Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гаити вудуы, Луизиана вудуы және халықтық сенімдердегі лоа
Loa of Haitian Vodou, Louisiana Voodoo and folk beliefs
Барон Самеди, сондай-ақ Барон Самди, Бавон Самеди немесе Бавон Санмди деп те жазылады, гаити вудуының лоаларының бірі. Ол – өлгендердің лоасы, сонымен қатар Баронның көптеген басқа да түрі – Барон Симетьер, Барон Ла Круа және Барон Криминель. Ол лоалардың Геде әулетінің басшысы; оның інілері – Азагон Лакруа және Барон Пикант. Кейде оны Гведе Нибомен теңестіреді.
Baron Samedi , also written Baron Samdi, Bawon Samedi or Bawon Sanmdi, is one of the lwa of Haitian Vodou. He is a lwa of the dead, along with Baron's numerous other incarnations Baron Cimetière, Baron La Croix and Baron Criminel. He is the head of the Gede family of lwa; his brothers are Azagon Lacroix and Baron Piquant. He is sometimes identified with Guede Nibo.
Портретті бейнелеу
Барон Самеди әдетте жоғары цилиндрлі шляпа, қара құйрық пальто, қара көзілдірік және мұрын тесіктеріне салынған мақтамен бейнеленеді, бұл Гаити стилінде киініп, жерлеуге дайындалған мәйітке ұқсайды. Ол көбінесе қаңқа түрінде бейнеленеді (бірақ кейде беті бас сүйек ретінде боялған қара адам түрінде де болады) және мұрыннан сөйлейді. Гаитидің бұрынғы диктаторы Франсуа Дювалье, Папа Док ретінде танымал, өзінің беделін Барон Самеди үлгісінде құрды; ол көбінесе терең мұрыннан дауыспен сөйлеп, қара көзілдірік тағып жүрді. Ол бүлік шығарушы, ұятсыз, тәлкекке салушы, темекі мен ромға деген шексіз махаббатымен белгілі. Сонымен қатар, ол қайта тірілудің лоасы болып табылады, сондықтан ол өлімге жақын немесе оған бет бұрған адамдардың емделуі үшін жиі шақырылады, өйткені жанына қабылдай алатыны – Барон Самеди ғана. Франсуа Дювальемен байланысы болғандықтан, Барон Самеди Гаити үкіметіндегі құпия қоғамдармен байланысты және оларды өз билігіне алады. Барон Самеди уақытының көп бөлігін вуду рухтарының көрінбейтін әлемінде өткізеді. Ол өте әдепсіз мінез-құлқымен, үнемі дөрекі сөздер айтуымен және басқа рухтарға ұятсыз әзілдер айтуымен танымал. Ол Маман Бриджит атты тағы бір күшті рухқа үйленген, бірақ көбінесе өлген әйелдердің соңынан қуады. Ол темекі шегуді, ішімдік ішуді жақсы көреді және аузында сигара, сүйекті саусақтарында ромның бір стаканы болмайынша көрінбейді. Барон Самедиді әдетте өлім мен тірілер әлемі арасындағы жол айырысынан табуға болады. Адам өлгенде, ол оның қабірін қазып, жерленгеннен кейін жанымен амандасып, оны әлемге алып кетеді.
Baron Samedi is usually depicted with a top hat, black tail coat, dark glasses, and cotton plugs in the nostrils, as if to resemble a corpse dressed and prepared for burial in the Haitian style. He is frequently depicted as a skeleton (but sometimes as a black man that merely has his face painted as a skull), and speaks in a nasal voice. The former dictator of Haiti, François Duvalier, known as Papa Doc, modeled his cult of personality on Baron Samedi; he was often seen speaking in a deep nasal tone and wearing dark glasses. He is noted for disruption, obscenity, debauchery, and having a particular fondness for tobacco and rum. Additionally, he is the loa of resurrection, and in the latter capacity he is often called upon for healing by those near or approaching death, as it is only the Baron that can accept an individual into the realm of the dead. Due to affiliation with François Duvalier, Baron Samedi is linked to secret societies in the Haitian government and includes them in his domain. Baron Samedi spends most of his time in the invisible realm of vodou spirits. He is notorious for his outrageous behavior, swearing continuously and making filthy jokes to the other spirits. He is married to another powerful spirit known as Maman Brigitte, but often chases after mortal women. He loves smoking and drinking and is rarely seen without a cigar in his mouth or a glass of rum in his bony fingers. Baron Samedi can usually be found at the crossroads between the worlds of death and the living. When someone dies, he digs their grave and greets their soul after they have been buried, leading them to the underworld.
Басқа лоамен байланыс
Барон Самеди – Геде лоаларының басшысы. Оның сиқырмен, ата-аналарды құрметтеумен және өліммен тығыз байланысы бар. Осы кішігірім рухтар Барон сияқты киінеді, олар да оған тән бейшаралық пен қабақтылыққа ие, бірақ шеберінің тартымдылығына жете алмайды. Олар қайтыс болғандарды әлем басқа жерге жеткізуге көмектеседі.
Baron Samedi is the leader of the Gede, loa with particular links to magic, ancestor worship and death. These lesser spirits are dressed like The Baron and are as rude and crude but not nearly as charming as their master. They help carry the dead to the underworld.
Іс-шаралар
Барон Самеди – өлгендердің иесі, сонымен қатар өмір сыйлаушы. Егер ол лайық деп санаса, ол адамдарды кез келген аурудан немесе жарақаттан емдей алады. Оның күші ең бастысы вуду қарғыстары мен қара магияға қатысты. Егер біреуге өлімге жеткізетін сиқыр тисе де, Барон оның қабірін қазудан бас тартса, ол өлмейді. Барон оларды жерге көмуге рұқсат бермегенше, олар қауіпсіздікте болады. Гаитидегі көптеген зираттарда ең көне ер адам қабірі Барон Самедидің қабірі деп есептеледі. Ква Бавон ("Баронның кресі" деген мағынаны білдіреді) – зираттағы жол тоғысында орналасқан крест, ол өмір мен рухани әлемнің қиылысқан жерін көрсетеді. Көбінесе осы крестің үстіне қара түсті цилиндр киім салынады. Ол сондай-ақ барлық мәйіттердің жерде шіритініне қадағалайды, ешқандай жан зомби ретінде қайта тірілмеуі үшін. Оның орнына нені талап ететіні көңіл-күйіне байланысты. Кейде ол өзінің ізбасарларының қара, ақ немесе күлгін киім киюіне немесе қасиетті заттарды пайдалануына разы болады; ол жай ғана сигара, ром, қара кофе, қуырылған жержаңғақ немесе нан сияқты шағын сыйлық сұрауы мүмкін. Бірақ кейде Баронға осы әлемге өтуіне көмектесу үшін вуду рәсімі қажет болады.
Among believers in Vodou, Baron Samedi is the master of the dead as well as a giver of life. He can cure mortals of any disease or wound so long as he thinks it is worthwhile. His powers are especially great when it comes to Vodou curses and black magic. Even if somebody has been afflicted by a hex that brings them to the verge of death, they will not die if The Baron refuses to dig their grave. So long as The Baron keeps them out of the ground, they are safe. In many Haitian cemeteries the longest standing grave of male is designated as the grave of Baron Samedi. A cross (the kwa Bawon, meaning "Baron's cross") is placed at a crossroads in the cemetery to represent the point where the mortal and spiritual world cross. Often, a black top hat is placed on top of this cross. He also ensures that all corpses rot in the ground to stop any soul from being brought back as a zombie. What he demands in return depends on his mood. Sometimes he is content with his followers wearing black, white or purple clothes or using sacred objects; he may simply ask for a small gift of cigars, rum, black coffee, grilled peanuts, or bread. But sometimes The Baron requires a Vodou ceremony to help him cross over into this world.
Фильм
Барон Самеди – Джеффри Холдер ойнаған «Өлсін де, өмір сүрсін» фильміндегі жаман кейіпкер. Барон Самеди Дон Педро Колли сомдаған «Sugar Hill» фильмінде де пайда болады. Барон Самеди «Зомби бала» фильмінде Нехеми Пьер Дагомей бейнелейді. 2009 жылғы «Принцесса мен жабайы» анимациялық фильміндегі Диснейдің жаман кейіпкері доктор Фасилиердің киім үлгісі Барон Самедиден шабыттанды.
Baron Samedi is the alias of a villain in Live and Let Die, portrayed by Geoffrey Holder. Baron Samedi appears in Sugar Hill, portrayed by Don Pedro Colley. Baron Samedi appears in Zombi Child, portrayed by Nehémy Pierre Dahomey. The Disney villain character Dr. Facilier in the 2009 animated film The Princess and the Frog is inspired by Baron Samedi with how he dresses.