Кіріспе
Уэльстегі қала Хаверфордвест ( /hævərˈfərdwɛst/ HAVərfərdWEST, /local/ ˈhɑːrfərdwɛst/ HARfərdwest; Hwlffordd) – Уэльстің Пемброкшир графтығының орталығы және Пемброкширдегі ең көп халқы бар қалалық аймақ. 2011 жылы оның халқы 14 596 адамды құрады. Бұл сонымен қатар қауымдастық болып табылады, графтықтағы халық саны бойынша Милфорд Хейвеннен кейін екінші орында тұр, онда 12 042 адам тұрады. Қала маңында бұрынғы Прендергаст приходы, Альберт Таун және Уитбуш тұрғын және өнеркәсіптік аймақтары (тұрғын үйлер, сауда орталықтары, аурухана, әуежай және көрме алаңы) бар. Хаверфордвест стратегиялық маңызға ие жерде орналасқан, 1975 жылы Кледдау көпірі салынар алдында Батыс Кледдаудың ең төменгі жеріндегі көпірлік нүктесі болып табылды.
Haverfordwest (,/h//æ//v//ər//f//ər//d/'/w//ɛ//s//t/ HAVərfərdWEST, /local/'/h//ɑːr//f//ər//d//w//ɛ//s//t/ HARfərdwest; Hwlffordd ) is the county town of Pembrokeshire, Wales, and the most populous urban area in Pembrokeshire with a population of 14,596 in 2011. It is also a community, being the second most populous community in the county, with 12,042 people, after Milford Haven. The suburbs include the former parish of Prendergast, Albert Town and the residential and industrial areas of Withybush (housing, retail parks, hospital, airport and showground). Haverfordwest is located in a strategic position, being at the lowest bridging point of the Western Cleddau prior to the opening of the Cleddau Bridge in 1975.
Топография
Хаверфордвест – базар қаласы, Пемброкширдің округтік орталығы және Милфорд-Хейвен, Пемброк-Док, Фишгвард және Сент-Дэвид арасындағы маңызды жол торабы, себебі ол Батыс Кледдау өзенінің таяз су аймағында орналасқан. Қаланың көп бөлігі, оның ішінде ескі Сент-Мария, Сент-Мартин және Сент-Томас приходтары, өзеннің оң (батыс) жағалауында жатыр. Сол жағалауда Прендергаст және Картлетт шағын қалалары орналасқан. Бұл жерде шығыстан батысқа қарай созылатын құмтас жоталары, терең, тар аңғармен бөлінген. Бұл өзеннің батыс жағында екі биік шоқыны қалдырады. Солтүстік шоқыда қамал және оның төңірегіндегі елді мекен Сент-Мартин приходының ядросын құрайды. Оңтүстік шоқыда Бас көше өзеннен тік көтеріліп, Сент-Мария приходының ядросын құрайды. Әр шоқының етегінен ежелгі көпірлер өзен арқылы Прендергастқа дейін созылады: Сент-Мартин көпірі ("Ескі көпір") және Сент-Мария көпірі ("Жаңа көпір", 1835 жылы салынған). Сент-Томас приходы оңтүстік шоқтың оңтүстік беткейінде орналасқан. Осы ядролық аймақтардан қала негізінен жоталар бойымен кеңейді. Төрт ежелгі приход шіркеулерінен басқа, қаланың оңтүстік шетінде августин приорінің қиратындары көрінеді.
Топонимика
Қаланың атауы ежелгі ағылшын тіліндегі hæfer сөзінен шығып, "буралар өткізетін броды" немесе "ешкілер өткізетін броды" деген мағынаны білдіреді. Жергілікті диалектте "Харфорд" деп айтылады. 15-шы ғасырда қаланы Херефордтан ажырату үшін "Батыс" деген сөз қосылды. 1578 жылғы Пемброкшир шіркеу картасында Херфордвест деп көрсетілген. Уэльс тіліндегі атауы Б. Г. Чарльз айтуынша, "ағылшынша атаудың бұрмалануы ғана".
Тарих
Хаверфорд-Вест ғасырлар бойы ағылшын тілінде сөйлеп келген. Оңтүстік Пемброкшир "Уэльстен тыс Кішкентай Англия" деп белгілі, бірақ базарлар солтүстік және шығыстағы уэльстік шаруалармен сауда жасағандықтан, уэльс тілінің әсері әрқашан күшті болды. Прендергаст маңындағы елді мекеннің бастауы қала сыртындағы уэльстік жатақхана ретінде туған сияқты, бұл барлық ауыл шаруашылығы тауарындары қала арқылы өтуі тиіс болған кездерге дейін барады. 1136 жылы англо-нормандық билік құлауынан бұрын, нормандықтар түнде қарулы уэльстіктердің қамал қабырғаларына кіруіне тыйым салуға тырысқан.
Шығу тегі
Темір дәуірі мен римдік монеталар мен артефактілердің көптеген табылу орындары, сондай-ақ 1980 жылдары Дифед археологиялық қоғамының Хизер Джеймс басшылығымен Кармартенде (Моридунум) жүргізілген қазба жұмыстары, Уэльстің ең батыс бөлігіне римдіктердің маңызды енуіне куәлік етеді. Батыс Кледдаудағы ең төменгі арқаулы өткелге көз тіреп тұрған және теңіз трафигіне қолжетімді қорғаныс алабы бар Хаверфордвесттің стратегиялық орны, біздің заманымыздың I ғасырынан бастап, жағалауға және одан келетін жабдықтаманы қорғау үшін, ықтимал шағын ауқымда римдік қатысуды қажет еткен болар еді. Мысалы, Кэрлеондағы рим легиондарының штабы Пресели тауларының төменгі бөліктерінен алынған тақташалармен жабылған. 1992 жылы әуе суреті Кармартеннің батысына қарай, Уистоннан Пойстон Кроссқа дейін созылатын римдік жолды анықтады, бұл Уитленд және Хаверфордвесттегі стратегиялық өзендердегі римдік бекіністер болу мүмкіндігін тудырды. Эдвард Ллвидтің Камденнің «Британиясы» (1695 жылғы басылымы) еңбегіне жазған эскері Ланбоидидегі күміс монеталардың құнды табылуына сілтеме жасайды, соңғы монета – 91 жылы соғылған Домицианның монетасы. 1920 жылдары сэр Мортимер Уилер Вольфскаслдағы римдік үйді немесе вилланы ішінара қазып шығарды, ал 2002 жылы профессор Меррони жұмысты қайта бастады. Джеймс Филлипс «Пембрукшир тарихы» (1909 жылы жарық көрген) еңбегінде Хаверфордвестте римдік күміс монеталардың табылуын тіркеген. Монеталар сақталған мұражай «желге шашылып» кеткен, ал олардың қазіргі орны белгісіз. Филлипс Норманға дейінгі Хаверфордвесттің аты император Максимус (Максим Гвледиг) осылай атаған Кэр Алун болғанын мәлімдеді. Оның деректері көрсетілмеген, бірақ 1822 жылы «Камбро Бритон» журналы да Максим, Британияның соңғы рим императоры, Рим империясын Теодосий I-мен бір уақытқа бөліскен адам, Британиядан рим легиондарын шығарғанда, бірқатар бейбіттендірілген рим-британдық елді мекендерге азаматтық мәртебе және кельт атауларын бергенін хабарлады, олардың ішінде Саутгемптон, Чичестер, Солсбериге жақын Олд Сарум, Кармартен (Кэрфырдин) және Хаверфордвест (Кэр Алун) бар. Максимус Уэльстің асыл әйелі Еленге үйленген және олардың үш ұлы болған. Филлипс қалаға берілген нақты атау әйелінің құрметіне Caer Elen болғанын, кейін Caer Alun деп өзгергенін мәлімдейді.
Орта ғасырлар
Аймақтың шіркеу орталығы (мүмкін, Киелілер дәуірінде епископтық орын болған), жергілікті Әзіз Исмаилдің бірнеше шіркеуінің бірі болған, ең болмаса Әзіз Исмаил шіркеуі. Бұл шамамен 1110 жылы болды. Хаверфордвест қамалының негізін фламанд марка графы Танкред қалаған деген пікір күмәнді. Марка графтары фламанд емес, бастапқыда Марка (Англо-Уэльс шекарасы) бойындағы норманды барондары болған. Қамал 1100 жылы норманды Гилберт де Клер құрған деп жазылған. Фламандтар 1107, 1111 және 1151 жылдары үш топқа бөлініп келген дейді, олардың өзінің және нормандардың Уэльс әміршілерінен қорғану үшін оның кейінгі дамуына қатысқан болуы мүмкін. 1207 жылы қамалдың констеблі Рихард Танкардтың ұлы Итохерт болған, мүмкін ол бірінші Танкредтің ұрпағы болған. Фламандтардың болуы, Төмен елдердегі су тасқынының нәтижесі деп есептеледі, бастапқыда Вильгельм Жеңімпаздың басқыншы әскеріндегі фламанд сарбаздарынан құралған болуы ықтимал, олар Вильгельмнің жеңісіне қосқан үлесі үшін Солтүстік Британияның бір бөлігінде және Уэльстегі Говерде жер алған, ал Гералдус Камбренсис олардың Пемброкширдегі Руз жүзінде болғанын жазды. 1130 жылы қайтыс болған фламанд Визо, Уистонда тас қамалдың алдындағы мотта мен бекініс салған, ол Уэльс әміршілерінен қорғану үшін қамалдың алға басушысы болды: фламандтар қоныстанған жерінің барлығында да ұнатпаған. Нормандар мен фламандтардың осал жағдайы 1136 жылы нормандар Лаугордағы шайқаста 500 адамын жоғалтқаннан кейін, Оңтүстік Уэльстің барлық жерінен лордтарды қайтадан жалдап, Кардиган маңындағы Крук Маурда Роберт Фитц Мартин бастаған Оуайн Гвинед пен оның әскеріне шабуыл жасаған кезде көрсетілді. Олар Теифи көпірі арқылы қашып кетті, ол құлады; кері шегінетін нормандар қару-жарақтарының салмағынан батып кетті. Олардың басшысы Ричард де Клер бұрын Иорверт ап Оуэн ұстап, өлтірген болатын. 1147 жылы Вистон мен қамалды лорд Рис ұлы Хайвел Сайс басып алды. Ранулф Хигден өзінің "Полихроник" еңбегінде фламандтарды 1327 жылы Пемброкширде жойылған деп жазған, бірақ фламанд сарбаздары 1400 жылы қайта пайда болды, Генрих IV-нің бұйрығымен олар 1500 ағылшын қоныс аударушысынан тұратын армияға қосылды, олар Пемброкширден солтүстікке қарай Майнйд Хиддгендегі Оуайн Глиндвр әскеріне шабуыл жасауға аттанды. Шабуыл ауыр шығындармен тоқтатылды, аңыз бойынша ағылшын тұтқындары аман қалды, бірақ аман қалған фламанд сарбаздары қырғынға ұшырады немесе құлдыққа сатылды. Әзіз Мария шіркеуі 12 ғасырдың соңында пайда болды және қазіргі (I дәрежелі) ғимарат 13-15 ғасырлар аралығында салынған және Бас көшенің жоғарғы жағында жақсы көрінеді. Хаверфордвест тез өсті, бастапқыда қамал мен Әзіз Мартин шіркеуінің (қоныс Кастлтаун деп аталды) айналасында, содан кейін Бас көше аймағына тарады. Ол дереу Руз жүзінің астанасы болды (Уэльстен тыс Кіші Англияның бөлігі), және өзінің маңызды орнының арқасында батыс Дифедтің сауда орталығы болды, ол бүгінгі күнге дейін сақталған. Британдық басқа қалалар сияқты, оның өсуі 1300 жылға дейінгі кезеңде тез болды, ал оның аумағы сол кезде 19 ғасырдың басында болғандай болды. Ол кездегі стандарттар бойынша үлкен қала, оның халқы шамамен 4000-5000 адамды құрады. Ол өзінің алғашқы маркалық жарғысын 1213 және 1219 жылдар аралығында Пемброктың 1-ші графы Уильям Маршаллдан алды және ағылшын қалашығының табысты сауда артықшылықтарын алды. Ол құрлық және теңіз арқылы сауда жасады және "Жаңа" көпірдің астындағы өзенде жұмыс істейтін теңіз порты болды. Бұл жерде кем дегенде он гильдия жұмыс істеді және жүн маталарын өндірудің едәуір көлемі болды. 1545 жылы қала Генрих VIII-ге қарасты округтік корпорация болып тағайындалды, жергілікті суларда қарақшылыққа қарсы науқанды қолдау мақсатында. Ол Уэльстегі екі осындай округтік корпорацияның бірі болды (екіншісі Кармартен), және 1974 жылы қалашықтың таратылуына дейін ресми түрде "Хаверфордвест қаласы және округі" болып қала берді. Қала 1300 жылға қарағанда әлдеқайда кіші болды. 1405 жылы қала Оуайн Глиндврдің француз одақтастарымен өртелді, бірақ оның ерте тарихында Хаверфордвест Уэльстің көптеген қалаларына қарағанда мұндай зиянға аз ұшырады.
Ортағасырдан кейінгі кезең
Ағылшын азамат соғысы кезінде қала тұрғындары Парламентті қолдады, ал билеуші дворяндар королдік жақта болды. Осының салдарынан қырысқандар көбейді және қала бес рет қолы ауысты. Содан кейін қаланың салыстырмалы беделі төмендеген тоқырау кезеңі басталды.
20 ғасыр
Бірінші дүниежүзілік соғыста Пемброкширден 1200-ге жуық адам қаза тапты, ал 1921 жылы ашылған Пемброк округінің соғыс ескерткіші орналасқан жер ретінде Хаверфордвест таңдалды. Оның қазіргі орналасқан жері – Пиктон-плейс, Каунти-холлға жақын орналасқан, және ол II санатқа жатады. Хаверфордвест екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1940 жылдың 24 қыркүйегінде алғаш рет бомбаға түсті. Сити-роуд және Нью-роуд аудандарына соққы тиді, бірақ дайындық жеткіліксіз болды және ескерту дабылы естілмеді. Зардап шеккендер болған жоқ. Бүгінгі таңда Хаверфордвест – типикалық шағын ауылдық базар қаласының көрінісін береді, бірақ оның орталығы әлі де маңызды ортағасырлық қалашықтың сезімін сақтайды. Бұрынғы уақытта тоқыраған өзен жағалауы жаңартылды, ал Bridge Street жаяу жүргіншілерге қолайлы етіліп, жақсартылды. АҚШ-тың Пенсильвания штатындағы Хаверфорд, Хаверфорд және Хавертаун елді мекендерінің барлығы Хаверфордвесттің құрметіне аталған.
21 ғасыр
2022 жылдың қазан айында археологтар ежелгі Оки Уайт дүкенінің орнында, бұрынғы бөлімшелік дүкенінің (2013 жылы жабылған) астында табылған ортағасырлық монастырдың қалдықтарын қазып бақанда 307 адамның, оның ішінде балалардың дене қалдықтарын тапты. Зират 18 ғасырдың басына дейін пайдаланылған болуы мүмкін деп саналады.
Жергілікті билік
Хаверфордвестте жергілікті биліктің екі деңгейі бар: қауымдастық (қала) және округ деңгейі. Олар – Хаверфордвест қалалық кеңесі және Пемброкшир округтік кеңесі. Қалалық кеңес Кей көшесіндегі Ескі жүн базарда орналасқан. Пемброкшир округтік кеңесі де Хаверфордвест қаласында, Фрименс-Вейдегі округтік залда орналасқан. Жергілікті басқару мақсатында Хаверфордвест қауымы бес округтен тұрады: Касл, Прендергаст, Портфилд, Приори және Гарт. Қауымның өз қалалық кеңесі мен мэрі бар. 2007 жылы Пемброкшир округтік кеңесі қауымдастық шекараларын жан-жақты қарап шықты және Уэльс шекара комиссиясына бірнеше ұсыныстар енгізді. Бұл ұсыныстар тұрғын үйлер салуға байланысты қауымдастықтардың кеңейіп кеткенін ескеріп, Хаверфордвест қауымының шекарасын кеңейту туралы бірнеше ұсынымдарды қамтыды. Бұл ұсыныстардың көпшілігі іске асырылды, бірақ бір маңызды ерекшелік Хаверфордвест қауымындағы сайлаушылардың санын арттырды. Дау тудырған мәселелердің бірі – Мерлин көпірінің мәртебесі. Ол Хаверфордвестке жақын орналасқанына және қауымдық кеңейіске қарамастан, өз қауымдық кеңесін сақтап қалды. Осылайша, Хаверфордвест пен Мерлин көпірінің біріккен аймағы Пемброкширдегі ең көп халқы бар қалалық аймақ болып табылады, бірақ Хаверфордвест қауымының шекаралары оны Милфорд Хейвеннен кейін округтегі ең көп халқы бар екінші қауымдық аймаққа айналдырады. Ал жергілікті парламент мүшесі – Стивен Крэбб, ол да консерватор.
Әкімшілік тарихы
Хаверфордвест – ежелгі борон, 1169 жылы Генрих II-ден алғашқы жарлығын алған. 1479 жылы боронға өз шерифін тағайындау құқығы берілді, ал 1545 жылы округтік корпорация деп жарияланды. 1835 жылғы Муниципалдық корпорациялар заңына сәйкес борон муниципалдық боронға айналды. Боронның құрамына Сент-Мэри приходының барлық бөлігі, Сент-Мартин, Сент-Томас, Прендергаст және Узмастон приходтарының бір бөлігі, сондай-ақ Фурзи Парк және Портфилд деп аталатын қосымша приходтық аумақ (1866 жылдан бастап приход деп есептелді) кірді. 1894 жылғы Жергілікті басқару заңына сәйкес, борон шекарасын кесіп өтетін приходтар борон ішіндегі және сыртындағы бөліктері үшін жеке приходтарға бөлінді. Сондықтан Узмастонның борон ішіндегі бөлігі Картлетт приходына айналды, Прендергасттың борон сыртындағы бөлігі Солтүстік Прендергаст приходына айналды, ал Сент-Мартин және Сент-Томас приходтарының борон сыртындағы бөліктері тиісінше Сент-Мартин Хамлет және Сент-Томас Хамлет приходтарына айналды. Борон сыртындағы барлық приходтар Хаверфордвест ауылдық округіне кірді. 1894 жылдан кейін борон ішіндегі алты приход – Картлетт, Фурзи Парк және Портфилд, Прендергаст, Сент-Мэри, Сент-Мартин және Сент-Томас. Бұл қалалық приходтар болды, сондықтан олардың өз приходтық кеңестері болған жоқ, ал ең төменгі деңгейдегі өкілді орган – Хаверфордвест борондық кеңесі. Хаверфордвесттің 1545 жылдан бергі округтік корпорация мәртебесі оны Пемброкширден тәуелсіз етті. 1889 жылы сайланған округтік кеңестер құрылған кезде қала жергілікті басқару мақсатында Пемброкшир графтығына қайта қосылды, Пемброкшир графтығының бақылауында болды және сонымен бірге жеке полиция күшін жоғалтты. Басқа мақсаттар үшін қала графтықтан тәуелсіздігін сақтап қалды, 1931 жылға дейін өзінің Лорд-лейтенанты болды және 1951 жылға дейін өзінің жеке тоқсандық отырысын өткізді. 1974 жылы 1972 жылғы Жергілікті басқару заңына сәйкес округтік корпорация мәртебесі жойылды. Хаверфордвесттің бұрынғы корпоративтік мәртебесінен қалған мұра – ол өзінің шерифін тағайындау құқығын сақтайды. Хаверфордвесттің ортағасырлық гильдия залы болды, ол Сент-Мэри шіркеуінің алдындағы Хай-стриттің жоғарғы жағында (батыс жағында) тұрды. Гильдия залы 1830 жылдарға дейін борон корпорациясы мен Пемброкшир тоқсандық отырысының кездесу орны ретінде қызмет етті. 1837 жылы графтық билік High Street-тің төменгі жағында (шығыс жағында) Shire Hall-ды салды. Гильдия залы бұзылып, борон корпорациясы 1861 жылы бұзылғанға дейін Сент-Мэри шіркеуінің солтүстік кіреберісінің үстіндегі бөлмеде кездесті. 1871 жылы борон 1 Сент-Мэри-Лейнде кеңес кеңсесі және кездесу орны ретінде қызмет ету үшін жаңадан салынған үй-жайларды сатып алды. 1954 жылы борондық кеңес Батыс Кледдаудың жағалауындағы 1830 жылдардағы Пиктон үйіне, Пиктон Плейс 2-ге көшіп барды және 1974 жылы кеңес таратылғанға дейін сол жерде болды. Хаверфордвест муниципалды борон 1974 жылы таратылып, Дифед графтығының құрамындағы Пресели ауданының бөлігіне айналды (1987 жылы Пресели Пемброкшир деп аталды). Сол уақытта бұрынғы боронды қамтитын қауымдастық құрылды, оның кеңесі Хаверфордвест қалалық кеңесі деген атау алды. Пресели Пемброкшир 1996 жылы таратылып, аймақ қайта құрылған Пемброкширдің бөлігі болды. Хаверфордвест қалалық кеңесі 2020 жылға дейін Пиктон-хаустағы бұрынғы борондық кеңестің үй-жайларын штаб-пәтері ретінде пайдалана берді, содан кейін ол қайықтағы он сегізінші ғасырдың аяғында салынған жүн нарығы мен қойма ғимараты – Ескі жүн нарығына көшірілді.
Демография
2011 жылғы санақ бойынша қауымдастықтың шегінде 12 042 адам тұрды. 2011 жылы Хаверфордвест дамыған аймағының халқы 14 596 адамды құрады. Қала шетіндегі Уитбуш ауданындағы өзен жағасындағы сауда орталығының дамуына 2010 жылы Marks & Spencer, ал 2013 жылы Debenhams дүкендері қосылды. 2018 жылы бұрынғы Риверсайд базары ғимаратында жаңа қалалық кітапхана ашылды. Уитбуштағы сауда орталығының өсуіне қарсы тарихи қала орталығының салыстырмалы түрде нашарлауы туралы алаңдаушылық Уэльс тарихшысы Джон Дэвистің Хаверфордвесттің "қаңқадан жасалған құрылыстармен қоршалған ортағасырлық қалаға" айналып бара жатқанына қатысты ойын білдірді.
Спорт және демалыс
Хаверфордвест округі Бридж Медоу стадионында Cymru Премьер лигасының (Уэльс футболының жоғарғы дивизионының) футболдан ойнайды, ал Мерлинс Бридж жергілікті Пемброкшир лигасында өнер көрсетеді. 1885 жылы құрылған Хаверфордвест RFC Пемброк-роудтағы алаңында регби ойнайды, ал Хаверфордвест Крикет клубы Дейл-роудта ойнайды. 2009 жылы Хаверфордвесттің спорт және демалыс инфрақұрылымына елеулі инвестициялар тартылып, St. Thomas Green орналасқан 8 миллион фунт стерлингтік жаңа демалыс орталығы ашылды. Каяк клубы өзендерде де, теңізде де серуендейді. Haverfordwest High VC School хоккей алаңы, жасанды газон және толық көлемді жеңіл атлетика жолы бар, арнайы салынған спорт орталығы сияқты көптеген спорттық жабдықтардан пайдаланады.
Денсаулық
Уитбуш жалпы ауруханасы Батыс Уэльстің маңызды ауруханаларының бірі және Hywel Dda Университет денсаулық сақтау кеңесінің (бұрынғы Pembrokeshire & Derwen NHS Trust) құрамына кіреді. Ауруханада көптеген қызметтер толыққанды түрде ұсынылады, алайда балалар және босандыру қызметтері Кармартен қаласындағы Глангвили бас ауруханасына көшірілді.
Көлік
Хаверфордвестке Хаверфордвест әуежайы қызмет көрсетеді. Хаверфордвест теміржол станциясы Батыс Уэльс желісінде орналасқан. Ол Transport for Wales қызметтері арқылы Манчестер Пикадилли және Милфорд Хевенге қатынайды. Хаверфордвест автобекеті Риверсайд Кей сауда орталығының жанында орналасқан. Онда алты автобус аялдамасы және автобустарды түсіру/көтеру үшін екі қосымша алаң бар. Оған Edwards Coaches, First Cymru, National Express және Richards Brothers қызмет көрсетеді. Батыс Уэльстің маңызды "жол тораптарының" бірі болып табылатын қала A40, A4076 және A487 тас жолдарының, сондай-ақ бірнеше ауылдық B жолдарының қиылысында орналасқан, оның ішінде B4329 Пресели таулары арқылы солтүстікке қарай Eglwyswrw-ге дейін созылатын жол да бар. A40 Хаверфордвестті шығыста Кармартенмен және солтүстікте Фишгардпен байланыстырады; A4076 Хаверфордвестті оңтүстікте Милфорд Хевенмен және Пемброк докпен байланыстырады; A487 Хаверфордвестті солтүстік-батыста Сент-Дэвидспен байланыстырады.