Кіріспе
2007 жылы ғарышқа ұшуға қатысты оқиғалар 2007 жылы ғарышқа ұшуда бірнеше маңызды оқиғалар болды, соның ішінде қытайлық ASAT сынағы, АҚШ-тың Феникс және Даун миссияларының Марс пен Астероидтар белдеуін зерттеу үшін ұшырылуы, Жапонияның Кагуя Ай орбитасы және Қытайдың алғашқы Ай зонд, Чанъэ 1. Халықаралық деңгейде қабылданған ғарыш ұшуының анықтамасы - бұл теңіз деңгейінен 100 шақырым жоғарыда Карман сызығын кесіп өтетін кез келген ұшу. Жылдың алғашқы ғарыш ұшуы 10 қаңтарда Сатиш Даван ғарыш орталығынан ұшырылған PSLV төрт ғарыш кемесін Жердің төменгі орбитасына жіберген кезде болды. Осы ғарыш кемелерінің бірі - SRE-1 ғарыш кемесі 12 күннен кейін Жерге қайта оралды. 2007 жылы бірнеше тасымалшы зымыран алғашқы ұшуларын жасады: PSLV CA, Long March 3B/E, Shavit 2, Zenit 2M, Proton M Enhanced. Бұлардың барлығы қазіргі жүйелердің жаңартылған немесе жаңартылған нұсқалары болды. RS 24 зымыраны да алғашқы ұшырылуын жүргізді, ал Atlas V 421 конфигурациясында алғашқы ұшуын жасады. Бірінші Колумбия және Маврикий спутниктері, тиісінше Libertad 1 және Rascom QAF 1, 2007 жылы ұшырылды, бірақ гелийдің ағып кетуі Rascom-тың жұмыс істеу мерзімін он үш жылға қысқартты.
The year 2007 contained several significant events in spaceflight, including a Chinese ASAT test, the launches of the US Phoenix and Dawn missions to study Mars and Asteroid belt respectively, Japan's Kaguya Lunar orbiter, and the first Chinese Lunar probe, Chang'e 1. The internationally accepted definition of a spaceflight is any flight which crosses the Kármán line, 100 kilometres above sea level. The first recorded spaceflight launch of the year occurred on 10 January, when a PSLV, launched from the Satish Dhawan Space Centre, placed four spacecraft into low Earth orbit. One of these spacecraft was SRE 1, which returned to Earth twelve days later, in the first Indian attempt to recover a satellite after re entry. Several carrier rockets made their maiden flights in 2007; the PSLV CA, Long March 3B/E, Shavit 2, Zenit 2M, Proton M Enhanced. These were all modernised or upgraded versions of existing systems. The RS 24 missile also conducted its first launch, and the Atlas V made its first flight in the 421 configuration. The first Colombian and Mauritian satellites, Libertad 1 and Rascom QAF 1 respectively, were launched in 2007, although a helium leak reduced Rascom's operational lifetime by thirteen years.
Ғарышты зерттеу
Айды зерттеу үшін бірнеше ғарыш кемесі ұшырылды. Жапонияның "Кагуя" орбиталық аппараты, Окина және Оуна ұшақтары 14 қыркүйекте ұшырылды. Ғарыш кемесі 3 қазанда Селеноцентрикалық орбитаға кірді. Қытай өзінің алғашқы Ай зондын - Чанъэ 1 -ті 24 қазанда ұшырды, ғарыш кемесі 5 қарашада Селеноцентрикалық орбитаға кірді. 2009 жылы ТЕМИС миссиясының бір бөлігі ретінде 2007 жылы жоғары эллипстік Жер орбитасына жіберілген екі спутник те Айға жіберілді. Олар 2010 жылдың қазан айында келеді деп күтілуде. Тамыз айында NASA Phoenix ғарыш кемесі Марсқа ұшырылды, одан кейін қыркүйекте Астероид белдеуіне Dawn миссиясы басталды. Кассини Сатурнның айларын, негізінен Титанды айналып өтуді жалғастырды. Қараша айында Розетта Жердің жанынан ұшып өтті, ол астероид деп қате танылып, оған уақытша 2007 VN84 атау берілді.
Экипажмен бірге ғарышқа ұшу
2007 жылы бес экипажмен ұшуды іске қосты, екеуін Ресей, ал үшін АҚШ жасады. Ресей экипаж алмасуы үшін Халықаралық ғарыш станциясына екі "Союз" миссиясын ұшырды. 7 сәуірде ұшырылған "Союз ТМА-10" 15-ші экспедиция экипажымен станцияға жетті. Осы ұшу кезінде ғарыш турисі Чарльз Симоний де ұшырылып, бірнеше күннен кейін "Союз ТМА-9" кемесіне қонды. Қазан айында TMA 10 Жерге оралғанда, ол екі рет ретке келген баллистикалық қайта кірудің біріншісі болды. 10 қазанда ұшырылған "Союз ТМА-11" ғарышқа 16 экспедиция экипажы мен Анкасаван бағдарламасы бойынша ұшуға таңдалған ғарышқа ұшқан алғашқы малайзиялық шейх Музафар Шукорды алып барды. Ол "Союз ТМА-10" кемесіне қонды. 2008 жылы TMA 11 жерге түскенде, ол да баллистикалық түсіруді жасады. 2007 жылы АҚШ ғарыш айлағының ұшулары арқылы Халықаралық ғарыш станциясының құрастырылуы жалғасты. 8 маусымда жылдағы алғашқы шатлл ұшырылуы, STS 117, жеті астронавтпен және МКС-тің S3/4 сегментімен жүзеге асырылды. Бұл Кеннеди ғарыш орталығының 39А кешенінен 2003 жылғы STS 107 ғарыш сапарынан кейін ұшырылған алғашқы шаттл болды. Бұрынғы уақытта сыртқы танкіге бұрқасын соққандықтан, оны іске қосу ақпан айында кейінге қалдырылды. Тамыз айында 2002 жылдан бері алғашқы рет STS-118 миссиясына жіберілді. Бұл S5 трасс сегментін алып, Spacehab модулінің соңғы ұшуын белгіледі, ол керек-жарақтарды тасымалдауға пайдаланылды. НАСА-ның алғашқы ғарышкер-оқытушысы Барбара Морган STS-118 ғарыш кемесіне ұшып келді. Морган бұған дейін 1986 жылы "Челленджер" апатында қаза тапқан Криста МакАулифтің қосалқы командасы болған. 23 қазанда ұшырылған STS 120 ғарышқа 2001 жылдың қыркүйегінде Pirs-тен кейін ұшырылатын бірінші қысымды ISS компоненті - Harmony торапты алып барды. Желтоқсан айында STS 122 миссиясында Atlantis ұшыру әрекеті тоқтатылды, ал сыртқы танктың ECO сенсорлары істен шыққаннан кейін ұшыру 2008 жылға кейінге қалдырылды.
Іске қосу қателері
2007 жылы Зенит, Фалькон 1 және Протонды қамтитын үш орбиталық ұшыру әрекеті сәтсіз аяқталды, ал тағы екеуі, Атлас V және GSLV, ішінара сәтсіздіктермен аяқталды. 30 қаңтарда "Океан Одиссея" ұшыру платформасында "Зенит 3SL" ұшағы жарылып, бірнеше секундтан кейін жарылды. Бұл ақаулық NSS 8 спутнигін жойып, Odyssey платформасына едәуір зақым келтірді. Кейіннен турбоқасымындағы сынықтардың кесірінен ақау туындағаны анықталды. Жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін тоқтап қалудың және жылдың соңында теңіздің нашар жағдайының салдарынан Sea Launch 2008 жылға дейін басқа ұшыруды жүргізбеді. 21 наурызда SpaceX екінші Falcon 1 ұшырды. Бірінші ұшу сәтсіз болғандықтан, ұшыру демонстрациялық ұшу ретінде функционалдық жүксіз жүргізілді. Бұл биіктіктегі атмосфералық кедергілер сатылар арасында қайта байланысқа әкеліп, екінші сатыда отын ағып кетуіне себеп болды. Бұл екінші сатының мерзімінен бұрын тоқтатылуына әкеліп соқты, ал зымыран орбитаға жете алмады. Бұл Falcon 1 ұшағының соңғы ұшуы болды, ол 2008 жылдың тамызынан бастап келесі ұшулар үшін регенеративті салқындатылған Merlin 1C қозғалтқышымен ауыстырылды. Бірнеше сынақ мақсаттары орындалған кезде, SpaceX ұшыру жалпы табысты болды деп мәлімдеді және Falcon 1 іске қосылды деп жариялады. Атлас отбасы он төрт жыл ішінде сегіз рет сәтті ұшыруды аяқтады, 15 маусымда атлас V ұшырудың ішінара сәтсіздікінен кейін. Жарақаттанған клапанның кесірінен Centaur жоғарғы сатысында отынның шығуы болды, нәтижесінде екінші өрттен кейін ол мерзімінен бұрын өшірілді. Нәтижесінде АҚШ-тың 194 спутнигі жоспарланғаннан төмен орбитаға шығарылды. Ғарыш кемелері қозғалтқыштарын қолдану арқылы орбиталық бағытты түзете алды. Бесінші GSLV INSAT 4CR спутнигімен 2 қыркүйекте ұшырылды. Бұл 2006 жылдың шілдесінде болған апаттан кейін алғашқы GSLV ұшырылуы болды. Ракетаның жұмысы жақсы болмады, ал спутникті жоспарланғаннан төменгі апогеялық және жоғары еңіс орбитасына орналастырды. Бұл үшін ғарыш кемесі орбитаға дұрыс көтерілу үшін станцияны ұстау үшін сақталған отынды пайдалануды талап етті, бұл оның пайдалану мерзімі есебінен болды. 5 қыркүйекте Proton M және Briz M жоғарғы сатысы JCSAT 11-ді орбитаға шығара алмады, себебі тасымалдаушы зымыранның екінші сатысы бірінші сатыдан бөлінбеді. Кейіннен бұл ақаудың себебі зақымдалған кабельдік желі болып табылды.
Ұшырулар туралы қысқаша мәлімет
Жалпы алғанда, 2007 жылы 68 орбиталық ұшыру жүргізілді, олардың 65 орбитаға жетті, ал 3 рет мүлдем сәтсіз болды. Бұл 2006 жылы орбитаға ұшырудың екі әрекеті, орбитаға ұшырудың тағы бір әрекеті. Жылдың соңғы ұшырылуын 25 желтоқсанда Ресей үкіметі үшін үш ГЛОНАСС навигациялық спутнигі бар "Протон М" ұшағы жүргізді. 2007 жылы суборбитальды ғарышқа ұшу кезінде бірнеше зымыран мен зымыран ұшырулар болды. 11 қаңтарда Қытай Халық азаттық армиясы Фэн Юн 1С, отставкаға шыққан ауа райы спутнигін жою үшін Донг Фэн 21 спутникке қарсы қаруды қолданды. Ресей де RS 24 Yars зымыранын сынақтан өткізе бастады. Қытай 2007 жылы "Ұзақ наурыз" зымырандар түрін пайдалана отырып, он рет орбиталық ұшыруды жүргізді, ал Еуропа "Ариан-5" зымыранын пайдалана отырып, бес рет өткізді. Үндістан PSLV C, PSLV CA және GSLV зымырандарын пайдалана отырып, үш рет орбиталық ұшыруды жасады, GSLV ұшыру ішінара сәтсіздікке ұшырады. Израиль Shavit 2 зымыранын алғашқы рет сәтті ұшырды. Жапония екі H IIA зымыранды сәтті ұшырды. Ресей мен бұрынғы Кеңес Одағы жиырма алты ұшыруды өткізді, оның ішінде бір сәтсіз, бірақ халықаралық теңізге ұшыру бағдарламасын есепке алмағанда, оның жалғыз ұшыру әрекеті сәтсіз болды. Құрама Штаттар он тоғыз рет ұшыруды жүзеге асырды, олар бастапқыда тағы да көп ұшыру жоспарларын жариялаған еді, алайда Atlas V, Delta IV және Falcon 1 техникалық мәселесі бірқатар кешіктірулерге әкелді. Алты жоспарланған ғарыш айлағының екі ұшырылуы 2008 жылға дейін кейінге қалдырылды, STS 123 STS 117-ден кешігуге байланысты, ал STS 122 қозғалтқыш сенсорларының ажыратылуымен байланысты.
China conducted ten orbital launches in 2007, using the Long March family of rockets, whilst Europe conducted five using the Ariane 5. India made three orbital launch attempts, using PSLV C, PSLV CA and GSLV rockets, with the GSLV launch resulting in a partial failure. Israel conducted a single successful launch using the first Shavit 2 rocket. Japan successfully launched two H IIA rockets. Russia and the former Soviet Union conducted twenty six launches, including one failure, but not including the international Sea Launch programme, whose single launch attempt failed. Nineteen launches were conducted by the United States, which had originally announced plans to launch many more, however technical issues with the Atlas V, Delta IV and Falcon 1, caused a number of delays. Two of six planned Space Shuttle launches were also delayed to 2008, STS 123 due to knock on delays from STS 117, and STS 122 due to problems with engine cutoff sensors.
ЭВА
Бастау күні/уақытыУақыт аяқталуУақытҚойықтық кемеКеректіліктері31 қаңтар15:147 сағат55 минут 23:09Экспедиция 14 ISS QuestСуннита УильямсҚалпына келтірілген Destiny салқындату жүйесі, қосылған SSPTS, бекітілген P6 оң жақтағы радиатор, ажыратылған EAS.4 ақпан13:387 сағат11 минут20:49Экспедиция 14ISS QuestМихаэль Лопес АлегриаСуннита УильямсҚалпына келтірілген Destiny салқындату жүйесі мен ажыратылған EAS, фотосуреттер P6 бортында күн сәулелі массиві, жалғастырылған SSPTS орнату.8 ақпан13:266 сағат40 минут20:06Экспедиция 14ISS QuestМихаэль Лопес АлегриаСон ВильямсСоннита УильямсҚалпына келтірілген P3 жылулық қақпақтарын алып тастады және тастады, P3 модульдерін орнатты, P3 бекіту нүктесін алып тастады, P5 ұшыру тіректерін, SSPTS орнату.22:1076 минут16:16:1816 минутЭкспедиция 14ISS Quest QuestМиссе PTSTSTS 14ISS 14 Экспедиция 14Мисспен Стансспен Станссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссссс S3/S4 керуенін орнатуды аяқтады. S3/S4 SARJ моторды басқару схемалары кері бағытта сымдалғандықтан, кейбір іске қосу шектеулері орынды қалдырылды, сондықтан қажетсіз айналу мүмкіндігін болдырмау үшін.15 маусым17:247 сағат58 минут16 маусым01:22STS 117ISS QuestJames F. ReillyJohn D. Olivas Орбиталық маневрлеу жүйесі (OMS) под термиялық жамылғысын жөндеп, P6 күн батареясын қайтарып, Сутекті желдету клапанын орнатты.17 маусым16:256 сағат29 минут22:54STS 117ISS QuestПатрик Г. ФоррестерСтивен СвансонКвестке бекітілген ESP-ден теледидар камерасы мен оның тірек құрылымын алып, оны S3 трассасына орнатты, Drive Lock Assembly (LAD) 2 конфигурациясын тексерді және SARJ-дің соңғы алты іске қосу шектеулерін алып тастады. Unity-ге компьютерлік желі кабелін орнатты, Destiny-де сутектік вентильді қақпақты ашты және Zvezda-да екі орбиталық қалдық қалқаны панелін байлады.23 шілде10:257 сағат41 минут18:06Экспедиция 15ISS QuestКлейттон АндерсонФёдор Юрчихин Мобильді тасымалдаушының артық қуат жүйесіне арналған бөлшектерді ауыстырды, аммиак резервуар мен ұшуға қолдау көрсететін жабдықты тастады және Unity-дің надир портындағы ортақ кемеге қондыру механизмін (CBM) тазартты.11 тамыз16:286 сағат17 минут23:45STS 118 QuestRichard MastracchioДэвид Уильямс станцияның корпусының 5 (S5) сегментінің батырмасын бекітті және станцияның 6 (P6) порттан жылуды шығаратын радиаторды кері тартты.1315:326:0028 минут22TS 118ISS QuestRichard MastracchioДэвид Уильямс жаңа көпіршік бақылау аппаратына (CMG) орнатты және оны Z1G Momentoscope шатлдан жүктеп алды. Сорғыланған CMG сыртқы қойма платформасына (ESP 2) орнатылды15 тамыз14:385 сағат28 минут20:05STS 118ISS QuestРичард МастракиоКлейттон АндерсонМобильді тасымалдаушының айналасына екі CETA арбасын және P6 корпусынан P1 антенна базасын орналастырды және S жолақты байланыс жаңарту үшін жаңа транспондер мен сигнал процессорын орнатты. Мастракио сол қолғаптың бас бармағында тесікті байқап, сақтық шарасы ретінде ауа шлюзына оралды.18 тамыз14:175 сағат2 минут19:02СТС 118171616 КвестДаффд УильямсКлейттон АндерсонМұнда материалдарды қайтарып алды Халықаралық ғарыш станциясы эксперименті (MISSE) контейнерлері 3 және 4, орбиталық бум сенсорлық жүйесін (OBSS) орнатты, сыртқы сымсыз аспаптар жүйесі (EWIS) антеннасын орнатты және Z1 гимбал құлыптарын бекітті.26 қазан10:026 сағат14 минут16:16:16СТС 120ISS QuestScott E. Parazynski Дуглас Х. "Б" буыны сұйықтық табаны "Дестини" зертханасының сол жағына қосылған. Жер бетіндегі ақауларды жоюға көмектесу үшін оң жақтағы Solar Alpha Rotary Joint (SARJ) -ті тексеріп, суретке түсірді.18 желтоқсан09:506 сағат56 минут16:46 16 ISS экспедициясыКвестПэгги УитсонДаниел М. Тани S4 оң жақтағы Solar Alpha Rotary Joint (SARJ) -ті және Бета Gimbal Assembly (BGA) -ті тексерді. Уитсон ең көп EVA-ға ие болған және EVA-да ең көп уақыт өткізген әйел астронавт атанды.