Кіріспе
Француз ғалымы Шевалье Луи де Жуакур (французша Chevalier Louis de Jaucourt; 16 қыркүйек 1704 - 3 ақпан 1779) - француз ғалымы және Энциклопедияның ең көп еңбек еткен құрастырушысы. Физиология, химия, ботаника, патология және саяси тарих сияқты тақырыптар бойынша 17000-ға жуық мақала жазды, немесе бүкіл энциклопедияның 25% -ы, барлығы ерікті түрде жасалды. Энциклопедиядан кейінгі ұрпақтарда, негізінен аристократиялық салт-дәстүріне байланысты, оның мұрасы көбірек богемалық Дени Дидро, Жан Жак Руссо және басқалар көлеңкесінде қалды, бірақ 20-ғасырдың ортасына қарай оған көбірек ғылыми көңіл бөлінді.
Chevalier Louis de Jaucourt (də ʒokuʁ; 16 September 1704 – 3 February 1779) was a French scholar and the most prolific contributor to the Encyclopédie. He wrote about 17,000 articles on subjects including physiology, chemistry, botany, pathology, and political history, or about 25% of the entire encyclopaedia, all done voluntarily. In the generations after the Encyclopédie's, mainly due to his aristocratic background, his legacy was largely overshadowed by the more bohemian Denis Diderot, Jean Jacques Rousseau and others, but by the mid 20th century more scholarly attention was being paid to him.
Өмірбаян
Жейкорт Парижде ақсүйек отбасының кіші ұлы болып дүниеге келген. Жейкорттар отбасы Бургундияның шаруа абыройына тиесілі болды және гугеноттарға айналды, сондықтан католиктік Франция билігі оларды күдікпен қарады. Ол мұрагерлік не әлеуметтік жағдайына ғана сүйеніп өмір сүре алмағандықтан, ғалым болып кетті. Ол Женевада теология, Кембридж университетінде жаратылыстану ғылымдарын, Лейденде медицинаны оқыды. Францияға оралғаннан кейін ол 20 жыл бойы анатомияға арналған алты томдық еңбекті - Lexicon medicum universale деп аталатын еңбегін жазды. Ол француз цензурасынан құтылу үшін Амстердамға басып шығаруға жіберді, бірақ жалғыз қолжазбаны тасымалдайтын кеме батып, 20 жыл еңбек жоғалды. Сонымен қатар Лейбництің өмірбаянын жазды. Ол медицинамен айналысты және Лондондағы Корольдік қоғамның мүшесі болды және Берлин, Стокгольм (1756 жылы Швед Корольдік ғылым академиясының шетелдік мүшесі болып сайланды) және Бордо академияларының мүшесі болды.
Энциклопедия
Жаукур энциклопедияда жұмыс істеуге ерікті түрде шақырылды, оны баспагер Мишель Антуан Дэвид жұмыстың екінші томынан бастап жұмысқа алды. Ол кішігірім бастама жасап, келесі бірнеше томның әрқайсысында бірнеше мақала ғана жариялады, бірақ бірте-бірте одан да көп нәрсеге араласты. 1759 және 1765 жылдар аралығында ол күніне орташа есеппен 8 энциклопедиялық мақала жазды, барлығы 17 266 мақала (71 818 мақаладан немесе шамамен 25%), оны Энциклопедияға ең көп үлес қосқан адам етті. Оның еңбектері шамамен 4,7 миллион сөзден тұрады. Ол 10 - 17 томдардағы мақалалардың 30% -дан 45% -ға дейін жазып, кейінгі томдарда ерекше белсенді болды. Осыдан кейін ол "Энциклопедия құлы" деген лақап атпен танылды. Сегізінші томның жарық көруіне орай Дидро өзінің әріптесіне жобаға аянбай берілгендігі үшін алғыс білдірді: "Егер біз оны аспан мен су тасқыны арасында ұстаған қараңғы түннен кейін құрлықта жүрген теңізші сияқты қуаныш дауысын көтерсек, онда біз М. де Джаукортқа алғысымыз бар. Әсіресе осы соңғы уақытта ол біз үшін не істеген жоқ? Ол бізден алыстатуға тырысқан достық немесе билік сұраған барлық өтініштерді қаншалықты тұрақтылықпен қабылдамады? Ешқашан да тыныштық, денсаулық, мүдделер құрбандығы бұдан да толық және толық болған емес. "Басқа редакторлардан айырмашылығы, Жейкорт бай болды және толық уақытты еңбегі үшін ақы сұрамады. Ол өз қалтасынан ақша төлеп, өздерінің диктанттарын жазып, оған көмектесу үшін хатшылар тобын жалдаған. Оның еңбектерінің көпшілігі толық кітаптар мен басқа да ұзын еңбектерді энциклопедиялық мақалаларға жинақтаудан тұрады, көптеген мазмұны бар көздерден сөзбе-сөз көшірілген, бұл оған кейбір авторлардың күлкісін әкелді, олар көбірек түпнұсқа ойды жақтырады. Жейкорт өз пәндеріне қатысты өз пікірлерін және көзқарастарын білдіретін түпнұсқа мақалаларды үнемі жасамады, керісінше, белгілі бір үзінділерді мұқият өсіру, баса көрсету және қайталау, тіпті сөздерді таңдау арқылы өзінің жеке нанымдарын білдірді. Ол таңдаған авторлар әр мақаланың кең мағынасында қандай хабарларды таратуды қалай таңдағанын көрсетеді. Мысалы, "Үкімет" туралы мақаласында Дж. Жаукур көшіріп алған және басқаша түсіндірген еңбектердің саяси жанғыш реңкін ескере отырып, ол өзінің көпшілік дереккөздерінің аттарын және жарияланым туралы ақпаратты жасырды. Жазушы сынға ұшыраудан аулақ болу үшін, мысалы, бір философтың төрешілікті айыптайтын сөзін алып, оны Тацитке жатқызған кезде, цитаталарды қате келтіреді. Ол негізінен ғылым, әсіресе медицина мен биология туралы жазды. Ол бұл тақырыпқа қатаң механистік көзқараспен қарады. Бұл осы саладағы басқа ірі үлескермен, Мэнюрет де Шамбомен, қатты виталистік көзқараспен айрықша айырмашылығы бар. Оның негізгі назары ғылым мен биологияға аударылса да, басқа да көптеген тақырыптарды қамтыды. Оның саяси және философиялық көзқарастары тарих және қоғам туралы еңбектерінде айқын көрінеді. Ол соғыс, монархия, халық және Мұхаммед туралы маңызды мақалалар жазды. Оның жазуы Дидро мен Вольтер сияқты басқа да авторларға қарағанда ешқашан ашық саяси емес, бірақ оның терең ой-пікірлері болғаны анық. Оның кейбір еңбектерінде, мысалы, тарихи тақырыптардағы еңбектерінде, оның "Париж" мақаласында сияқты, ежелгі Франция мен қазіргі Франция арасындағы салыстырулар арқылы радикалды және анти-клерикалды хабарлар бар. Осы параллельдер арқылы сын-пікірлерді ұсыну Джаукортқа Энциклопедияның көптеген қатысушыларын қинаған цензураны айналып өтуіне және қоғамға қатысты түсініктемелерін ашық емес, бірақ әсерлі түрде жасауға мүмкіндік берді. Ол сондай-ақ құлдық, құл саудасы және қара нәсілділер туралы маңызды шығармалар жазды. Олардың барлығы құлдықты табиғи құқықтар мен бостандықтарға қайшы деп айыптап отырды. А. Дэвидсон, бүгінгі таңда ағартушылық теорияға немесе саяси ой-пікірге ең басты үлес қосқандардың бірі ретінде қарастырылмаса да, Жейкорттың жазбалары көптеген ағартушылық қағидаларға үлкен берілгендікті көрсетеді деп мәлімдеді. Ол "Traite des nègres" мақаласында айтып өткендей, ол адам өмірін тауарға айналдыруды жек көреді және әр адам азаттыққа құқылы деп санайды. Ол ырым-жырымдарды да қабылдамады, ырым-жырымдарды да бір жағына тастау керек, тіпті ырым-жырымдар да мәжбүрлеу немесе күшпен сіңірілген наным-сенімнен артық деп есептеді. Ол 74 жасында Компиен қаласында қайтыс болды.