Кіріспе
Жануарлар географиясы - табиғат-қоғам / адам-орталық географияның саласы, сондай-ақ адам-жануарларды зерттеудің (ХАС) үлкен, пәнаралық шатыры. Жануарлар географиясы "адам мен жануарлардың кеңістікпен, орынмен, орналасуымен, қоршаған ортамен және ландшафтымен байланысының күрделі түйіндерін" немесе "адам емес жануарлардың адам қоғамымен қай жерде, қашан, неге және қалай қиылысуын зерттеу" деп анықталады. Соңғы еңбектер осы көзқарастарды алға жылжытып, адамдар мен жануарлар араласатын қарым-қатынастардың экологиясы туралы, жануарлардың өмір сүретін кеңістіктерін және олардың адаммен ғана емес, басқа адам емес денелермен де қарым-қатынастарын маңызды түрде қарастырады. Америка географтары қауымдастығының жануарлар географиясы мамандық тобы 2009 жылы Моника Огра мен Джули Урбаникпен, ал жануарлар географиясы зерттеу желісі 2011 жылы Дэниел Алленмен құрылды.
Бірінші толқын
Жануарлар географиясының бірінші толқыны, зоогеография ретінде белгілі, 1800 жылдардың аяғынан 20 ғасырдың басына дейін географиялық субсала ретінде танымал болды. Бұл кезеңде жануарларды зерттеу пәннің негізгі бөлігі ретінде қарастырылды және мақсат "жануарлар өмірін ғылыми зерттеу, жануарлардың жер бетінде таралуы және қоршаған орта мен жануарлардың бір-біріне өзара әсері". Зерттеулердің басты бағыты болған жануарлар тек қана жабайы жануарлар болды, ал зоогеографтар эволюция мен табиғи іріктеудің жаңа теорияларына негізделген. Олар түрлердің эволюциясы мен қозғалысын уақыт пен кеңістікте картаға түсірді, сонымен қатар жануарлардың әртүрлі экожүйелерге қалай бейімделгенін түсінуге тырысты. "Оның мақсаты - жануарлардың жер бетінде қалай орналасқанын көрсететін жалпы заңдылықтарды анықтау немесе жануарлар мен қоршаған ортаның басқа да факторлары арасындағы кеңістіктегі өзгерістердің үлгілерін анықтау еді". Негізгі еңбектерге Ньюбигиннің "Жануарлар географиясы", Бартоломей, Кларк және Гримшоудың "Зоогеография атласы", ал Элли мен Шмидттің "Экологиялық жануарлар географиясы" кіреді. Беннетт жануарлар мен адам мәдениеттерінің өзара әрекеттесуіне, мысалы аңшылық пен балық аулауға назар аударған "мәдени жануарлар географиясына" шақырды. Жануарлар географиясының бірінші толқынынан екінші толқынына ауысуы зерттелетін түрлерге байланысты болды. Екінші толқынның жануарлар географиясы тек жабайы жануарларға ғана назар аудармай, үй жануарларын назарға алды. Алдағы бірнеше онжылдықта жануарлар географиясы, мәдени экология ретінде, отандық шаруашылықтың шығу тегі, отандық шаруашылықтың мәдени рәсімдері және әр түрлі мәдениеттердің мал шаруашылығымен қарым-қатынастары (орындық және көшпелі мал шаруашылығы) туралы зерттеулер басым болды. Негізгі еңбектерге Симонс пен Симонстың "Үндістанның салтанатты өгіздері", Гейдстің теңіз шошқасы туралы жұмысы және Кансдейлдің "Жануарлар мен адам" кіреді. Болдуин жануарлар географиясының екінші толқыны туралы зерттеуге тамаша шолу жасайды.
Үшінші толқын
1990 жылдардың басында жануарлар мен адам-жануарларды зерттеуге қызығушылық танытқан географтарды жануарлар географиясында мүмкін болатын нәрселерді қайта қарастыруға мәжбүр еткен бірнеше оқиғалар болды. 1980 жылдар мен 1990 жылдардың басында бүкіл әлем бойынша жануарларды қорғау қозғалысы пайда болды. Бұл қозғалыста жануарлардың асыра көбеюінен бастап, жойылып бара жатқан түрлерді құтқару, өнеркәсіптік шаруашылықта жануарларға қатыгездік жасау (зауыттық фермалар немесе жануарларды азықтандыру операциялары) және цирктер, тері пайдалану және аң аулау - адамдардың басқа адамдарға қалай қарайтынын жалпы жұртшылық арасында көруді көтеру үшін күш-жігер жұмсалды. Академияда биологтар мен этиологтар жануарлардың мінез-құлқын және түрлердің жоғалуы мен ашылуын зерттеді, жануарлардың тәжірибелік өмірі туралы, сондай-ақ олардың адамдармен бірге қауіпті өмір сүруі туралы хабардар болды. Әлеуметтік ғалымдар адамның субъекті болу дегенін қайта қарастырып, табиғаттың қара қорабына кіріп, адамдар мен планетаның қалған бөлігі арасындағы қарым-қатынасты жаңаша түсіну жолын іздестірді. Жануарлар географтары географиялық тұрғыдан қарастыру керек адам мен жануар арасындағы қарым-қатынастардың бүкіл спектрін түсінген. Жануарлар географиясының үшінші толқынының басында Туанның үй жануарлары туралы Dominance and Affection және Вольч пен Эмель редакциялаған Environment and Planning D: Society and Space журналының арнайы тақырыптары болды. Жануарлар географиясының үшінші толқынының ертедегі толқындардан ерекшеленетін екі негізгі ерекшелігі: 1) адам мен жануарлар арасындағы қарым-қатынастың кеңейтілген түсінігі, адам мен жануарлардың барлық уақыт кезеңдері мен жерлерін (тек жабайы жануарлар мен малға емес) қамтиды және 2) жануарларды субьекті ретінде енгізуге тырысады. 1995 жылғы басылымнан бері кейс зерттеулері мен теориялар жарылып кетті. Үшінші толқын жануарлар географиясын біріктіретін негізгі еңбектер: Вольх пен Эмельдің "Жануарлар географиясы: табиғаттағы орын, саясат және бірегейлік" "Мәдениет шекаралары", Фило мен Уилберттің "Жануарлар кеңістіктері", "Жануарлар кеңістіктері: адам мен жануар арасындағы жаңа географиялар", Урбаниктің "Жануарларды орналастыру: адам мен жануар арасындағы географияға кіріспе", Гиллеспи мен Коллардтың "Жануарлардың сыни географиясы: көптүрлі әлемдегі саясат, қиылысулар мен иерархиялар" және Уилкокс пен Резерфордтың "Жануарлардың тарихи географиясы".
Басты жануарлар
Жануарлар географиясы жобасының тақырыбы жануарлардың бүкіл қорасы болғанымен, кейбір түрлерге басқаларға қарағанда көбірек көңіл бөлінген. Бұл тіршілік иелері географиялық ойдағы жануарлар туралы сұрақтар қою үшін идеалдық "үлгі" организмдер болды.
Филдер
Филдер жануарлар географиясында ерекше орын алды, бұл жануарлар дүниесінің кеңістіктік конфигурациясы туралы Whatmore & Thorne жұмысынан басталды. Олар Африкалық фил герцогинясының жануарлар дүниесіндегі түрлі тәжірибелер арқылы қалай қалыптасқаны туралы сұрақтар қояды, оны жабайы табиғаттағы аналогтарымен салыстырады. Whatmore & Thorne компаниясының пилге айналу жолын зерттеуі жануарлар мен адам географиясы үшін маңызды кезең болды. Азиялық пилдер тарихи жануарлар географиясының, жануарлар географиясының әдістерінің, салааралық биогеографияның тақырыбы болды. Олар космополиттік экология бойынша жаңа жұмыстардың негізгі тірегі болды, ал Уилкокстың Америкадағы ягуарлар туралы жұмысы әлеуметтік тұрғыдан құрылған аффективті логиканы және олардың географиялық және уақыт кезеңдеріндегі қорғау басымдықтарына әсерін зерттейді.