Кіріспе

Гормон

Тиротропинді босататын гормон (ТРГ) – гипоталамустағы нейрондар өндіретін гипофизиотроптық гормон, ол қалқанша безін стимуляциялайтын гормонның (ТГС) және пролактиннің алдыңғы гипофизден бөлінуін стимуляциялайды. ТРГ адамдарда спиноцеребеллалық дегенерацияны және сананың бұзылуын емдеу үшін клиникалық түрде қолданылған. Оның фармацевтикалық түрі протирелин (INN) деп аталады.

Синтез және шығару

ТРГ гипоталамустың паравентрикулярлық ядросының парвоклеткалық нейрондарында синтезделеді. Ол Gln His Pro Gly тізбегінің 6 көшірмесін қамтитын 242 аминқышқылдық прекурсорлық полипептид ретінде аударылады, тізбектің екі шеті Lys Arg немесе Arg Arg тізбектерімен шектеледі. Пісірілген түрін алу үшін ферменттер сериясы қажет. Біріншіден, протеаза жақтағы Lys Arg немесе Arg Arg-ның C-терминалды жағына кесіледі. Екіншіден, карбоксипептидаза Lys/Arg қалдықтарын жояды, ал Gly C-терминалды қалдық ретінде қалады. Содан кейін, бұл Gly пептидилглицин альфа амидтеуші монооксигеназа деп аталатын ферменттер тобы арқылы амид қалдығына айналады. Осы өңдеу қадамдарымен бірге N-терминалды Gln (глутамин) пироглутаматқа (циклді қалдыққа) айналады. Бұл көптеген қадамдар адам ТРГ-ның әрбір прекурсорлық молекуласына 6 (мыстың ТРГ-сы үшін 5) пісірілген ТРГ молекуласын береді. ТРГ синтездейтін нейрондар паравентрикулярлық ядроның сыртқы қабатының медиандық бөлігіне проекцияланады. Ортаңғы эминенцияда секрецияланғаннан кейін ТРГ гипофиз порталды жүйесі арқылы алдыңғы гипофизге жетеді, онда ол тиротроптардан қалқанша безін стимуляциялайтын гормонның және лактотроптардан пролактиннің бөлінуін стимуляциялайтын ТРГ рецепторына байланысады. ТРГ-ның қандағы жартылай ыдырау мерзімі шамамен 6 минутты құрайды.

Құрылымы

TRH – пироглутамилгистидилпролин амидінен тұратын үш пептидтік тізбек.

Тарих

ТРГ гормонының құрылымы алғаш рет анықталып, 1969 жылы Роджер Гильмен мен Эндрю В. Шалли оны синтездеді. Екі тарап та өз зертханаларының осы реттілікті бірінші болып анықтағанын мәлімдеді: Шалли 1966 жылы бұл мүмкіндікті алғаш ұсынған, бірақ Гильмен ТРГ пептид емес деп ұсынғаннан кейін ол осы идеядан бас тартты. 1969 жылы Гильменнің химигі де осы нәтижелермен келісе бастады, себебі NIH жобаға қаржыландыруды тоқтатуы мүмкін екенін ескертті, бұл екі тарапты да синтез жұмысына қайта оралуға мәжбүр етті. Шалли мен Гильмен 1977 жылы медицина саласындағы Нобель сыйлығын "мидың пептид гормондарын өндіруге қатысты жаңалықтары үшін" бөлісті. Олардың жұмысы туралы жаңалықтар көбінесе олардың "қатты бәсекелестігіне" және гормонды табу үшін көптеген қой мен шошқа миларын пайдалануына баса назар аударды. ТРГ гормонының антидепрессанттық қасиеттері оны тікелей омыртқаға енгізген кезде байқалады, бірақ оның әсері ұзаққа созылмайды. ТРГ тышқандарда қартаюға қарсы кең спектрлі әсерге ие екені көрсетілді, оның әсерлері метаболизм және гормоналды функцияларды реттеуде ТРГ-ның маңызды рөл атқаратынын көрсетеді.

Жанама әсерлер

ТРГ-ні тамырға енгізгеннен кейін пайда болатын жағымсыз әсерлер минималды. Ауру, бетке қызыл түс кіру, зәр шығару жиілеуі және қан қысымының шамалы көтерілуі туралы хабарланды. Интратекальды енгізгеннен кейін дікілдеу, тершеңдеу, тітреу, алаңдау және қан қысымының шамалы көтерілуі байқалды.