Кіріспе

Дәрілік препараттың түрі А соңғы шараның дәрісі (DoLR), сонымен қатар батырлық доза деп аталады, бұл басқа дәрілік препараттардың барлығы науқаста жеткілікті жауап бере алмағаннан кейін сыналатын фармацевтикалық дәрі. Дәріге төзімділік, мысалы, антимикробтық төзімділік немесе антинеопластикалық төзімділік, бірінші кезектегі дәрілік заттың тиімділігін, әсіресе көп дәріге төзімді патогендер мен ісіктер жағдайында, жоғалтуы мүмкін. Мұндай балама қолданыстағы нормативтік талаптардан немесе медициналық тәжірибеден тыс болуы мүмкін, бұл жағдайда оны құтқару терапиясы деп қарастыруға болады.

Мақсаттары

Дәрі-дәрмекті соңғы кезекте қолдану пациенттің күтімі желісінің мүшелері арасындағы келісімге негізделуі мүмкін, оның ішінде дәрігерлер мен бірнеше мамандықтар бойынша денсаулық сақтау мамандары немесе пациенттің белгілі бір емдеу курсын жалғастыруға деген қалауы және практик дәрігердің осы курсты жүргізуге деген дайындығы. Кейбір жағдайларда, мысалы, бактериялық сепсис немесе септикалық шок сияқты ауыр жағдайларда, соңғы мүмкіндіктерге көбірек жол беріледі. Соңғы шара ретінде қарастырылатын терапиялар кейде, егер бір агенттің дозаға байланысты тиімділігі уақытқа байланысты маңызды жағдайларда, мысалы, өлім-жітім жағдайы кезінде, ең көп көрінеді. Соңғы рет қолданылатын дәрілердің көбі антибиотиктер, вирусқа қарсы дәрілер және химиотерапиялық препараттар болып табылады. Бұл препараттар жиі дозаға әсер етуіне байланысты әсерлердің ең тиімділері болып саналады немесе олар өте аз немесе мүлдем берік тұқымдар жоқ дәрілер болып табылады. Инфекциялық патологиялық ауруларды емдеуге арналған антибиотиктер, вирусқа қарсы препараттар және басқа да агенттер туралы айтқанда, соңғы дәрі-дәрмектерді қолдану әдетте дәрі-дәрмектерге қарсы тұрудың дамуын болдырмау үшін жиі қолданылатын емдеу нұсқаларының сынағы мен сәтсіздігінен кейін ғана тоқтатылады. Антимикробтық қарсылық пен соңғы дәрі-дәрмектің жіктелуі арасындағы байланыстың ең көп таралған мысалдарының бірі - Staphylococcus aureus (MRSA) пайда болуы (кейде S. aureus-тің кейбір тұқымдарының пенициллин емес антибиотиктерге қарсылық танытуына байланысты бірнеше дәріге төзімді S. aureus деп те аталады). S. aureus күдікті аурулары кезінде көптеген қоғамдық денсаулық сақтау мекемелері (оның ішінде Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) және АҚШ-тағы Ауруларды бақылау және алдын алу орталықтары (CDC)) S. aureus үшін емпирикалық терапиямен емдеуді ұсынады, бұл дәріге төзімділік жағдайларын оқшаулау үшін бастапқы емдеуге және зертханалық диагностика әдістеріне жауап беруді бағалауға баса назар аударады. Резистентті штаммдардың ауыр немесе өлімге әкелуі мүмкін мүмкіндігінен, бастапқы емдеуге көбінесе кросс- резистенттілік танытпайтын бірнеше микробқа қарсы препараттарды бір мезгілде қолдану жатады, осылайша дәрілік препараттың әсерін бағалау кезінде бір ғана препаратпен резистентті штаммның жеткіліксіз емделу мүмкіндігін азайту үшін. Клиникалық зертханалық зерттеулер арқылы белгілі бір резистенттілік профилі анықталғаннан кейін, емдеу жиі көрсетілгендей өзгертіледі. Ванкомицин ұзақ уақыт бойы көптеген дәріге төзімді инфекциялық агенттерді емдеудегі тиімділігі және ішектік интравенозды қабылдау қажеттілігі үшін соңғы құрал ретінде қарастырылды. Жақында S. aureus кейбір штаммдарында (кейде vancomycin- резистентті S. aureus (VRSA) немесе vancomycin- аралық резистентті S. aureus (VISA)) жиі метициллин / пенициллинге қарсылықпен сәйкес келетін, тіпті ванкомицинге қарсылық көрсетілді. Бұл жаңа антибиотиктерді (мысалы, линезолид) енгізуге түрткі болды, олар жоғары дәріге төзімді штаммдарында тиімділігін көрсетті. Сонымен қатар, ванкомицинге төзімді энтерококк (ВРЕ) деп аталатын ванкомицинге төзімділікті дамытқан энтерококк штаммдары бар. Төртінші (немесе одан жоғары) жолдағы ем немесе эксперименталды ем ретінде жіктелген агенттер емдеу иерархиясында төмен орналасуына байланысты әдетте соңғы құрал дәрілері болып саналуы мүмкін. Мұндай орналастыру көптеген факторларға байланысты болуы мүмкін, соның ішінде басқа препараттардың тиімділігі, әлеуметтік- экономикалық факторлар, қол жетімділік мәселесі, жағымсыз жанама әсерлер немесе пациенттің төзімділігіне қатысты ұқсас мәселелер. Кейбір эксперименталды терапияны соңғы шара ретінде қолдануға болады, егер басқа барлық қабылданған емдеу әдістері сәтсіз болса. Соңғы шара ретінде қолданылатын дәрілердің көпшілігі антибиотиктер немесе вирусқа қарсы дәрілер болса да, басқа дәрілер кейде соңғы шара ретінде қарастырылады, мысалы цисаприд.

Микробқа қарсы препараттар

Аминогликозидтер: есту қабілетін жоғалту және бүйрекке зақым келтіру қаупіне байланысты оларды қолдану өте шектеулі. Амфотерицин В өмірге қауіп төндіретін саңырауқұлақ инфекциялары мен бастапқы амебалық менингоэнцефалитке қолданылады; оның жанама әсерлері жиі ауыр немесе өлімге әкелуі мүмкін. Карбапенемдер (мимипенем/циластатин сияқты) әр түрлі бактериялық инфекцияларға қарсы соңғы шара ретінде қолданылады. Цефтобипрол және цефтаролин - метициллинге төзімді Staphylococcus aureus (MRSA) қарсы белсенді бесінші буын цефалоспориндары; дәріге төзімділіктің дамуын болдырмау үшін қолдану шектеледі. Цефидерокол - бұл семіздік жолдарының күрделі инфекцияларын (СПИ) емдеуге арналған цефалоспорин, бұл аурулар бірнеше дәріге төзімді Грам- негативті бактериялардың әсерінен басқа да емнің мүмкіндігі шектеулі немесе жоқ пациенттерде пайда болады. Хлорфеникол - бұрын Рокки- Маунтиннің пәкті қызуының бірінші желілік терапиясы (доксициклин пайда болғанға дейін). Сонымен қатар, бактериялық конъюнктивит үшін бірінші желілік терапия (топикалық түрде қолданылады) және пенициллинге немесе цефалоспоринге аллергия болған кезде менингит үшін жүйелік түрде қолданылады. Апластикалық анемияның қайтарымсыз, өлімге әкелетін және сұр нәресте синдромының қабылдауға болмайтын жоғары тәуекелі интравенттік хлорамфениколды соңғы құрал ретінде қолдануға мәжбүр етеді. Колистин Pseudomonas вирусы сияқты өмірге қауіпті инфекцияларға қарсы қолданылады; бүйрек пен жүйке зақымдану қаупі бар. Фостемсавир (АИТВ- дің қосылу ингибиторы) және ленакапавир (АИТВ- дің капсид ингибиторы) көп дәрі- дәрмектерге төзімді АИТВ- 1 инфекциясы бар, қазіргі антиретровирустық емделу режиміне төзімділік, төзімсіздік немесе қауіпсіздік себептерімен сәйкес келмейтін, ауыр емделуден өткен ересектерге қолданылады. Линезолидті қолдану шығындарының жоғарылығы мен көру қабілетін жоғалту немесе миопатия (митохондриялық зақымданудан) қаупіне байланысты шектеулі. Тигециклин Ацинетобактер мен Легионелла түрлерін жою үшін қолданылады; бұл препараттың шектелуі - оның қымбаттылығы және бауыр зақымдану қаупі.

Басқа дәрі-дәрмектер

Алосетрон - қатаң созылмалы диареямен жүретін, қызыл ішек синдромы (IBS D) ауруына қарсы ем қабылдамайтын әйелдерде қолданылады. Ерекше ауыр ас қорыту жолдарының, мысалы, ишемиялық колит пен іш қатудың асқынулары, пайда болуынан оның қолданылуы шектеледі. Цисаприд ауыр гастроэзофагеальдық рефлюкс ауруына (ГЭРБ) қолданылады; жүрек аритмиясы қаупі бар. Клометиазол - бензодиазепиндер әсер етпеген кезде алкогольді ішімдіктерді тастауды емдеуде қолданылатын седативті/ гипнотикалық препарат. Клозапин емге төзімді шизофренияда қолданылады, кем дегенде екі түрлі антипсихотикалық препараттарға жауап бермейді; мұндай шектеудің негізгі себебі - агранулоцитоз және басқа да ауыр жанама әсерлер, соның ішінде ұстамалар мен миокардит. Felbamate рефракторлық эпилепсияда қолданылатын конвульсияға қарсы дәрі. Оны қолдану апластикалық анемия мен бауыр жетіспеушілігіне ұшырау қаупімен байланысты. Изотретиноин акнеге қарсы барлық жергілікті емдеу немесе антибиотиктер сәтсіз болған кезде көптеген дерматологтар изотретиноинге жүгінеді, бұл терідегі май өндірісін тұрақты түрде кептіретін және акнеге қарсы тұрақты шешім болып табылатын ауызша емдеу. Ол ауыр мұрын қан кетуіне, жүктілік кезінде қабылдағанда туа біткен кемшіліктерге әкелуі мүмкін, депрессияға, шаштың түсіп кетуіне әкелуі мүмкін және бүкіл денедегі теріді тұрақты түрде кептіре алады, сондықтан бұл алғашқы емдеу әдісі емес. Левосимендан - бұл қалыпты емдеу жеткіліксіз болған жағдайларда, жіті декомпенсацияланған ауыр созылмалы жүрек жетіспеушілігі кезінде қолданылады. Ауызбен берілетін миноксидил гипертонияға, ал жергілікті миноксидил шашты жоғалтуға арналған бірінші кезектегі дәрі. Моноамин оксидаза ингибиторлары гипертониялық дағдарысты және/ немесе серотонин синдромын тудыруы мүмкін диеталық және дәрілік өзара әсерлесудің потенциалды қауіптілігі үшін олар әдетте басқа антидепрессанттар кластары (мысалы, СИОК немесе СНРИ) жұмыс істемеген кезде ғана қолданылады. Талидомид 1961 жылы жүкті әйелдер арасында ауыр туа біткен ақаулардың (фокомелия немесе тетрамелия) кең таралуына байланысты шығарылды, АҚШ- тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы 1998 жылы талидомидті эритема нодосум лепрозумға (ENL) және 2008 жылы көп миеломаның жаңа жағдайларына (декаметазонмен бірге) мақұлдады. Талидомидтің үлкен "белгісіз" бизнесі сирек кездесетін қатерлі ісіктерге арналған, тіпті ол тек FDA-ның эритема нодосум лепрозумға арналған мақұлдауымен басталды. Толкапон Паркинсон ауруы бар пациенттерде қолданылады, олар басқа қосымша терапияға лайық емес. Гепатотоксикалық әсері болғандықтан қолдану шектеулері қойылды. Вигабатрин тұрақты көру қабілетін жоғалту қаупіне байланысты тек қана емдеуге төзімді эпилепсия кезінде қолданылады.