Кіріспе
Испандық заңгер және генерал-визитадор Хосе де Гальвес и Галлардо, 1-ші Сонора маркизі (2 қаңтар 1720, Махаравия, Испания 17 маусым 1787, Аранжуэз, Испания) испандық заңгер және генерал-визитадор (генералды инспектор) Жаңа Испанияда (17641772); кейіннен Индия Кеңесіне тағайындалды (17751787). Ол Бурбон реформасының басты қайраткерлерінің бірі болды. Ол өзінің ағасы Матиас де Гальвес пен немере інісі Бернардо де Гальвестің қатысуымен маңызды саяси отбасына тиесілі.
José de Gálvez y Gallardo, 1st Marquess of Sonora (2 January 1720, Macharaviaya, Spain – 17 June 1787, Aranjuez, Spain) was a Spanish lawyer and Visitador general (inspector general) in New Spain (1764–1772); later appointed to the Council of the Indies (1775–1787). He was one of the prime figures behind the Bourbon Reforms. He belonged to an important political family that included his brother Matías de Gálvez and nephew Bernardo de Gálvez.
Ерте мансап
Атасы жоғарғы дәрежелі, бірақ кедей болғандықтан, ол малшы болып, Малагадағы католик семинариясында оқыды. Ол діни қызметке жарамсыз екенін түсінген соң, жергілікті епископ оны заңгерлік оқу үшін Саламанкаға жіберді. Ол заңгерлік біліміне Алкала университетінде ие болды. Мадридте заңгер болып қызмет еткен ол Үндістанға қатысты көптеген сот істерін қарады. Ол Мадридтегі қуатты адамдардың назарын аударды, соның ішінде Карл III-нің министрлері маркиз де Эквилаше мен маркиз де Гримальди. Гальвес Мария Магдалена де Гримальдоға үйленді, ол бір жылдан кейін қайтыс болды. Содан кейін ол француздық элитадан шыққан, патша сарайында жақсы таныс болған Люсия Ромет и Пичелинге үйленді. Лусияның таныстықтары Гальвеске Мадридтегі француз елшілігінде заң кеңесшісі болып жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Әлеуметтік және саяси сатыға көтеріліп, ол жаңадан билікке көтерілген король Карлос III-нің министрі Джеронимо Гримальдидің жеке хатшысы болып жұмыс істеді. 1762 жылы Гальвес болашақ король Карлос IV-тің адвокаты болды. 1765 жылы ол Жаңа Испанияның визитадоры (инспекторы) болып тағайындалды, онда ол ақпарат жинады және патшалық саясатты монархтың табысын арттыру үшін жүзеге асырды.
Жаңа Испаниядағы Visitador (бас инспектор)
1765 жылы 45 жасында Гальвес Солтүстік Американың барлық жерлерін қамтыған Жаңа Испанияға келді. Визитадор дель виррейнато де Нюэва Испания (Жаңа Испанияның вице-корольдігінің бас инспекторы) ретінде ол кең өкілеттіктерді қолданды; испандық Солтүстік Америкада ең көп. Визитадор корольдің арнайы орынбасары ретінде қызмет етті, оның ерекше өкілеттігі үсті-үстіне және кейде вице-корольдік өкілеттіктен асып түседі. Гальвеске Жаңа Испанияның қаржысын реформалау міндеті берілді. Бұл корольдің табысын арттыру үшін король Карлос III үкіметін қайта ұйымдастыруға күш-жігермен күш салуға тырысудың бір бөлігі болды. 1762 жылы британдықтар Испанияның негізгі Кариб теңізіндегі порты Гавананы және Маниланы, Испанияның Филиппиндегі үкіметтік және коммерциялық орталығы, сонымен қатар Флориданы Ұлыбританияға беруімен аяқталды. Визитадор ретінде Гальвес салық жинау, есеп жүргізуде тез әрі қатаң өзгерістер енгізді, ал жемқор лауазымды адамдарды түрмеге қамады. Ол темекі өндірісін мемлекеттік монополияға айналдырып, пульке мен ұнға жаңа салықтар енгізді. Сондай-ақ, ол контрабандамен күресуге және Веракрус пен Акапулькодағы кедендік алым жүйесін реформалауға шаралар қабылдады. (Ол кеденнің өсіруін тоқтатты.) Сонымен қатар, ол муниципальдік үкіметтерде жалпы есеп кеңселерін құрды. Мемлекеттік кірістер 1763 жылы 6 миллион песодан 1767 жылы 8 миллионға, ал 1773 жылы 12 миллионға дейін өсті. 1765 жылы Гальвес генерал Хуан де Виллваның басшылығымен вице-король Хоакин де Монсерраттың жобасы бойынша армияны қайта ұйымдастыруға көмектесті. Куиллас Гальвестің әрекеттеріне қарсылық білдірген кезде, ол көп ұзамай жаңа вице-король Карлос Франсиско де Круамен алмастырылды. Гальвес америкалықтарға қарағанда жарым аралда туған испан саудагерлерін артықшылыққа ие етті, бұл капиталдың тау-кен өндірісіне бағытталуына әсер етті. Ол күмісті өңдеуге мүмкіндік беретін күкірт бағасын төмендету арқылы кен өндіру саласын одан әрі дамытты. 1767 жылы Испания патшасы Карлос III иезуиттерді бүкіл империясынан қуу туралы жарлық шығарды. Мексикада бұл жарлық көтерілістер мен басқа да тәртіпсіздіктерге әкелді. Гальвес оларды қысқаша сот арқылы және өмір бойы бас бостандығынан айыру жазаларымен бас тартты, негізінен Сан-Луис-Потосиде, Гуанахуатода және Мичоаканның кейбір аймақтарында.
Баха-Калифорния миссиясын басқару
Баха-Калифорния түбегіндегі иезуиттерді қуып шыққаннан кейін, Гальвес францискандықтар орденін сол жердегі миссионерлердің рухани істерін өз мойнына алуына міндеттеді. Тіпті Джуниперо Серра мен оның францискандық монахтары келгеннен кейін де испандық әскерилер иезуиттерді олар құрған миссионерлік қызметтен шығарып тастады. 1768 жылы Гальвес Бахадағы миссионерлік тізбекті аралады. Ол сол жердегі арамшөпті басқарудан ашуланып, миссионерлік миссияларында орналасқан әскери комиссарларды сөгіп тастады. Тамыз айында ол Баханың барлық миссияларын - Лорето миссиясынан басқа - францискан монахтарына толықтай тапсыратын жарлыққа қол қойды. Ол миссионерлік елді мекендерде карта ойнауға және құмар ойындарға тыйым салды. Францискандықтардың күнәкар сарбаздарға мейірімділік көрсету туралы өтінішіне қарсылық білдіріп, Гальвес олардың көпшілігін Алта-Калифорнияға келе жатқан экспедицияға тағайындап, қалғандарын әскери қызметтен босатты. 1769 жылы Баха-Калифорния істерін басқаруды жалғастыра отырып, Гальвес миссиялардың әлсіз тізбегіндегі сирек табиғи және адами ресурстарды теңестіруге тырысты: кейбір миссияларда барлық үнділік нағыз дінге келгендерді қамтамасыз ету үшін жеткілікті жер мен су болмаған; басқа миссиялар, мол жер мен суға ие болған, өз егістіктерін өңдейтін жұмысшылар жеткіліксіз болды. Гальвес үндістерге өздерінің ауылдарын тастап кетуге қарсылық білдіргеніне қарамастан, осындай тепе-теңсіздіктерді түзету үшін бір миссиядан екіншісіне көшіруді бұйырды. Сонымен қатар, ол жасөспірім жетім индейлерді Лоретоға жағалаудағы қайықтар мен кемелерді басқаруға үйрету үшін жіберді. Гальвес францискандықтар Баха миссиясының президенті Юниперо Серрамен бірге жергілікті тұрғындардың өмірін жақсартуға бағытталған жобаларда жұмыс істеді. Алайда ол Баха индеецтерінің патшалық салық төлейтінін талап етті, Серраның мұндай салық жинаудың практикалық емес екеніне сендіруге тырысқанына қарамастан, оның бұйрығына сәйкес болды.
Жоғарғы Калифорнияға кеңейту жоспарлануда
Жаңа Испанияның императорлық байлығын жандандыруға ұмтылған Гальвес Синалоа, Сонора, Чиуауа және Калифорния аймақтарын қамтыған үлкен үкіметтік бірлікпен алыс солтүстік-батысты біріктіруді және дамытуды ұсынды. Испанияның билеуші топтарында қарсылас мемлекеттердің Тынық мұхит жағалауындағы Испанияның аумақтарына күшпен кіріп кетеді деген ұзақ уақыттан бері келе жатқан қорқыныштарға ойын ойнаған Гальвес британдық және голланд билеушілерінің Калифорнияны өз империяларына қосу туралы аңыздарын таратты. Кейін Испанияның Ресейдегі елшісінен Екатерина Ұлы Калифорния жағалауында Монтерейге қарай қоныстар құруды жоспарлап отырғаны туралы хабар жеткенде, Гальвес Ресейдің қатерлі әсерін жариялады. Король Карлос алға жылжи берді, ал Гальвес сарбаздар, теңізшілер, қолөнершілер, христиандық үндістер мен миссионерлердің экспедицияларын дайындады, олар солтүстікке қарай зерттелмеген жоғарғы Калифорнияға қарай жылжыды. 1768 жылы Гальвес келесі жылғы экспедицияларды жоспарлауды аяқтау үшін Сан-Бластан Лоретоға жөнелтілді. Францискан миссионерлерін Баха-Калифорниядағы қызметтерінен босату үшін Гальвес доминикандықтар орденінің монахтарын Баха-Калифорниядағы миссионерлік қызметті басқаруға шақырды. Гальвес Джуниперо Серраны Альта-Калифорния экспедициясындағы миссионерлік топтың басшысы етіп тағайындады падр Серрадан жаңа миссиясына келісе ме деп сұрамай-ақ. Ал Сера Алта-Калифорниядағы үндістерге уағыздау ісіне дайындықпен кірісті. Гальвес Сан-Бласта әскери-теңіз базасын құрды және 1768-9 жылдары Калифорния жағалауына дейін 1603 жылы Себастьян Вискаиноның Монтеррей деп аталатын порттағы испан аванпостына дейін теңіз және құрлық экспедицияларын ұйымдастырды. Екінші экспедицияны Лас-Калифорнияс губернаторы Гаспар де Портола басқарды. Экспедициялардың логистикалық бөлшектеріне мұқият назар аударған Гальвес негізгі офицерлер мен техниктерге толық нұсқаулар берді. Ол жас инженер әрі картограф Мигель Костансоға Сан-Диего мен Монтерей порттарын зерттеп, ондағы мәліметтерді ескі кеме карталарымен салыстыруды, жаңа карталар жасауды және екі порттың да маңайындағы аумақты зерттеуді тапсырды. Гальвес Монтерейде тиісті бекініс салуға, Монтерей мен Сан-Франциско порттарын барлауға және Мексика мен Испанияның жоғары лауазымды адамдарына арналған егжей-тегжейлі есептерді дайындауға қатысты қосымша нұсқаулар берді.
Гальвестің Калифорния тарихындағы жеке бедері
Тарихшылар Джеймс Роулз мен Уолтон Бин Гальвесті Жаңа Испания тарихындағы ең тиімді визитадор (бас инспектор) деп атайды. Олар Испанияның Альта-Калифорнияға экспансиясын оның жеке амбицияларына байланысты деп есептейді". Ол өте жақсы, күшті, әдетте табысты әкім болғанмен, ерекше өркөкірек, өзімшіл, аяусыз, алдамшы әрі тұрақсыз адам болған", - деп жазады Роулз мен Бин. Шынында да, Гальвестің осы қасиеттердің жиынтығына ие болғандықтан, Сан-Диего мен Монтерейдің ұзақ уақыт бойы үмітсіз деп саналған және мезгіл-мезгіл беріліп отырған билігі іс жүзінде жүзеге асты ".
Сапардың аяқталуы
1771 жылы Гальвес Испанияға оралды. 1769 жылы ол психикалық және физикалық жағынан құлдырады, бұл шамадан тыс жұмыс және Сонорадағы жергілікті тұрғындармен қақтығысқа ұшырады; ол қалпына келсе де, "визитаның соңы бұлтты болды". Ол 1767 жылы тағайындалған Үндістан Кеңесіне өз орнын алу үшін оралды.
Испан Америкасындағы Бурбон реформалары
Жозе де Гальвес 1772 жылы Испанияға оралды, онда ол Сауда, монета және тау-кен жөніндегі бас кеңестің мүшесі, Индия Кеңесінің губернаторы және мемлекеттік кеңесші болды. Оның орнына ол Жаңа Испанияның вице-короліне тәуелсіз болуға тиіс Provincias Internas генерал-команданттығын құруға уәкілеттік алды. Жаңа саяси бірлікке Нюэва-Визкая, Нюэво-Сантандер, Сонора-и-Синалоа, Лас-Калифорния, Коахуила-и-Техас (Коахуила және Техас) және Нюэво-Мексико провинциялары кірді. Чиуауа астанасы болды, ал бұрынғы вице-корольдің немере інісі Теодоро де Круа бірінші генерал-командир болып тағайындалды. Гальвестің шетелдегі басқаруды тиімді ұйымдастыруға деген құлшынысы оны Перудің вице-корольдігінің аумақтарынан Рио-де-ла-Платаның вице-корольдігін (1776) және Жаңа Гранаданың вице-корольдігінің бөліктерінен Венесуэланың генерал-капитаны (1777) құруға әкелді. Ол сондай-ақ тұрғындарды және экономиканы дамыту үшін Венесуэланың генерал-капитандығын құрды; Осы мақсатта 1776 жылы ол өзінің әріптесі Малаганың тумасы Луис де Унзаганы өзінің дипломатиялық дағдылары үшін "le Conciliateur" деп атады. Ол келесі рет немере інісі Бернардо де Гальвесті уақытша губернатор етіп қалдырады Испан Луизианасынан, Унзаганы алмастыра отырып, сол жылы Бернардо Унзаганың әйеліне кішкентай әпкесіне үйленгенде, ол заңда аға-іні болды; Осылайша министр Хосе де Гальвес 1777 жылы Луис де Унзаганы Венесуэланың алғашқы генерал-капитан болып тағайындады, ол әртүрлі аумақтарды біріктіріп, АҚШ-тың туылуына көмектесетін қорғаныс жоспарын жасады. Бұл екі жаңа үкімет те елді мекендерді кеңейтіп, экономиканы ынталандыруды көздеді. Сондай-ақ, ол Филиппиндердің шынайы компаниясын құрды және 1778 жылы Симанкас, Севилья және Кадис аралдарынан Үндістан туралы құжаттарды біріктіретін Индияның жалпы мұрағатын құрды. Сондай-ақ 1778 жылы ол колониялар арасында шектеулі еркін сауда орнатты. Үндістанның министрі ретінде ол ағасы Матиасты Гватемаланың генерал-капитаны губернаторы етіп тағайындады. Матиас Жаңа Испанияның вице-королі болды. 1780 жылы ол Жаңа Испанияның ішкі провинцияларының генерал-командующиі Теодоро де Круаға патшалық жеделхат жіберіп, барлық азаматтардан Америка революциясына көмектесу үшін ақша тартуларын сұрады. Миллиондаған песо берілді. 1784 жылы ол Африка құлдарын Үндістанға әкелу үшін бірыңғай акциздік салықты енгізді. 1786 жылы ол испандық Америка әкімшілігінің тағы бір ірі қайта ұйымдастырылуын жүзеге асырды. 1781 жылы Перуде Тупак Амару көтерілісі және Жаңа Гранададағы (Колумбия) Коммунеро көтерілісі басталғанда, Гальвес аяусыз қуғын-сүргінді бастады.
Мұра
Гальвес испан Америкасында патшалық билікті нығайту, тиімділікті арттыру, американдықтар рөлін азайту және табысты арттыру үшін ірі реформаларды жүзеге асырған. Гальвестің бір бағасы "оның рационалды басқару мұрасы көптеген американдықтардың және аз емес испандықтардың саяси алшақтығымен сатып алынды, оларды дәстүрлі орындарынан және билікінен қуып шығарды".