Кіріспе
Чили саяси оқиғасы Алехандрина Кокс оқиғасы (lang es) - Чилиде 1973 жылы 27 маусымда болған маңызды саяси жанжал, оған Чилидің ішкі істер министрі және Чили армиясының бас қолбасшысы болған генерал Карлос Пратс қатысты. Сантьягодағы жол-көлік дау-дамай кезінде Пратс өз қаруын Александрина Кокс есімді азаматтық әйелге атып, Чилиде бұқаралық ақпарат құралдарында дүрліктірді. Прац президент Сальвадор Альенде үкіметіндегі әскери араласуға қарсы шыққан әскери доктрина - Шнайдер доктринасының көрнекті қолдаушысы болды. Алайда, бұл оқиға оның жариялы ұятқа қалуы мен Чилидің әскери қолдауын жоғалтуына әкелді. Нәтижесінде ол өз лауазымынан кетіп, оны тамыз айында Аугусто Пиночет алмастырды, бұл қыркүйекте Чилидің 1973 жылғы төңкерісіне жол ашты.
The Alejandrina Cox incident (lang es) was a significant political scandal that occurred in Chile on 27 June 1973, involving General Carlos Prats, who served as the Minister of the Interior and commander in chief of the Chilean Army. During a traffic dispute in Santiago, Prats fired his weapon at a civilian woman named Alejandrina Cox, which caused a media frenzy in Chile. Prats was a prominent supporter of the Schneider Doctrine, a military doctrine that opposed military intervention in the government of President Salvador Allende. However, the incident led to his public embarrassment and the loss of support from the Chilean military. Consequently, he resigned from his position and was replaced by Augusto Pinochet in August, which paved the way for the eventual 1973 Chilean coup d'état in September.
Өмірбаян
1973 жылы Чилиде азаматтық тәртіпсіздіктер болды, бұл президент Сальвадор Альенде мен оның Халықтық бірлік үкіметінің саясатына қолдау мен қарсылықты білдірді. Чилидің ішкі істер министрі және әскерінің бас қолбасшысы болған генерал Карлос Пратсқа екі жаққа жіктелген елде тәртіпті сақтау міндеті жүктелген еді. Чилидің әскерилері марксистік көзқараспен шынайы өмір сүрген Альендеге қатысты әр түрлі пікірлер білдірді. Кейбір топтар оны босатуды талап еткен, ал басқалары оның төзімділігін жақтады. Шнайдер доктринасының көрнекті қолдаушысы Прац Чилидің әскери күштері конституционалистік ұстанымын Альендедің солшыл үкіметіндегі әскери араласуға қарсы білдірді.
Оқиға
1973 жылы 27 маусымда генерал Карлос Працты өз кеңсесіне ресми көлігінде Сантьягоның жоғарғы кластық маңындағы Лас-Кондес көшелерінің қиылысы арқылы алып барады. Сол кезде оған қарсы болған жеккөрушілікке байланысты жақын маңдағы көлікте отырған адамдар оны жиі қорлайтын. Ол қиылыстан өтіп бара жатқанда, оның қасына қызыл түсті шағын Renault машинасы келіп тоқтады, ал ішіндегі екі адам оны мазақтап, оған қатысты әдепсіз ым-ишараларды жасай бастады. Генерал Прац жүргізушісінен қолына қаруын беріп, қызыл машинаға қарай сілтеп, тоқтатуды бұйырды. Алайда, екінші жүргізуші оны елемеді, ал генерал қызыл машинаның сол жақ алдыңғы қоршауына атқан. Екі көлік те бірден тоқтап, жүргізушілер шығып кетті. Сол кезде генерал екінші жүргізушінің Александрина Кокс екенін біледі, ол жоғары санаттағы үй шаруасындағы әйел, оның қысқа шашы оны еркек деп ойлаған. Генерал Пратс мырзамен келіспей жатып, көпшілік жиналып, әйелдің жағына шықты. Генералдың ресми көлігі қозғалмай қалды, көп ұзамай оны қорлап бастады. Бір такси жүргізушісі оны көшеден құтқарып алды. Генерал Пратс дереу Ла Монедаға барып, президент Альендеге отставкасын тапсырды. Алайда президент оны қабылдамай, оны үкіметте қалуға көндірді. Бұл оқиға туралы хабарлар газет бетінде тез жарияланды. Оллиенде қарсыластары бұл оқиғаға қол сұғып, генералды қорқыныштылық пен қарусыз әйелдің көлігіне оқ атып, өзін-өзі ұстай алмауды айыптады. Алайда, үкіметтік баспасөз оны қорғап, генерал Пратс ашуланды деп мәлімдеді және бұл оқиға оның өміріне жасалған сәтсіз әрекет болуы мүмкін еді. Чили армиясының бас штабы генерал Пратсты ашық қолдады, бірақ бұл мәселені қоршаған даулар, қазіргі әлеуметтік тәртіпсіздіктермен бірігіп, қызу жалғасты. Айта кетерлігі, оқиға үш жыл бұрын генерал Рене Шнайдер өлтірілген жердің қасында орын алды.
Салдары
Бұл оқиға генерал Пратстың азаматтық істерге әскерилерді араластырмауға бағытталған Шнайдер доктринасының қатал және ақылды қорғаушысы ретінде беделін қатты бұзды. Әскердің бас қолбасшысы ретінде Пратстың орны офицерлер корпусының көзінде әлсіреп, ол оқиғадан кейін екі айдан аз уақыт қызметте болды. Ақырында, Пратс пен миссис Кокс бір-бірінен кешірім сұрады. Екі күннен кейін "Танкетазо" кезінде батырлығымен өзінің қоғамдық беделін қалпына келтіргенімен, оның орны тұрақты түрде әлсіреді. 1973 жылы 22 тамызда оның үйінің алдында генералдар мен офицерлердің әйелдері бастаған қоғамдық наразылықтар Пратстың қолдауын одан әрі құлдыратып, ақыр соңында оның армияның бас қолбасшысы лауазымынан кетуіне әкелді. Оның отставкаға кетуі Альендеді күшпен құлатуға тырысқандардың соңғы кедергісін жойды. Бұл оқиға сонымен қатар Үкімет конституцияны құрметтемейді деген депутаттар палатасының қарарымен тұспа-тұс келді. Келесі күні Альенде Аугусто Пиночетті Працтың орнына армияның бас қолбасшысы етіп тағайындады. Үш аптадан кейін, 1973 жылдың 11 қыркүйегінде Чилиде төңкеріс болды, ал әскерилер Альендеді құлатты.