Кіріспе

2023 жылдың 1 қаңтарында кантондық ботаникалық бақтар мен мұражайлар біріктіріліп, Швейцарияның табиғат ғылымдары мұражайына айналды. Ботаника бөліміне Лозаннадағы музей мен ботаникалық бақ, сондай-ақ Альп тауларында Бекс қаласына жақын орналасқан Ла Томасия ботаникалық бақ кіреді. Водтың мәдени істер қызметіне қарасты ботаника бөлімі жергілікті флораны зерттеу мен қорғаумен, сондай-ақ жалпы биологиялық әртүрлілік пен табиғат туралы білім беруде қоғамдық сананы арттырумен айналысады. Мұражай, сондай-ақ екі ботаникалық бақ ұлттық маңызы бар мәдени құндылықтар ретінде саналады.

Лозаннадағы ботаникалық бақ

Лозаннадағы алғашқы жеке ботаникалық бақ XVII ғасырдың аяғына таман болса да, алғашқы кантондық ботаникалық бақ 1873 жылы Барон Альберт де Бюреннің 1700 өсімдіктер жинағын мемлекетке тартуынан пайда болды. Бұл кантонның ботаникалық бағын құруға негіз болды. Алдымен, қазіргі Лозанна университетінің ауруханасына жақын жердегі Шам-де-л-Эйр деген жерде уақытша орналастырылды. 1890 жылы жинақ жаңадан құрылған Лозанна университетінің ғимаратына көшірілді, ол химия және физика факультетінің астында, Кувалуп көшесі, ол негізінен дәріхананы оқыту үшін пайдаланылды және негізінен студенттерге арналған. 1946 жылы бақ өзінің қазіргі орнына, Авеню де Кур 14 авенюсіне, Лозанна теміржол вокзалы мен Леман көлі арасында, Милан паркіне қарасты Монрион ле Креттің оңтүстік беткейіне көшірілді. Бұл жаңа бақтың дизайны мен құрылуы архитектор Альфонс Лаверьер, профессор Флориан Косанди және бағбан Чарльз Ларде арасындағы тығыз ынтымақтастықтың жемісі болды. Бұл жаңа жердің жоспарына альпійлік жартасты бақтар мен бассейнге құлайтын тасқабақ және жартастан жасалған жарлық үстемдік ететін тоған кірді. Тас Биердің үстіндегі Юра тауларынан келген, бірақ карьерден шығару мен құрастыру жұмыстың қатаң талаптарына байланысты әдеттегіден қиын болды. Аяқталған жұмыста құрал-саймандар немесе сынған бөлшектердің белгілері болмауы керек, олар табиғи және бастапқы төбелік жердің бөлігі сияқты көрінуі керек. Бақшада қазіргі таңда 6000-нан астам өсімдіктер бар, олар жергілікті және әлемнің түкпір-түкпірінен, альпілік, су, дәрілік және пайдалы өсімдіктерге арналған секторларда, сондай-ақ тропикалық, шырынды және етқоректі үлгілері бар жылыжайларда және шағын арборетомда орналасқан.

Альпілік бақ, Ла-Томасия

Ла-Томасия Швейцарияның Ағаштан жасалған Альп тауларында орналасқан. Салыстырмалы түрде төменгі биіктікке қарамастан, 1260 метр, оның Валон де Нант кіреберісіндегі жағдайы, шағын мұздық аңғары, баққа субальпілік климатты тудырады. Өзен 1970 жылдан бері табиғи қорық ретінде басқарылады. Ла Томасия 1891 жылы Бекс қаласының бастамасымен құрылды және Швейцарияның үздіксіз белсенді альпілік бақшасы болып табылады. 1895 жылы Лозанна ботаникалық бағының директоры Эрнест Вильчектің басшылығымен жинақта 2000-ге жуық түрлер бар еді. Бақ өзінің атауын төрт буын ботаниктерді тәрбиелеген Томас отбасынан алады. Біріншісі Пьер Томас болды, ол өзінің жұмысын Швейцарияның алғашқы флорасының авторы Альбрехт фон Галлердің басшылығымен бастады. Кейіннен отбасы Бексті қоршаған таулардан альпілік өсімдіктер жинап, оларды шетелдік коллекционерлерге және бақтарға сатумен айналысты. Бақ әлемнің барлық бөліктерінен келген альпілік флораға арналған. 70 тау бағында 3000-нан астам өсімдік түрлері бар, олар бір гектардан астам жерді алып жатыр және әлемнің барлық альпілік және ұқсас аймақтарын бейнелейтін географиялық шығу тегіне сәйкес топтастырылған. Еуропа Альптері секторы жергілікті флораға көп көңіл бөледі. Бақтың бетін негізінен тегіс, бірақ шағын жасанды төбелермен жабылған, олар әртүрлі экспозицияларда және әртүрлі тіршілік ету орындарында өсіруге мүмкіндік береді. Бірнеше көл, өзен пайда болды, ал шығыс бөлігінде ірі тастар, папоротниктер мен мүктіктер бар Еуропалық қарағайдың табиғи орманы бар. Жақында табиғи жануарлар дүниесіне арналған экологиялық аймақ құрылды. Ол қосмекенділер үшін шағын олиготроф көлді, сондай-ақ өлі ағаштар мен альпілік егістік алқаптары бар жәндіктер мен кіші сүтқоректілердің қалпына келтірілген тіршілік ету орындарынан тұрады. Нерседе өсімдіктер ботаникалық бақ үшін немесе тәжірибелік зерттеулер үшін өсіріледі. Алп бақшасы қар жаууына және жол жағдайына байланысты мамырдан қазанға дейін күн сайын ашық.

Ботаникалық мұражай

Музей Вау кантонының ботаникалық коллекцияларын сақтау орны болып табылады. 1824 жылы Табиғи тарих мұражайының тәуелділігі ретінде басталған гербарий жинағына 20 жылдан кейін Луи Эдуард Шаваннес деген ерекше куратор берілді. Оның орнын Родольф Бланше, Жан Балтазар Шнецлер, Луи Фаврат, Эрнест Вильчек, Артур Майлфер, Флориан Косанди, Питер Вилларет және Джин Мюллер басқарды. Музей мен бақтардың қазіргі директоры Франсуа Фелбер. 1860 жылы ботаникалық музей дербес ұйымға айналды. Алғашында гербарий жинағы Дутойт емханасының бір бөлмесін алып тұрды. 1874 жылы ол собордың астындағы "Моравиялық үйге", rue Saint Etienne, ал 1905 жылы жаңадан салынған Рюмин сарайына кантонның барлық табиғи тарих жинақтарымен бірге көшірілді. 1964 жылы Лозанна ботаникалық бағында қазіргі мұражайдың құрылысымен гербарий жинағына өз үйі берілді. Қазіргі таңда мұражайда шамамен бір миллион гербарий жинағы бар, оның көлемі 2000 метрге жуық. Негізгі коллекция үш бөлімге бөлінеді: 300,000 дана тек Вод кантонынан; 250,000 дана басқа Швейцария кантондарынан; және бүкіл әлемнен 350,000-нан астам үлгілер жиналған жалпы гербарий. Мұражайда басқа да тарихи гербарийлер жинақталған, соның ішінде Жан Франсуа Годин (1766-1833) және Иоганн Кристоф Шлейхер (1770-1834), сондай-ақ лишайниктер, балдырлар, балдырлар мен саңырауқұлақтар, миксомицеттер (Myxogastria) және тұқымдар мен тозаң үлгілері. Ботаникалық мұражайдың тағы бір ерекшелігі - ботаникалық суреттер жинағы, әсіресе 18-ғасырдың аяғынан бастап қазіргі уақытқа дейінгі суреттелген гербарийлер (Гербиерс бояулары). Ботаникалық суретшілердің еңбектеріне Розали де Констант (1758-1834), Мари Муссон (1805-1895), Мэри Гриерсон (1912 жылы туған) кіреді. Мұражайда сондай-ақ ботаниктердің портреттері мен Вауд кантоны мен Швейцарияның қалған бөлігінің белгілі ботаниктеріне қатысты хат-хабарлар мен құжаттар сақталатын мұрағат жинағы бар. Мұражайдың кітапханасы 1824 жылы мұражайдың басталуынан басталады. Қазіргі уақытта онда шамамен 35 000 кітап және 800-ден астам мерзімді басылым бар, оның 122-сі әлі де басылып жатыр. Жинақ өсімдік биологиясының барлық аспектілерін қамтиды. Ол негізінен арнайы жұмыстардан тұрады және негізінен жүйелі ботаникадағы флоралар мен монографияларды жинауға бағытталған, бірақ әуесқойларға арналған кітаптарды да табуға болады. Кітапханада 1531-1901 жылдар аралығындағы 3375 көне кітаптар, флоралар және басқа да еңбектер жинақталған, соның ішінде Линне, Августин Пирамус де Кандолл, Альбрехт фон Галлер, Иоганн Якоб Шеухцер, Доминик Вилларс, Ламарк, Джозеф Питон де Турнефор және басқалар. Кітапханаға келушілер алдын ала жазылу арқылы ғана кіре алады.

Ботаника бөлімінің қызметі

Департамент жалпы табиғатты қорғау және халықты табиғат туралы хабардар ету бойынша түрлі іс-шаралар жүргізеді. 1994 жылдан бастап және көп мақсатты бөлме құрылғаннан кейін Кантондық музей мен Ботаникалық бақтар тұрақты түрде ботаникаға қатысты көрмелерді өткізеді, олар көбінесе екі бақтың, Лозанна мен альпілік бақтың аумағына дейін созылады. Соңғы көрмелер: Диаспора, жеміс пен тұқымның таралуы туралы; Розали де Константтың суреттелген гербариясы; Au Rendez vous des Arbres, ерекше ағаштардың фотосуреттері; және қаладағы жабайы гүлдер. Музей және ботаникалық бақтар кантоны жергілікті ботаникалық қауымдастықтардың көмегімен жастар мен көпшілікке арналған анимация, сондай-ақ конференциялар мен ботаникалық экскурсиялар ұйымдастырады.