Кіріспе

Ассамдағы Брахмапутра аңғарындағы патшалық, Үндістан Брахмапутра аңғарындағы (қазіргі Ассам) Ахом патшалығы (ағ. 1228-1826 жж.) Солтүстік-шығыс Үндістанда моғолдардың экспансиясына тап болғанына қарамастан, өзінің тәуелсіздігін шамамен 600 жыл бойы сақтап қалды. Моң Маоның (қазіргі Юньнань провинциясы, Қытай) тай ханзадасы Сукафаа құрған, ол Брахмапутраның жоғарғы ағысындағы моң ретінде ылғалды күріш шаруашылығына негізделген. Ол 16 ғасырда Сухунгмунгтың тұсында кенеттен кеңейіп, көп ұлтты сипатқа ие болды, бұл бүкіл Брахмапутра аңғарының саяси және әлеуметтік өміріне үлкен әсер етті. Моамория көтерілісінің көтерілуімен патшалық әлсіреп, кейіннен Ассамға бірнеше рет жасалған бірмалық шабуылдарға ұшырады. Бірінші Англо-Бирма соғысынан кейін бималықтардың жеңілуімен және 1826 жылы Яндабо келісімінен кейін патшалықтың бақылауы Шығыс Үндістан компаниясының қолына өтті. Ол отарлау және кейінгі дәуірлерде Ахом патшалығы деп аталса да, ол негізінен көп ұлтты болды, ал тай Ахом халқы халқы халықтың 10% -дан азын құрады. Ахомдық деп аталатын процеске байланысты әр түрлі этникалық топтар ахом халқының бір бөлігіне айналды. Ахом халқының бұл патшалықтағы жеке басы өзгерген, патша кімге тиесілі екенін және кімге тиесілі емес екенін бақылаған. Ахомдар 1401 жылға дейін өз патшалығын Монг Дун Шун Кам деп атады, бірақ кейіннен Ассамды қабылдады. 1838 жылдан кейін британдықтар басқаратын провинция, кейіннен Үндістанның Ассам штаты осы атпен танылды. Патшалық Тайдың басқа мемлекеттерімен, әсіресе Монг Кванг (Нара) мемлекетпен 19-шы ғасырдағы билігінің соңына дейін тығыз саяси байланыстарды сақтады.

Тарих

Ахом патшалығы 1228 жылы тай ханзадасы Сукафа Монг Маодан Паткай тау жотасын кесіп өтіп, Брахмапутра аңғарына кірген кезде құрылған. Сукафа өз саяхаттарын аз санда туған жерінен бастаған болса керек, бірақ оған жол бойы басқа тай тайлары мен қарапайым ізбасарлары қосылып, оған қолдау көрсетті және шамамен 9000 адаммен Ассамға кірді. Оның тағдыры - жоғары Ассам, бұрынырақ Камарупа патшалығының иелігі болған, бірақ содан бері нашарлап бара жатқан жағдайға ұшыраған, оның ниеті жаулап алу және шабуыл жасау емес, тұрақты түрде шөпсіз жерге қоныстану және ауыл шаруашылығын жүргізу еді. Ахомдар жоғары Ассамдағы толқынды аллювиалды орман мен батпақты жазықтарды тұйықтардың желісі арқылы күріш өсіру үшін жай суды ұстай алатын жалпақ күріш алқаптарына айналдыру үшін бірінші кезекте жауапты болды. Тай-шаньдер өздерімен бірге мемлекет құрудың негізгі саяси құрылымдарын, сіркіреген күріш өсіру және гидрология сияқты артық өнім өндіру технологияларын, басшыларға негізделген патриархалды әлеуметтік ұйымды және өз тілінің әдеби түрін алып келді. Алдыңғы мемлекеттік құрылымдар (Камарупа) Солтүстік Үндістаннан саяси құрылымдарды алып, индо-арийлердің үстемдігіне әкелген болса, Ахом мемлекетінің құрылуы Оңтүстік-Шығыс Азияның саяси құрылымдарына негізделген баламалы модельді ұсынды және ол өзіндік саяси, әлеуметтік және мәдени бірегейліктің дамуына кеңістік берді. Брахмандар аңызын жасау Ассамдағы барлық ежелгі және ортағасырлық патшалықтардың, мысалы, Чутия мен Кахари патшалықтарының заңдылығын әртүрлі дәрежеде пайдаланғанына қарамастан, Ахомдар өздерінің Ленгдонға негізделген заңдылығын қолданып, өз билігін орнатып, жергілікті халықпен тиімді келіссөздер жүргізе алды. Соңғы Тунхунгия патшалары сактизмге ауысты, ал Шудра Маханталар мен олардың дінге кірмейтін адамдарын қуғын-сүргін Шива Сингханың тұсында басталды.

Монг Дун Шун Кам (12281401)

Сукафа (12281268) бірнеше онжылдықты жер-жерден көшіп-қонып, отарлар құрып, ақыры 1253 жылы Хараидеоға қоныстанды. Ол Даңгариялар, Бурхагохайн (Чао Фронгмунг) және Боргохайн (Чао Тхаонмунг) кеңселерін құрды. 1280 жылдары бұл екі лауазымға тәуелсіз бақылау аймақтары берілді; ішінара тұқым қуалайтын, ішінара сайланатын, патша мен екі кеңесші бір-бірін бақылауда ұстады. Сукафа өзінің билігі кезіндегі оқиғаларды хроникаға жазуды тапсырды, бұл практиканы оның мұрагерлері жалғастырды; және онда Буранжи жазуы институты пайда болды, бұл Үндістанда сирек кездесетін тарихшылық практика. Орта ғасырдың аяғында Ахом патшалығы, Могол империясы сияқты, кагази радж (жазбалары бар патшалық) ретінде танымал болды. Ахомдар күріш өсірудің озық технологияларын алып келді, олардың ойынша, олар құдайдан жерді егіншілікке айналдыруды және мемлекетсіз және ауыспалы егіншілерді өздеріне сіңіруді тапсырды. Көшіп-қонушы халықтар ха деп аталды және көптеген ха адамдар Ахомдық деп аталатын рәсім арқылы әртүрлі Ахом тайпаларына қабылданды. Сукафа Моран мен Барахи арасынан өзіне қосылуға дайын болғандармен достық қарым-қатынас жасап, оған қарсы шыққандарды семсермен өлтірді. Уақыт өте келе көптеген басқалар Ахом тайпаларына қосылды. Ахомдар өздерінің аз санды екенін жақсы білген және үлкен топтармен кездескенде шеберлікпен қашудан аулақ болған. Ахомдықтардың саны азаюы арқылы олардың саны да ұлғайды. Ахомизациялау процесі XVI ғасырға дейін айрықша маңызды болды, онда Сухунгмунгтың тұсында патшалық Чутия мен Кахари патшалықтарының есебінен үлкен аумақтық кеңеюді жүзеге асырды. Бұл кезде патшалық әлі де толық билік жүргізе алмаған еді. Сукафа Моң Маоға адалдық пен құрмет сөзін жіберді, бұл практиканы оның кейбір мұрагерлері 14-ші ғасырдың басына дейін жалғастырды, содан кейін Моң Маоның билігі Моң Кванның билігімен алмастырылды, бұл кезде Ахомдар құрмет көрсетуді тоқтатты. Ахомдар өздерінің жерлерін Монг Дун Сун Кам ("алтын бақтар елі") деп атай бастады. Сукафа Ахом халқының саны аз екенін ескеріп, Намандан аймағынан аулақ болғанмен, оның ұлы Сутеуфа Кахарилерді өз бетімен кері қайтаруға мәжбүр етті. Ахомдар бұл аймаққа кеңейді, бірақ келесі екі жүз жыл бойы Ахом аймағының кеңейуі болмады. Ахом патшалығы өзінің тарихының басым бөлігінде жабық болды және халықтың қозғалысы мұқият бақыланды. Бірі - Чутия патшалығымен достық кездесу, екіншісі - Камата патшалығымен некелесу. 14 ғасырдың соңында, жаңадан пайда болған Ахом мемлекеті мұрагерлік дағдарысқа, екі патша өлтірісіне және патшалық жоқ үш жылдам аралық кезеңдерге тап болды.

Ассам (14011510)

Судангфаа Бамуни Конвар Хабунгта брахман отбасында туып өскен, бұрынғы патшаның ұрпағы ретінде танылған және Бурхаохайн мен Боргохайн дағдарыс кезеңін аяқтау үшін таққа отырғызған. Ол астананың маңында брахмандық офицерлер, кеңесшілер мен қауымдарды құрды және брахмандық ықпал, болмашы болса да, алғаш рет сезілді. Бұл ықпалға қарсы бірнеше көтерілістер болды, бірақ Судангфа оларды бағындырып, билігін нығайта алды. Көтерілісшілердің бірі Монг Квангтан (Буранжида Нара деп аталады, Монг Маоның мұрагерлік мемлекеті, оған ертедегі Ахом патшалары алым-салық жіберген) әскери экспедицияны шақырды, нәтижесінде 1401 жылы қақтығыс болды, бірақ Судангфа экспедицияны жеңіп, екі мемлекет арасындағы шекараны Паткайда бекіткен келісіммен жанжалды аяқтады. Бұл оқиға Ахом мемлекетіне жасырын бағыныстан ашық егемендікке көшкендіктен маңызды болды. Бұл саяси құрылымның Mong Dun Sun Kham-дан "Асам" деп аталуына байланысты болды. Судангфая Чарагуада жаңа астана құрды, Ахом мемлекетімен бірге болған кландық адалдықты бұзып, оны патшаның саяси билігімен алмастырды. Судангфа хан Хабунг брахмандарын өзінің астанасына жақын орналастырды, өзінің асырап алған брахман отбасының ұлдарын шекаралық аймақтарға қоныстандырды, бұдан бұрын мемлекетті біріктірген тайпалық одақтарды бұзып, Ахом патшалығын толыққанды мемлекетке жақындатты. Келесі жүз жылда патшалық көбінесе бүлікшіл Нага топтарын басады, бірақ 1490 жылы Димаса патшалығымен болған қақтығыста Ахомдар оларды қарсы алуға жеткілікті күшті болмағандықтан, бейбітшілік туралы талап қойды. Ахом патшалығы брахмандармен қарым-қатынасын үздіксіз жақсартты, бұл оларға Үнді-арий тайпалық топтармен жақсы ниетке ие болуға және билікті нығайтуға мүмкіндік берді.

Толық мемлекет және кеңейту (15101609)

Ахом патшалығы қысқа мерзім ішінде Сухунгмунг Дихингия Раджаның тұсында толық мемлекетке айналды. Бұл 1510 жылы отаршылдықты біріктірумен басталды, содан кейін 1512 жылы Хабунгтағы Буян аймағына кеңейтілді (бәлкім, Судангфа кезінде қоныстанған Хабунгия брахмандарының ұрпақтарының көмегімен). Индо-арийлер Буйяндар астанаға көшіріліп, жазушылар мен жауынгерлер ретінде өсіп келе жатқан мемлекеттің төменгі сатысына сіңді. Олар өз кезегінде 1523 жылы дамыған Чутия патшалығының патшалық әулетін жоюға көмектесті; және сол патшалықтың ақсүйектері, қолбасшылары, кәсіби сыныптары, жауынгерлері мен технологиялары Ахом патшалығына сіңді. Ахом патшалығының осы құрылуы 1532 жылы Турбак басқарған Бенгалияның шабуылдаушылығына қарсы шықты және ол шабуылдаушы басшыны жоюға (өз-өзіне елеулі залал келтіре отырып) және кері шегінген басқыншыларды Қаратая өзеніне дейін қуып шыға алды. 1536 жылы Кахари патшалығымен байланыс орнағаннан кейін Ахом билігі Нагаундағы Колонг өзеніне дейін кеңейді. Сухунмұнг билігінің соңына қарай патшалықтың көлемі екі есеге көбейді. Бұл кеңейтулер патшалықта елеулі өзгерістерге әкелді - асам тілінде сөйлейтін индуизацияланған субъектілер Ахомдардың өзінен көп болды; Чутия патшалығының сіңірілуі оған қолөнер шеберліктерінің кең ауқымы қолжетімді болды, бұл еңбек бөлінуінің аясын арттырды. Ахом патшаларының билігіне заңдылық беру үшін Сухунгмунг Ахомдар арасында раджпутизация процесіне ұқсас ештеңе болмағанмен, Сугарнарайана (Сваргадео) атағын алды. Патшалардың министрлермен институционалдық қарым-қатынасының сипаты жаңа лауазымның құрылуымен өзгерді, ол Чутсия кеңсесі есімін алған Борпатрогохайн; Садияхуа Гохайн (Чутсия патшалығынан алынған аумақтар) және Марангихоуа Гохайн (Качари патшалығынан алынған аумақтар) кеңселерінің құрылуы. Тон Хам Боргохайнның қолбасшылығындағы ахомдар басқыншыларды қуып, Каратоя өзеніне жеткенде, өздерін бұрынғы Камарупа патшалығының заңды мұрагері ретінде көре бастады.

Пісіру күйі (16091682)

Ахом патшалығы кеңінен тарады және оның көптеген ерекшеліктері Пратап Сингханың тұсында моғолдардың тұрақты шабуылдарына қарсы тұруға арналған. Пайк жүйесі 1609 жылы кәсіби кель жүйесімен қайта ұйымдастырылды, туыстық негізделген фоидтық жүйенің орнын ауыстырды. Пайктарды патша гранттары арқылы патшалық емес мекемелерге тұрақты түрде жатқызуға болады. Сол патшаның тұсында Борфукан (Көшелер мен Моғолдардан алынған аумақтардың вице-падишасы) және Борбаруа ("хатшы" патшалық үкімет) кеңселері Патра-Мантрилердің санын беске дейін ұлғайту үшін құрылды. Ахом патшаларының ағамдық атауларына қоса индуистік атауды қабылдауы және индуистік мекемелерді қамқорлау Пратап Сингхадан басталды, бірақ Ахом патшаларының индуизмге ресми кірігуі 1648 жылға дейін болған жоқ. Асам тілі алғаш рет Ахом сотына кірді және қысқа уақыт бойы бірге өмір сүріп, ақырында Ахом тілінің орнын басты. Патшалық аяқталғанға дейін мемлекеттік құрылымды қайта құруға тырысулар болған жоқ.

Кох қатынастары

1581 жылы Кох патшалығының екі тармағы Кох әулетінің арасында бөлінгеннен кейін, Ахомдар 1603 жылдан бастап өздерінің батыс көршісі Кох Хажо тармағымен одақтасып, оларды 1576 жылға қарай өз билігін Бенгалияға дейін кеңейткен моғолдарға қарсы буфер ретінде қолдады. 1614 жылы Кох-Хажо билігінің құлдырауынан кейін моғолдар Барнади өзенінің бойымен билікке келді. 1616 жылы Моғолдар шығысқа қарай өрлеуге тырысты. Бұл Самдара шайқасы Ахом-Моғол қақтығыстарының басталуы болды. 1682 жылы Манас өзенінің батысына Моғолдарды тығып жіберген Ахомдар, Итахули шайқасында Моғолдарды қайтадан батысқа итермелеуге мүмкіндік алды.

Моғолдық қатынастар

1657 жылы Шах Жаханның ұлдары арасындағы "Тұғындық соғысына" байланысты. Ахом патшасы Жаядваджа Сингха өз билігін кеңейтіп, Камрупты басып алды. Ол тез арада бүкіл Батыс Ассамға билігін кеңейтті. Ол өз билігіне бүкіл Брахмапутра аңғарын, шығыстағы Садиадан бастап оңтүстіктегі Шерпурға дейін қоныстандырды. Осылайша, Ахом мемлекеті ең үлкен аумақтық шыңға жетті. 1662 жылы Аурангзеб жоғалған жерлерді алып келу және сол тоқсандағы бүлікші элементтерді жазалау үшін өзінің бас лейтенанты Мир Джумала II бастаған шабуылға шықты. Бұл шабуылда Ахомдар жақсы қарсы тұра алмады, ал моғолдар астанасы Гархгаонды басып алды. Оны ұстай алмады, Сараихат шайқасының соңында Ахомдар моғолдардың ірі шабуылына қарсы тұра алмады, сонымен қатар өздерінің шекараларын батысқа Манас өзеніне дейін кеңейтті. Батыс шекарасы Манас өзенінде Итахули шайқасынан кейін бекітілді, ол британдықтар аннексиялағанға дейін солай болды. Сараихат шайқасынан кейін патшалық он жылдық саяси тәртіпсіздікке ұшырады. Бұл кезеңде ақсүйектер билік құрып, жеті патшаны таққа отырғызып, орнынан түсірді. Осы уақыт аралығында Камруп бірнеше жылға моғолдардың қолына қайтады.

Тунхунгия режимі (16821826)

Гададар Сингха Ассамда "Тункхуния билігін" орнатты, ол патшалықтың соңына дейін билікте болды. 1682 жылы Моголдар Итахуль шайқасында жеңілді, ал Манас өзені батыс шекара ретінде бекітілді. Гададар Сингха мемлекет пен халыққа зор билік пен ықпал етуді бастаған Вайшнав сатраларымен қақтығысқа түсті және Вайшнавиттерді кеңінен қуғын-сүргінге ұшыратты. Тунхунгия Ахом патшаларының билігі өнер мен инженерлік құрылыстардағы жетістіктермен ерекшеленді. Тунхунгия билігі Моамория көтерілісіне дейін салыстырмалы бейбітшілік пен тұрақтылық уақытын көрді, сонымен қатар патшалықты бөлшектеп жіберген ішкі жанжалдар болды. Гуханың (1986) айтуынша, Ахом Ассамы 1770 жылға дейін өркендеуін жалғастырды. Тунхунгияның билігі XVIII ғасырдың бірінші жартысына дейін салыстырмалы түрде бейбіт өмір сүрді. Жаңа өнер мен қолөнер, жаңа дақылдар, тіпті жаңа киім үлгілері пайда болды. Рудра Сингха, оның аты Сухрунгфа, оның тұсында патшалық өзінің zeinth-ке жетті. Ол Димаса мен Джайнтия патшалықтарын басып алды. Ол шекараны батысқа қарай кеңейту үшін үлкен дайындықтар жасады, шығыс Үндістанның индус патшаларының конфедерациясын моғолдарға қарсы жасауға тырысты. Бірақ ол 1714 жылы жоспарларын жүзеге асыра алмай қайтыс болды. Рудра Сингха Вайшнав сатрларын қайта қалпына келтірді, ол өзі Ауниати Госайнның (ең ықпалды брахман Сатрадхикар) бастамасын қабылдады, бірақ кейінірек өмірінде ол Шактизмге бейімделді, оны монархқа қолайлы деп санады, ол Бенгалиядан Кришнарам Бхаттачарьяны, яғни Праватия Госайнды шақырды. Өлім аузында жатқан кезінде ол өзінің бес ұлының да патша болуын тіледі. Ол оларға Парватия Госайн Сива Сингханың (Суттанфа) бастамашылығын қабылдауға кеңес берді. Парватия Госайнның бастамасын қабылдап, оған үлкен жер гранттары мен пайкаларды беріп, оны "Нилачал тауы" деп атады. Шива Сингхаға брахмандар мен астрологтар қатты әсер етті. 1722 жылы астрологтар оның билігі Чатрабханга йоганың зұлым әсерінен тез арада аяқталатынын болжады. Сондықтан ол патшалық паранша мен тағын әйелі Фулешвариге тапсырды, оған Праватия Госайнның кеңесі бойынша "Барраджа" атағы берілді. Фулесури діни істерге тым көп араласып, Шудра Маханталардың қорлауына себепші болды. Прамата Сингха, сол кездегі аты Суненфа, оның билік еткен кезінен ешқандай маңызды дерек жоқ. Ол мансори бар Ранг-гарды және Солтүстік Гуахатиде Сукрешвар мен Рудрешвар ғибадатханаларын салдырды. Оның билігі кезінде Кирти Чандра Борбаруа өзінің саяси ықпалының көп бөлігін алды. 1744 жылы ол Твипра патшасының елшісін қабылдады. Ол 1751 жылы қайтыс болды. Раджесвар Сингха, оның аты Супремфа, ол өзінің аға ағасы Баржана Гохайнның абыройы туралы талаптарды бір жағына қалдырып, Кирти Чандра Борбаруаның тағына отырғызды. Раджешвар Сингха Ахом патшаларының ішіндегі ең көп ғибадатхананы тұрғызған, ол ортодоксалды индус болды және Нати Госянның (Правтия Госайнның туысы) бастамасын алды. 1765 жылы Манипурға экспедиция жіберді, оның патшасы Джей Сингха Ахом патшасына өз елін бірмалықтардың басып алуынан қайтарып алуды өтінді. Бірінші экспедициялық күшті "Нага таулы" арқылы жіберді, ал 1767 жылы бұрынғы Раха жолы арқылы басқа күш жіберілді. Екінші экспедиция сәтті өтті және Манипурды қайтарып алу мақсатына жетті. Ахом хандығының ең беделді билеушісі болған Кирти Чандра Борбаруа Буранжиді өртеп жіберді. Раджесвар Сингханың билігі Ахом билігінің және даңқының аяқталуына әкелді, оның билігі кезінде шірудің белгілері көрінді. Оның орнын інісі Лакшми Сингха , немесе Суньопаа бағындырады .

Төмендеу

18 ғасырдың ортасына қарай Ахом патшалығы әлсіз институционалдық база мен аз экономикалық артықшылықпен қамтамасыз етілген, шын мәнінде, тым ауыр иерархиялық құрылым болды. 17 ғасырда патшалыққа Моғол шапқыншылығын қайталап қарсы алуға көмектескен Пайк жүйесі өте ескірген. Биліктің кейінгі кезеңі әлеуметтік қақтығыстардың артуымен ерекшеленді, бұл Моамория көтерілісіне әкелді. Моамориялар бірнеше жыл бойы астана Рангпурда билікті басып алып, ұстап тұра алды, бірақ ақыр соңында капитан Уэлштің басшылығымен ағылшындардың көмегімен жойылды. Келесі қуғын-сүргін эмиграция мен өлім жазасына байланысты үлкен халық санының азаюына әкелді, бірақ қақтығыстар ешқашан шешілмеді. Патшалық әлсіреп, бірнеше рет Мьянма шабуылдарына ұшырады. Ақыры 1826 жылы Яндабо келісімінен кейін патшалық британдықтардың қолына өтті.

Ахом экономикалық жүйесі

Ахом патшалығы паик жүйесіне негізделген, бұл феодалдық емес, Азиялық емес, құлшылықтың бір түрі. Алғашқы монеталарды 17 ғасырда Джаядваджа Сингха енгізді, бірақ Пайк жүйесі бойынша жеке қызмет көрсету жүйесі сақталды. 17 ғасырда Ахом патшалығы бұрынғы Кох және Моғол аймақтарын қамтуға кеңейген кезде, олардың кіріс жүйелерімен байланысқа келіп, соған сәйкес бейімделген.

Сауда

Сауда әдетте алмасу арқылы жүргізіліп, ақша айналымы шектеулі болды. Шиһабуддин Тайлаштың айтуынша, Ахом патшалығындағы ақша - каври, рупия және алтын монеталар. Рудра Сингханың тұсында сыртқы сауданың артуымен ақша айналымының да өсуі болды. Шива Сингханың тұсында жазылған жазуларда патшалықтың түрлі ғибадатханаларында ғибадат ету кезінде күріш, қаз, май, дәнді дақылдар, ешкі, пігіл сияқты тауарлардың бағасы көрсетілген. Бұл алмасу экономикасы ақша экономикасымен алмасу процесінде болды деген қорытындыға келеді, бұл Ассамның феодалдық Үндістанмен және солтүстік-шығыстағы көршілес елдермен экономикалық байланыстарын дамытудың нәтижесі болды.

Тибетпен сауда

Тибетпен сауда-саттыққа байланысты, Джаядваджа Сингханың монетасында екі жағында да "Цзан Бао" деп жазылған бір-бір қытай таңбасы бар. Бұл "Сіздің құрметіңіздің қазынасы" деп аударылған. Николас Родхес жазуды "Тибет валютасы" деп оқыды, сондай-ақ бұл екі таңбаны 1792 және 1836 жылдар аралығында Лхасадағы қытайлықтар "Тибет валютасы" деген мағынада қолданды. Сонымен қатар, Қытай мен Тибет арасында XVII ғасырдың ортасында маңызды байланыс болған, сондықтан асамдықтар қытай таңбасын асамдық-тибет сауда монетасына лайықты деп ойлаған болуы мүмкін. Бұл шығарманы Жаядваджа Сингханың Тибет бағытынан келген қытайлық білімді тұлғалармен сауда-саттыққа жәрдемдесу үшін жасаған әрекеті деп айтуға болады. Рудра Сингханың Тибетпен кең ауқымды сауда жасағаны және шетелдіктердің елге кіруіне қатаң шектеулер қойып отырғанына қарамастан, басқа елдермен қарым-қатынасты көтермелегені айтылады. Оның билік құрған кезінде жасалған кейбір монеталар осы саудадан түскен күмістен жасалған болса керек. Ахомдардың басқа халықтармен сауда қатынастарын түсінуге болатын тағы бір жайт - күміс монеталарды қолдану. Айта кетейік, солтүстік-шығыста немесе Үндістанның қалған бөлігінде күміс кен орындары жоқ, сондықтан металл сауда нәтижесінде кірді.

Ауқымы

Оның ұзындығы 800 шақырым, ені 96 шақырымдай болатын. Патшалықты үш негізгі аймаққа бөлуге болады: солтүстік жағалау (Уттаркуль), оңтүстік жағалау (Дахинкуль) және Мажули аралы. Солтүстік жағалауы (Уттаркуль) халық саны көп және құнарлы болды, бірақ Ахом патшалары өздерінің астанасын оңтүстік жағалауында (Дакинкуль) құрды, өйткені онда қолжетімді емес бекіністер мен қорғанысты орталық орындар болды.

Қалалық даму

Қалалар да болды, бірақ халықтың аз бөлігі ғана соларда өмір сүрді. Ахом дәуіріндегі маңызды қалалар Рангпур, Гарггон, Гувахати және Хажо болды. Қаланың астанасы Рангпурдың аумағы 32 км. 1794 жылы Уэльске. Алайда, халық саны 10 мыңнан аспады.

Сваргадео мен Патра Мантрис

Ахом патшалығын Сваргадео (ахом тілінде: Чао Фа) деп аталатын патша басқарған. Тұқым қуалау әдетте тұңғыштық бойынша жүргізілетін, бірақ кейде ұлы Гохаиндер (Дангариа) басқа сызықтан Сукафаның басқа ұрпағын таңдай алатын немесе тіпті таққа отырған адамды демеушілікке ұшырата алатын. Дангария: Сукафаның екі ұлы Гохайыны болды: Бурхагохайн және Боргохайн. 1280 жылдары оларға тәуелсіз аумақтар берілді, олар билат немесе раджья деп аталатын өз аумақтарында шын мәнінде егемен болды. Бурхагохайнның аумағы Садия мен Герелуа өзендерінің арасында, Брахмапутра өзенінің солтүстік жағалауында, ал Боргохайнның аумағы батыста Бурай өзеніне дейін болды. Оларға өздері басқаратын пайктарға толықтай билік берілді. Бұл лауазымдар әдетте белгілі бір отбасылардан толтырылған. Сваргадео лауазымына лайық болған ханзадалар бұл лауазымдарға қарастырылмаған және керісінше. 1527 жылы Сухунмюнг үшінші Гохайнды, Борпатрогохайнды қосты. Борпатрогохайнның аумағы қалған екі Гохайнның аумақтары арасында орналасқан. Патшалық офицерлері: Пратап Сингха патшаның тікелей қарамағындағы Борбаруа және Борфукан деген екі лауазымдарды қосты. Борбаруа әскери және сот басшылары ретінде қызмет атқарды, ол Даңгарияның қол астында емес, Калиабордың шығысындағы аймақтың қолбасшысы болды. Ол өзінің қол астындағы пайктердің тек бір бөлігін жеке пайдалану үшін (данғарияларға қарағанда) пайдалана алатын, қалғандары Ахом мемлекетіне қызмет көрсетті. Борфукан Калиабордың батысындағы аймақтың әскери және азаматтық басқаруында болды және батыстағы Сваргадеоның вице-королі ретінде әрекет етті. Борбаруалар көбінесе Моран, Кахари, Чиринг және Хамти қауымдастықтарынан шыққан, ал төменгі Ассамның Борфуканы Чутия қауымдастығынан тағайындалған. Борбаруа мен Борфукан лауазымдары тұқым қуалайтын емес, сондықтан кез келген отбасынан таңдауға болады. Патра-Мантрис: Бес лауазым Патра-Мантристі (Министрлер кеңесі) құрады. Супимфа (14921497) кезінен бастап Патра-Мантрилердің бірі - Раджмантри (Премьер-министр, сонымен қатар Борпатро; Ахом тілі: Шенглунг) болды, ол қосымша өкілеттіктер мен Жакайчук ауылынан мың қосымша пайктардың қызметін пайдаланды.

Басқа лауазымды адамдар

Борбаруа мен Борфуканның әскери және сот міндеттері болды, оларға Фуканның екі бөлек кеңесі (сора) көмектесті. Борфуканның сорасы Гувахатиде, Борбаруаның сорасы астанада отырды. Олардың алтауы Борбаруа кеңесін құрды, әрқайсысының жеке міндеттері болды. Мың адамнан тұратын Наубайша Фукан патшалық қайықты басқарады, Бхитаруал Фукан, На Фукан, Дихингия Фукан, Дека Фукан және Неог Фукан Фукан кеңесін құрады. Борфуканның сондай-ақ алты бағынысты фуканнан тұратын осындай кеңесі болды, ол барлық маңызды мәселелер бойынша кеңесуге міндетті болды. Бұл кеңеске алты мың пайқ, төрт мың пайқ, Дихингия, Нек және екі Чутия болған Пани Фукан, Дека Фукан кірді. Ал олардың басшылары Барух есімді болатын. Баруалардың жиырма немесе одан да көп саны болды, олардың ішінде Бхандари Баруа немесе қазынашы; Дулия Баруа, патшалық паланкиндерді басқаратын; Чаудан Баруа, өлім жазасын қадағалаған; Ханикар Баруа бас қолөнерші; Сонадар Баруа - монета шебері және бас зергер; Без Баруа - патша отбасының дәрігері, Хати Баруа, Гора Баруа және т.б. Басқа лауазымды адамдар он екі Раджхова, және бірнеше Катаки, Какати және Долаи болды. Раджховалар берілген аумақтардың әкімдері және үш мың пайқтың қолбасшылары болды. Олар жергілікті дауларды шешіп, қоғамдық жұмыстарды қадағалаған төрешілер болды. Катакилер шетелдіктермен және таулы тайпалармен қарым-қатынаста болған елшілер болды. Какатилер ресми құжаттар жазушылар болды. Долайлар астрологияны түсіндіріп, кез келген маңызды оқиға мен іс-шараның қолайлы уақытын және күнін белгіледі.

Пайк қызметкерлері

Ахом патшалығы 1608 жылы Момай Тамули Барбаруа қайта ұйымдастырған паик жүйесіне, яғни құлшылық жұмысының бір түріне тәуелді болды. Әр ортақ пән пайк болып саналды, ал төрт пайк готты құрады. Жылдың кез келген уақытында паиктардың бірі патшаға тікелей қызмет көрсетті, ал қалғандары оның егістіктерінде болды. Пайк жүйесі пайк қызметкерлерімен басқарылды: Бора 20 пайк, 100 сайкия және 1000 хазаркаға жауапты болды. Бір раджхоуа үш мың, ал Фукан алты мың пайк жасағын басқарды.

Адамдардың топтары

Субинфа (12811293), үшінші Ахом патшасы, Сатгария Ахом ("Жеті үйдің Ахом") аристократиясын: Чаофа, Бурхагохайн және Боргохайн отбасыларын және төрт діни нәсілді - Деодхай, Мохан, Байлунг және Чиринг Фуканды белгіледі. Бұл желілер экзогамиялық некелік қатынастарды сақтады. Кейінгі уақытта басқа рулар қосылғанда немесе бұрынғы рулар бөлінгенде, рулар саны өсті. Патша тек бірінші отбасыға ғана тиесілі бола алады, ал Бурхагохайн мен Боргохайн тек екінші және үшінші отбасыларға ғана тиесілі. Борфукандардың көпшілігі чутиялық этносқа, ал борбаруалар моран, чиринг және хамати топтарына жататын. Кеңейтілген дворяндық жер иелері аристократиясынан және ешқандай салық төлемейтін рухани таптан тұратын. Апайкан шамуа - бұл кхелдерден босатылған және тек ақша салығын төлеген ақсүйектер. Пайқан шамуа - қолөнершілер, сауаттылар мен қолөнерге бейім адамдар, олар қолмен жұмыс істемейтін және салық ретінде қызмет көрсеткен. Канри паик қол еңбегімен айналысты. Ең төменгі деңгей - ликхус, банди-бети және басқа да крепостнойлар мен бондалар. Сабақ арасында белгілі бір деңгейде қозғалыс болды. Момай Тамули Борборуа ранг арқылы бондадшыдан Пратап Сингханың тұңғыш Борборуасына дейін көтерілді.

Сәулет

Рангпурдағы мегаполисте Талатал, Ранг, Гола және Гарггоандағы Каренг орналасқан.

Ғибадатханалар

Орта ғасырдың аяғында Ассамда көп сандаған ғибадатханалар Ахом патшаларына тиесілі. Ахом дәуіріндегі елеулі ғибадатханалар: Шивасағар ғибадатханалар тобы, Джейсагар ғибадатханалар тобы, Гаурисагар ғибадатханалар тобы, Рудрасагар ғибадатханасы, Негеритинг Шива ғибадатханасы, Рангнатх ғибадатханасы, Маникарнешвар ғибадатханасы, Диргешвари ғибадатханасы, Хатимура ғибадатханасы, Кедар ғибадатханасы, Басишта ғибадатханасы, Сукрешвар ғибадатханасы, Умананда ғибадатханасы, Рудерешвар ғибадатханасы және т.б.

Танкілер

Су тапшылығы мен діни мақсаттар үшін көптеген үлкенді-кішілі резервуарлар қазылып, су жинауға қажеттілік туды. Олардың даңқы өздерінің жағалауында ғибадатханалар салу арқылы арттырылды. Ахом дәуіріндегі елеулі танктер: Сивасагар танкісі, Джейсагар танкісі, Гаурисагар танкісі, Лакшмисагар танкісі және Вишусагар танкісі немесе Раджмао пухури және т.б. Ахом билеушілері қазған басқа да резервуарлардың саны шамамен 200-ге жуық деп бағаланады.

Музыка және би

Музыка мен би мәдениеті кеңінен тараған және танымал болды, сондай-ақ патшалықтардың қамқорлығын алды. Ахом патшалары моғол музыкасын жоғары бағалады және оны үйрену үшін музыканттарды Делиге жіберді. Музыканы насихаттау үшін "Гайан Баруа" сияқты кейбір офицерлер тағайындалды.

Символ

Патшалықтың патшалық белгісі - Ngi ngao kham, бұл - мифтік қанатты арыстан айдаһар.