Кіріспе
Гаитидің Воду дінінде манбо (мэмбо деп те жазылады) - діни қызметкер (оуганнан, ер діни қызметкерден айырмашылығы) болып табылады. Гаитидің Вудо дінінің діни қызметкерлік туралы түсініктері қазіргі Бенин жеріндегі Дагомеядан құлдыққа түскен адамдардың діни дәстүрлерінен бастау алады. Әйелдер басшылығының бұл түрі Порт-о-Пренс (Гаити астанасы) сияқты қалалық орталықтарда кең таралған. Әдетте манболар мен оунгандардың арасында иерархия жоқ. Бұл діни қызметкерлер мен діни қызметкерлер өз бетімен діни топтардың басшылары ретінде қызмет етеді және олардың хоунфо (ғибадатханалар) -дағы адалдар немесе рухани қызметшілерге билік жүргізеді. Олар бірнеше бастама рәсімдерін және техникалық жаттығуларды аяқтағаннан кейін біліктілікке ие болады, онда олар Воду рухтарын олардың есімдері, қасиеттері мен рәміздері арқылы біледі. Бұл рәсімдер кезінде манболарды лоа (осылай-ақ лува, вуду рухтары) иеленуі мүмкін немесе басқа құлшылық етушілердің иеленуін бақылай алады. Сонымен қатар, Құрама Штаттарда белгілі манбо бар. Мысалы, Мари Лаво (1801-1888), өзінің жеке сүйкімділігі мен Луизиананың Вуду практикасы үшін Нью-Орлеанста, Луизианада атақ алды. Мама Лола - Америка Құрама Штаттарында манбо және вуду дінінің тағы бір танымал жетекшісі. Ол Карен Маккарти Браунның этнографиялық есебі "Мама Лола: Бруклиндегі вуду діни қызметкері" басылымынан кейін танымал болды. Мама Лоланың табысы оған батыстың Гаитидің Воду туралы қате түсініктеріне қарсы тұруға және теледидарлық көріністерге шығуға мүмкіндік берді. Нәтижесінде, Водуда фондардан бастау алатын элементтер бар. Мысалы, манбо термині "магияның анасы" дегенді білдіретін Нанбо деген Фон терминінен шыққан. Батыс Африкадағы вудундағы нанбо сияқты, гаитилік манболар вуду ғибадатханалары мен рәсімдерінде маңызды рөл атқарады.
A manbo (also written as mambo) is a priestess (as opposed to a oungan, a male priest) in the Haitian Vodou religion. Haitian Vodou's conceptions of priesthood stem from the religious traditions of enslaved people from Dahomey, in what is today Benin. This form of female leadership is prevalent in urban centers such as Port au Prince (the capital of Haiti). Typically, there is no hierarchy among manbos and oungans. These priestesses and priests serve as the heads of autonomous religious groups and exert their authority over the devotees or spiritual servants in their hounfo (temples). They become qualified after completing several initiation rituals and technical training exercises where they learn the Vodou spirits by their names, attributes, and symbols. During these rituals, manbos may either be possessed by a loa (also spelled lwa, Vodou spirits) themselves, or may oversee the possession of other devotees. There are also notable manbos within the United States. Marie Laveau (1801 1888), for example, gained fame in New Orleans, Louisiana, for her personal charm and Louisiana Voodoo practices. Mama Lola is another prominent manbo and Vodou spiritual leader in the United States. She rose to fame after the publication of Karen McCarthy Brown's ethnographic account Mama Lola: A Vodou Priestess in Brooklyn. Mama Lola's success provided her with a platform to challenge Western misconceptions of Haitian Vodou and make television appearances. As a result, Vodou has elements that can be traced back to the Fon people. For instance, the term manbo stems from the Fon term nanbo, which means "mother of magic". Like the nanbo in West African Vodun, Haitian manbos play a vital role in Vodou temples and rituals.
Воду діни қызметкері
Әдетте, манболар мен оунгандар діни иерархиялардың орнына автономды Вудю діни топтарының басшылары ретінде қызмет етеді және ғибадатханаларындағы адалдар мен рухани қызметшілерге билік жүргізеді. Осы дағдыларды іс жүзінде қолданар алдында, бұл діни қызметкерлер мен діни қызметкерлер техникалық білім алады, онда олар әртүрлі Воду рухтары мен ритуалдық тәжірибелер туралы біледі. Олар сондай-ақ, интуиция, психикалық күш немесе "көздің сыйы" ретінде қарастырылатын bilik (білім) -ді дамытуы керек. Хумфода (воду ғибадатханасында) манболар мен оунгандарды әдетте маман (ана) және папа (әке) деп атайды. Гаитидің ауылдық аймақтарында еркек діни қызметкерлері бар патриархалды құрылымдар жиі кездеседі. Ал әйелдер басшылығы, екінші жағынан, Порт-о-Пренс (Гаити астанасы) сияқты қалалық орталықтарда жиі байқалады. Воду діни қызметкерлерінің дербестігі манболарға еркек бақылауынан мүлдем тәуелсіз басшылықты жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Денеге билік ету кезінде адамның санасы мен бақылау сезімі денесін тастап кетеді, бұл рухтардың ақыл-ойы мен денелік қабылдауын арттырады.
Белгілі манболар мен танымал мәдениет
Сесиль Фатиман 1791 жылы тамызда Бои Каиман қаласында өткен Воду рәсіміне қатысқанымен танымал, ол Гаити революциясының катализаторы болып саналады. Бұл тарихи вуду жәжіресі көтерілістің алғашқы актісін қара шошқаны құрбан етіп, оның қанын басқа құлдармен бөлісу арқылы қоздырды. Бой Каимандағы рәсімнен кейін 1791 жылы 21 тамызда құлдар көтерілісі басталды, нәтижесінде Кап Франсуа (қазіргі Кап Гаити) айналасындағы плантациялар қиратылды және мыңдаған француз ерлері, әйелдері мен балалары қаза тапты. Гаитидегі сияқты, Нью-Орлеандағы вудуды Батыс Африкадан құл ретінде алынған африкалықтар құл саудасы кезінде Француз Луизианасына әкелді. Көпшілік ойлауларына қайшы, Гаитидің вуду және Луизиананың вудуы бір-біріне ұқсамайды. Африкадағы диаспораның өз тарихы мен жеке болмысы бар. Басталуынан бастап, әйелдер Нью-Орлеандағы Вудуда басым рөл атқарды. Лавоу кезінде вуду басшыларының шамамен сексен пайызы әйелдер болған.