Кіріспе

Гормонның түрі Стресс гормондарын ішкі секреция бездері бөліп шығарады. Кортизол, адамның басты стресс гормоны Адреналин және норадреналин сияқты катехоламиндер Вазопрессин Өсу гормоны

Адам денсаулығындағы рөлі

Эндокринді бездер стресс кезінде адамның ішкі ортасын өзгерту үшін стресс гормондарын бөліп шығарады. Стресс гормондары энергия көздерін жұмылдыру, жүрек соғуын арттыру және бірден қажет емес зат алмасу процестерін төмендету сияқты әртүрлі функцияларды орындай отырып, организмнің өмір сүруін қамтамасыз етеді. Стресс кезінде кейбір гормондардың бөлінуін азайтады. Стресс гормондарына кортизол, адреналин және норадреналин сияқты катехоламиндер, вазопрессин және өсу гормоны жатады. Стресс гормондары аурулар мен инфекцияларға қарсы күресте күрделі рөл атқарады, өйткені олар иммундық жүйеге оң және теріс әсер етуі мүмкін. Бір жағынан, стресс гормондары иммундық реакцияны күшейтеді, цитокиндер өндірісін ынталандырады, олар қабыну мен иммунитетті реттейтін молекулалар. Стресс гормондары табиғи өлтіруші жасушалар мен макрофагтардың белсенділігін арттырады. Бұл әсерлер ағзаға вирустардан пайда болатын тұмау, SARS CoV 1 және SARS CoV 2 сияқты жедел инфекцияларға қарсы күресуге көмектеседі. Екінші жағынан, стресс гормондары иммундық реакцияны де басып тастай алады. Стресс гормондары созылмалы қабынуға да әкелуі мүмкін, бұл дене тіндері мен мүшелеріне зақым келтіріп, артрит, қант диабеті және жүрек-қан тамырлары аурулары сияқты созылмалы аурулардың қаупін арттырады. Бұл әсерлер организмді бактериялық инфекциялар мен аутоиммундық аурулар сияқты созылмалы инфекцияларға бейімдеуі мүмкін, олар организмнің өзінің иммундық жүйесіне шабуыл жасаудан пайда болады. Сондықтан стресс гормондарының аурулар мен инфекцияларға қарсы күресте екі түрлі рөлі бар. Бұл стресстің түріне, ұзақтығына және қарқындылығына, сондай-ақ патогеннің сипатына байланысты. Орташа және қысқа мерзімді стресс-реакция иммундық жүйеге пайдалы болуы мүмкін, ал ауыр және ұзақ мерзімді стресс-реакция иммундық жүйеге зиянды болуы мүмкін. Стресс гормондарының оң және теріс әсерлерінің арасындағы тепе-теңдік организмнің денсаулығы мен әл-ауқатын сақтау үшін өте маңызды. Бұл вирустық стратегияның қожайынға (вирустан зақымдалған адамға) ауыр зардаптары болуы мүмкін, өйткені кортизол зат алмасу, қан қысымы, қабыну және иммундық жауап сияқты әртүрлі физиологиялық процестерді реттеу үшін өте маңызды. Кортизолдың жетіспеушілігі бүйрек үсті қуысының жетіспеушілігіне әкелуі мүмкін, бұл ару, салмақ жоғалту, қан қысымының төмендеуі, құсу, құсу және іштің ауыруы сияқты белгілерге әкелуі мүмкін. Бүйрек үсті қуысының жетіспеушілігі, сонымен қатар, қожайынның стресс пен инфекцияларды жеңу қабілетін бұза алады, өйткені кортизол энергия көздерін жұмылдыруға, жүрек соғуын арттыруға және стресс кезінде маңызды емес метаболикалық процестерді төмендетуге көмектеседі. Сондықтан, кортизол өндірісін басу арқылы кейбір вирустар иммундық жүйеден қашып, қожайынның жалпы денсаулығы мен төзімділігін әлсіретеді.