Кіріспе

Мирослав Брандт (1914-2002) - хорват тарихшысы, жазушы, публицист және полимат. Ол саясаттың, діндер тарихының және әдебиет аудармасының әртүрлі салаларына үлес қосты. Оның айтыс-тартысқа толы еңбектері Югославияның кезінде хорваттардың ұлттық болмысын сақтауға көмектесті.

Өмірбаян

Брандт Хорватияның Винковци қаласына жақын жердегі Серич қаласында дүниеге келген. 1948 жылы Загреб университетінің философия факультетін бітірді, тарих, география және латын тілдерін меңгерді. 1954 жылы филология ғылымдарының докторы дәрежесін алды. Д. сол университеттен Сплиттегі экономикалық және әлеуметтік қатынастардың дамуы 14-ғасырдың соңына дейін диссертациясымен. (Брандт декларацияның мәтінін өзі жазған деген белгілер бар). Декларация Югославия саясатына қайшы келгендіктен, Брандт "жағымсыз" болды: оған ешқандай ауыр жаза берілмеді (Декларацияның басқа авторлары да), бірақ оның қызмет саласы шектелді. Брандттың ең маңызды полемикалық жұмысы - Серб ғылымдары мен өнер академиясының меморандумының талаптарына қатаң жауап берген Антимеморандум. Онда Брандт сербтер Югославиядағы "Үлкен сербтік орталықтандыруға" әкелетін әскери, саяси жүйе мен экономиканы бақылайтынын, нәтижесінде хорваттарды қанау мен қанаушылыққа ұшырағанын айтады. Кейін ол ағылшын және француз тілдеріне аударылған "Күше серб агрессиясының көздері" (1991) жинағының бастамашысы болды, оған оның АнтиМеморандумы кірді.

Өмірбаяндық шығармалары

Қартайған шағында Брандт әдебиетке бет бұрды. Ол "Замандастармен өмір сүру" атты автобиографиясын жазды, онда ол өзінің өмірінің пессимистік бейнесін суреттеді, оның әріптестері тарихшылар, ең алдымен Ярослав Шидак және Нада Клайч туралы айтар жақсы нәрсе жоқ. Брандттың буржуазиялық шығу тегі ұлттық сананы дамытты және коммунистік емес дүниетанымы оны бүкіл болмысына қарсы келген мамандығының идеологиялық шеңберіне сай келмейтінін растау немесе бағалау оңай емес. Өзінің естеліктерінде ол хорват тақырыптарымен неге айналыспағанын (шекаралықтан басқа) түсіндіреді, оның орнына өзінің эрудициясын және қызығушылықтарын Еуропа және әлем тарихы туралы жазуға қолданады. Брандттың айтыс-тартысы - Югославияның Croatian тарихшылығы ұлттық элементті мақсатты түрде минималды деңгейге төмендетті, мифтерді жойып, Нада Клайч (Брандт оның жұмысын хорват ұлттық мақтанышы үшін жойылатын деп санайды) өкілдік еткен сыншыл тарихшылықты жасады. Ол атап өткен естеліктерінен басқа, коммунистік тоталитаризмге шабуыл жасаған "Триптих" атты романын жазды. Брандт өмірінің соңғы жылдарын бейбітшілік пен пессимизммен өткізді. Қол жетімді дереккөздер тіпті егеменді хорват мемлекетінің құрылуы да (ол оны құптап алды) оны автобиографиялық шығармаларынан көрінетін летаргиядан және мәнсіздік сезімінен аластата алмағанын көрсетеді.