Кіріспе
Хака қытай тілінің романшалау жүйесі Pha̍k fa s - Пе̍h ōe jī-ге ұқсас орфографиялық жазу және қытай тілінің әртүрлілігі Хака жазу үшін қолданылады. Хака - қытай тілінің бір саласы. Хака диалектілері үлкен географиялық аймақты ескере отырып, бір-бірімен өзара түсіністікке ие емес. Бұл мақалада хаканың белгілі бір түрі қарастырылады. Орфографияны 19 ғасырда пресвитериан шіркеуі ойлап тапты. 1924 жылы жарық көрген Хакка Жаңа Келісім осы жүйеде жазылған.
Pha̍k fa sṳ is an orthography similar to Pe̍h ōe jī and used to write Hakka, a variety of Chinese. Hakka is a whole branch of Chinese, and Hakka dialects are not necessarily mutually intelligible with each other, considering the large geographical region. This article discusses a specific variety of Hakka. The orthography was invented by the Presbyterian church in the 19th century. The Hakka New Testament published in 1924 is written in this system.
Жазу жүйесі
Pha̍k fa s латын әліпбиінің модификациясын қолданады (орталық дөңгеленбеген дауысты дыбыс үшін қосымша қос нүктелі //) және дыбыс белгілері. Бір буын қосылысты көрсету үшін қосылады.
Тарих
Базельдік миссионерлік қоғамның миссионерлері, преподобный Теодор Хамберг пен Рудольф Лехлер 1847 жылы Қытайға келгеннен кейін көп ұзамай Хамберг және оның әріптестері "Хакка" сөздіктерін ағылшын тілінен неміс тіліне аударуды бастады. Лехлерге бастапқыда Шанту халқының арасында ізгі хабарды уағыздау жұмысы тағайындалды, бірақ жергілікті биліктің қарсылығынан кейін Шанту миссиясы тасталды және ол 1852 жылы Хаккамен миссионерлік жұмысқа Хамбергке қосылды. 1854 жылы Хамберг күтпеген жерден қайтыс болғаннан кейін, Лехлер өзінің миссионерлік әріптестерімен бірге елу жылдан астам уақыт бойы сөздік жұмысына жалғасты. Сол уақытта преподобный Чарльз Питон сөздікке бірнеше рет түзетулер енгізді. Хаканың романшаланған нұсқасын алғаш 1905 жылы Шанту қаласында Дональд МакИвер (1852-1910) жариялаған. Ол кейбір мазмұнының Базельдегі бұрынғы миссионерлер құрастырған сөздіктерге негізделгенін атап өтті. Алайда, соңғысы Лепсиус романшасын қолданған, ол Pha̍k fa s-ден ерекшеленді. МакИвер сөздікке өзгерістер енгізді, бірақ Базель миссионерлері жазған Хакка сөздіктері Гуандун провинциясының оңтүстік-батысындағы Хакка диалекттеріне тиесілі екенін түсінді: Хайфенг округі, Люфенг округі, Цзеси округі және Вухуа округі. Екінші жағынан, МакИвердің Хака сөздік қоры Гуандун провинциясының солтүстік-шығыс бөлігінен, мысалы Цзяин префектурасынан (қазіргі Мейчжоу) алынған.
Қытай және Тайвань Pha̍k-fa-s салыстыру
"Хакка Жаңа заңы" (1924) және "Хакка Киелі кітап: Бүгінгі Тайваньның хакка нұсқасы" (2012) салыстырылды. Біріншісі Шантуда (Қытай), екіншісі Тайваньда жарық көрді.