Кіріспе

Оңтүстік Американың географиясына шолу Оңтүстік Американың географиясында көптеген әртүрлі аймақтар мен климаттар бар. Географиялық тұрғыдан Оңтүстік Америка Американың оңтүстік бөлігін құрайтын құрлық болып саналады. Көптеген билік өкілдері Колумбия мен Панама шекарасының оңтүстігінде және шығысында немесе Панама каналының оңтүстігінде және шығысында орналасқан. Оңтүстік және Солтүстік Америка кейде бір құрлық немесе суперконтинент ретінде қарастырылады, ал құраушы аймақтар жиі субконтиненттер болып саналады. Оңтүстік Америка Солтүстік Америкамен жақында ғана (геологиялық тұрғыдан алғанда) 3 миллион жыл бұрын Панама аралығының пайда болуымен байланысты, бұл Ұлы Америка алмасуына әкелді. Анд таулары, салыстырмалы түрде жас және сейсмикалық бейқам таулар тізбегі, континенттің батыс шетінен төмен қарай өтеді; солтүстік Анд тауларының шығысындағы жер көбінесе тропикалық жаңбырлы орман, ауқымды Амазонка өзенінің алабы болып табылады. Сондай-ақ, континентте шығыс Патагония және өте құрғақ Атакама шөлдері сияқты құрғақ аймақтар бар. Оңтүстік Америка құрлығы әртүрлі аралдарды қамтиды, олардың көпшілігі құрлықтағы елдерге жатады. Кариб теңізінің аумақтары Солтүстік Америкамен біріктірілген. Кариб теңізімен шектесетін Оңтүстік Америка елдері - Колумбия мен Венесуэла - Кариб теңізі Оңтүстік Америкасы деп те аталады.

Топография және геология

Оңтүстік Американың географиялық құрылымы құрлық көлеміндегі жер көлеміне қарағанда қарапайым болып көрінеді. Құрлықтың жер бедері жиі үлкен ыдысқа ұқсайды, өйткені оның ішкі жағы жазық, ал оның айналасын биік таулар қоршап тұрады. Тынық және Атлант мұхиттарының тар жағалаулық жазықтарын қоспағанда, үш негізгі топографиялық ерекшелік бар: Анд таулары, орталық жазық жер, және шығыстағы Бразилия мен Гвиананың кең таулы жерлері. Анд - Кенозой тау жүйесі, Альтиплано және Рио Магдалена сияқты бірқатар ірі аңғарлар қалыптасты (және әлі де қалыптасуда). Бұлардың ішінде әлемдегі ең биік үш астана бар: Богота, Кито және ең биік, Боливиядағы Ла-Паз. Оңтүстік Патагония мұз алабы орналасқан ең оңтүстік Андтар төмен және тар. Солтүстік бөлігінде бірнеше ірі мұздықтар бар, бірақ 19°С-тан 28°С-қа дейінгі кеңдікте климат соншалықты құрғақ, тіпті ең биік шыңдарда да тұрақты мұз пайда бола алмайды. Ал Альтипланоның осы бөлігінде және одан жоғары тұрақты түрде тұрақты топырақ кең таралған. Анд тауларының эрозиясынан пайда болған өте құнарлы топырақтар континенттің Колумбқа дейінгі жалғыз мемлекет өркениеттерінің негізін құрады: Инка империясы мен оның алдыңғылары (Чавин, Наска, Мочика және т.б.). Бұл аймақ әлі күнге дейін едәуір ауыл шаруашылығы аймағы болып табылады. Алтипланода мыс, қалайы, сынап кендері сияқты сирек кездесетін көптеген минералдар бар. Атакама өзінде нитраттар үшін қазылады. Перудің шығыс жағалауындағы Анд таулары әлемдегі ең маңызды биологиялық әртүрлілік орталығы болып саналады. Анд тауларының шығысында үлкен жазық жер, аз сандағы өзендермен суға толы, соның ішінде су ағызу ауданы бойынша әлемдегі ең үлкен екі өзен - Амазонка өзені мен оңтүстікке қарай орналасқан Парана өзені. Бұл орталық жазықтықтағы басқа бір ірі өзен - Ориноко өзені, оны Амазонкамен байланыстыратын табиғи арнасы бар. Бұл орталық жазық жердің көп бөлігі жұқа, өйткені топырағы қатты сұйытылған, бірақ оңтүстікте Аргентинаның өте құнарлы пампасы - әлемдегі ең ірі азық-түлік өндіруші аймақтардың бірі, онда бидай мен етті мал басым. Солтүстік жазық жерлердің табиғи өсімдіктері солтүстік Ланнос пен оңтүстік Кампос саванналары немесе Амазонка алабының көп бөлігінде тропикалық жаңбырлы ормандар болып табылады. Анд тауларынан ағып түсетін өзендердің құнарлы су басқан алқаптарынан тыс жерлерде ауыл шаруашылығын дамыту үшін жасалған күш-жігер топыраққа байланысты көбінесе сәтсіздікке ұшырады. Колумбия мен Венесуэланың солтүстік жағалауларында бұқалар көптен бері өсіріліп келеді, бірақ мұнай қазір солтүстік жазық жерлердегі басым сала болып табылады, бұл Венесуэланы континенттегі ең бай елге айналдырады. Шығыс таулы жерлер - Анд тауларынан әлдеқайда ескі, кембрийге дейінгі дәуірден бастау алған, бірақ кейбір жерлерде әлі де қалың, әсіресе Венесуэла, Гайана және Рорайманың ылғалды тепуйлерінде. Амазонка өзені бұрынғы таулы жерді аралап, үлкен аңғарды кесіп өтеді, ал шығысында Бразилияның солтүстік-шығыс және оңтүстік-шығыс аймақтарын қамтитын салыстырмалы түрде төменгі плато орналасқан. Бұл аймақтың солтүстігінде құрғақ Сертеао, жауын-шашынның өте тұрақты болмауынан үнемі зардап шегетін кедей аймақ және бір кездері Амазонкада кездеспейтін көптеген түрлер бар бірегей Атлантикалық жауын-шашын орманының мекені болған, ал қазір қант қамырының орталығы болып табылатын ылғалды Зона да Мата орналасқан. Оңтүстікке қарай, құрлықтағы тұтыну кофе, ал Сан-Паулу - оның индустриясымен континенттің экономикалық орталығы. Санта-Катаринаның оңтүстігінде таулы жерлер Уругвайдың төменгі жазықтарына дейін созылады. Аргентинадағы Анд тауларының шығысында Сиерра Пампеанас деп аталатын бірнеше құрғақ, әдетте құрғақ және жартылай құрғақ оқшауланған тау тізбектері бар, олардың ең биік жері Сиерра де Кордоба сол аты бар қалаға жақын орналасқан. Шығыс Патагония лаваның сатылы платоларының қатарын қамтиды. Оңтүстік Америка және Солтүстік Америка

Аумақтар

Оңтүстік Америкадағы ең үлкен мемлекет - Бразилия. Оңтүстік Америка аймақтарына Анд мемлекеттері, Гвиана және Оңтүстік конус кіреді. Аумақтың атауы, туымен Аумағы ((км2) Халық саны ((күн. 2021 ж.) Халық тығыздығы](км2) Астана Аргентина 2,766,890 45,864,941 16,6 Буэнос-Айрес Боливия 1,098,580 11,758,869 10,7 Ла-Пас, Сукре Бразилия 8,511,965 213,445,417 25,1 Бразилия Чили 756,950 18,307,925 24,2 Сантьяго Колумбия 1,138,910 50,355,650 44.2 Богота Эквадор 283,560 17,093,159 60.3 Кито Фолкленд аралдары (Ұлыбритания) 12,173 3,198 Стэнли 0,26 Француз Гвианасы (Франция) 83,534 283,539 3.4 Кайен Гвиана 214,970 787,971 3.7 Джорджтаун Парагвай 406,750 7,272,639 17.9 Асунсьон Перу 1,285,202 32,201,224 25.1 Оңтүстік Грузия және Оңтүстік Сандвич аралдары (Ұлыбритания) 3,903 0 0 0 Гюриен Свенвик 163,7023, 614,749 Парагвай 3,8 Уругвай 3,396, Монтевидео 29,093,3203 29,093, Монтевидео 29,063, 912, Венесуэла

Климат

Атмосфералық циркуляцияның Хэдли моделіне сәйкес экваторға қарқынды күн сәулесі әсерінен пайда болған, жеке меридиональды жасушалардың көтерілуші тармақтары тән. Тік конвекция қоршаған атмосферадан ауа тартады, бұл - пасат желдері. Осы ішкі ауа ағыны жиналғанда олар желдің көлденең жылдамдығын азайтады, ал көтерілгенде жауын-шашынды құрайды. Вертикаль конвекция сонымен қатар төменгі атмосферадан тропосфераға жылу мен тұщы судың таза экспортын тудырады. Бұл жүйе ITCZ деп аталады. ITCZ орналасқан жері күн сәулесінің ең жоғары аймақтарында орналасқан, бірақ ол құрлықтарға қарағанда мұхиттарда тұрақты. Атлантика аймағында ITCZ айқын дамыған, ал ITCZ кеңістігі экваторға жақын жердегі боралдық көктемде (наурыз-мамыр) ең төменгі деңгейге жетеді, ал боралдық жаздың соңында (тамыз) 10 ° -15 ° С-қа дейін созылады. басқалары ITCZ-нің жағдайы Ekman-тің сорғылау тиімділігі мен ылғалдың болуына байланысты екенін айтады. Табиғи жүйені ең жақсы көрсететін қандай гипотеза болмасын, ITCZ динамикасына басқа сыртқы климаттық жүйелердің әсері бар екені анық. Бұларға континенттік конвекция және экваторлық асимметриялық теңіз бетіндегі температураның (SST) таралуы жатады. Бұл асимметрия солтүстікке қарай ITCZ орналасуында айқын көрінеді, ол желдің жылдамдығы, булану және SST арасындағы оң кері байланыс арқылы сақталады. ITCZ-нің ауқымы бүкіл әлемге тараған болса, Оңтүстік Американың өзіндік ерекше климаттық үлгілері бар. Оңтүстік Америка муссондық жүйесіне (SAMS) біріктірілген. Әлемдік климаттық жүйедегі интеграцияланған компонент ретінде SAMS ITCZ Атлантика секторына, тынық мұхит пен Атлантика мұхиттарының өзгергіштігіне, Анд және Бразилияның шығыс орталығының топографиясына, күрделі жер бетінің процестеріне және жерді пайдаланудың өзгеруімен байланыстарына, топография мен топырақтың ылғалдылығына әсер етеді. SAMS жүйесі бірнеше бөлек компоненттерді қамтиды, олар төменде талқыланады: Тынық мұхиты мен Атлантика субтропикалық жоғары: Бұл экваторлық Хадли жасушаларының төмен түсетін секторлары салдарынан пайда болатын жартылай тұрақты жоғары қысым жүйелері. Ауа массалары салыстырмалы түрде жылы және құрғақ, субтропикалық мұхиттар үстінде антициклондық циркуляция үлгісінде қозғалады. Тынық мұхит биіктігі тұрақтанған, ал Атлантика биіктігі жыл бойы қозғалады. Жазғысын Атлант мұхитының ортаңғы кеңістігі мен субтропиктік аймақтарын қамтиды. Қыста ол кішірейіп шығысқа қарай жылжиды. Гран-Чаконың жылулық төменгі деңгейі: Аргентинаның солтүстік-батысындағы Чакодан Лос-Андес тау тізбегіне дейінгі беткейде орналасқан жартылай тұрақты жылулық орографиялық депрессия. Боливиялық биіктікпен бірге тропосфералық айналымның Бразилияның орталық бөлігіндегі Амазонканың күшті конвекциялық қызуына өңірлік реакциясы ретінде қарастыруға болады. Анд әсері Чако төменгі жерінің орграфиялық кедергі ретінде күшін күшейтеді. Ол жыл бойы болады, бірақ жаз айларында қатты ыстық құрамдас бөлігімен, жоғары күн сәулесі мен құрғақ жердің жағдайының үйлесімімен байланысты болады. Нәтижесінде оңтүстік Атлантика субтропикалық биіктігі мен Чако төменгі арасындағы қысым градиенті Амазонка бассейніндегі шығыс желдерін оңтүстікке бұрып, Анд тауларының шығыс беткейі мен Бразилия платосы арасында бағытталады. Оңтүстік Атлантиканың конвергенция аймағы (SACZ): SACZ оңтүстік субтропиктердегі жауын-шашынды бақылайды және тропикалық Оңтүстік Американың үлкен континенталды конвекциялық аймағынан оңтүстік-шығысқа қарай созылады. Ол Оңтүстік Атлантиканың жоғары қысымды аймағы мен континенталды жылулық төмен қысымды аймақтың арасындағы ылғалдың конвергенциясынан пайда болады. SACZ орналасуына Бразилияның орталық шығысындағы топография әсер етеді Vera et al. (2006 ж.) SACZ қарқындылығы оңтүстік жазда, континенттік жылыну мен конвекцияның күшеюімен қатар ең жоғары. СЖА-ның әлсіздігі Аргентинаның солтүстігінде және Бразилияның оңтүстігінде жауын-шашынның көбеюімен бірге жүреді. Жаңбырдың оң аномалиясы оңтүстікке қарай 35°S60°W шамасында қатты ылғал ағынымен қамтамасыз етіледі, ол Атлантика мұхитының шығысқа қарай ығысуына сәйкес, шығысқа қарай 40°W шамасында ауысады. Өркендеу SACZ солтүстікке қарай ағындардың күшеюімен және оңтүстікке қарай ағындардың төмендеуімен байланысты. Бұл солтүстік-оңтүстік бөліну тропикалық және субтропикалық Оңтүстік Атлантикадағы аномальды жылы теңіз бетінің температурасымен (SST) байланысты, бұл төменгі деңгейдегі меридионал...