonomous prefectures and counties set aside for minority administration, local states via the local people's congresses "have the power to enact regulations on the exercise of autonomy and other separate regulations in the light of the political, economic, and cultural characteristics" of those areas. While individual women have spoken out before about forced birth control, the practice is far more widespread and systematic than previously known, according to an AP investigation based on government statistics, state documents and interviews with 30 ex detainees, family members and a former detention camp instructor. The campaign over the past four years in the far west region of Xinjiang is leading to what some experts are calling a form of "demographic genocide". Minorities have widely benefited from China's minimum livelihood guarantee program (known as the dibao) a programme introduced nationwide in 1999 whose number of participants had reached nearly twenty million by 2012. The nature of the selection process entails that the programme's providers be proactive and willing in seeking out impoverished prospective participants, as opposed to more comprehensive welfare schemes such as the Urban Resident Basic Medical Insurance Scheme (URBMI), which is universally implemented. As such, the selection process for participants in the dibao programme has generated a perception among observers of the scheme that this programme have been used to mitigate dissent and neutralize any threat to the government that could lead to unrest including negative performance evaluations of local officials. The Chinese government has committed a series of ongoing human rights abuses against Uyghurs and other ethnic and religious minorities in Xinjiang that is often characterized as Uyghurs genocide starting in 2014.

Этникалық азшылықтардың ККП басшылығында өкілдігі

Қытай Халық Республикасы құрылғаннан бері этникалық азшылықтар Орталық Комитетте шамамен 10% құрап келген. 19-шы съезде этникалық азшылықтардан толық уақытты мүшелердің саны бар болғаны 16. Орталық Комитеттегі этникалық азшылықтардың үлесі Қытай халқы арасындағы этникалық азшылықтардың пайыздық көрсеткішін басып өтеді. Қытай халқының шамамен 7,5% этникалық азшылықтарды құрайды, ал 92% -ы басым этникалық топ – хань тайлылар. Дегенмен, этникалық азшылықтардың көп бөлігі Орталық Комитетте жеткіліксіз өкілдікпен қамтылған. 2012 жылы үш ғалым жүргізген «Коммунистік партияда жоғарылау: Орталық Комитет мүшелерінің ілгерілеуін түсіндіру» атты зерттеуі этникалық азшылықтардың съезде тағайындалғанда үлкен артықшылыққа ие екенін көрсетті. Зерттеу авторлары бұл құбылысты Қытайдың реформалар кезеңінен бері жүргізіп келе жатқан Біріккен майдан саясатымен байланыстырады. Бұл саясаттар этникалық азшылықтар арасында тұрақтылықты және заңдылықты арттыруға бағытталған, оларды елдің саяси өміріне белсенді түрде тарту арқылы осы мақсатқа жетуге тырысады. Сондықтан авторлар этникалық азшылықтардың реформа кезеңінде артықшылыққа ие болуын осымен түсіндіреді. Басқа ғалымдар партияның этникалық азшылықтарды үкіметке тартуға ынталы екенін, себебі Қытай Тибет және соңғы кезде Синьцзяндағы ұйғырларға қатысты әлемдік сынға ұшырады деп санайды. Партия жетекшілігіне этникалық азшылықтарды қосу Қытайдың «Біріккен майдан» имиджін нығайтуға көмектеседі. Олардың құрамына енгеніне қарамастан, олардың қаншалықты ықпалға ие екені әлі де нақты белгілі емес.