Кіріспе

Акомб – Англияның Йоркшир графтығындағы, Йорк қаласының бірлік әкімшілік аймағындағы ауыл және қала маңындағы елді мекен. Ол 1086 жылғы «Соңғы сот» кітабында еске алынған, сол аттас ауылдың орналасқан жерін қамтиды. Шығысында Холгейт, солтүстігінде Клифтон және оңтүстігінде Вудторп елді мекендерімен шектеседі. Батыс шекарасы A1237 Йорк сыртқы айналма жолына жақын жатқан далаларға тікелей іргелес. Тарихи тұрғыдан Йоркширдің Батыс бөлігіне қарасты Акомб 1934 жылы Йорк қаласының құрамына енді. Бұрынғыда шаруашылық ауылы болған Акомб ғасырлар бойында кеңейіп, 19- және 20-ғасырларда теміржол машиналарын жасау сияқты ауыр индустриядағы жұмысшылар үшін жатақ аймағына айналды, ал соңғы кезде жұмыс күшінің құрамы әртараптанды. Қазіргі таңда ірі өндіріс орындары жоқ болғанымен, әртүрлі сауда орталықтары бар. Оның шекарасында кем дегенде 19 II санаттағы ескерткіш ғимарат сақталған. 1975 жылы ол ескерткіштерді қорғау аймағы болып жарияланды, ал Фронт-стрит және Грин бойындағы тарихи аудан өзінің ауылдық ерекшелігін сақтап келеді. Бұл сонымен қатар 1979 жылғы Ежелгі ескерткіштер және археологиялық аймақтар туралы заңға сәйкес археологиялық маңызы бар аймақ болып табылады. Акомб Йорк қаласының екі округін қамтиды: Акомб және Вестфилд. 2011 жылғы Англия мен Уэльстің халық санағы бойынша, онда 22 215 адам тұрады, бұл қаланың барлық аудандарының ішіндегі ең ірі көрсеткіш. Мұнда алты бастауыш мектеп және бір толыққанды білім беретін мектеп бар. Сонымен қатар, түрлі спорттық клубтар мен бір мемлекеттік спорт орталығы жұмыс істейді. Акомб Йоркта көшедегі бағаналардың көптігімен танымал. Бұл бағаналар 2023 жылы жаңарту жұмыстары кезінде орнатылды және одан бері жергілікті тұрғындар арасында олардың көп саны және аудан үшін бұрын ұсынылған жоспарлардан айырмашылығына байланысты қызу пікірталас тудырды.

Этимология

Акомб Нормандердің шапқынынан бұрын пайда болған, «Domesday Book» кітабында еске алынған және Йорк соборының деканы мен капітулының меншігі болған. Бұл Йорк қаласындағы ең ірі қалалық аймақ. Атауы, көбінесе «емен ағаштары» деген мағына беретін ежелгі ағылшын тіліндегі *acum* сөзінен шыққан, ал бастапқы ауылдың емен тоғайлы аймақта алғаш құрылғандығын көрсетеді. «Domesday Book» кітабында ауылдың аты *Achum* және *Acum* деп жазылған, ал келесі жүз жыл ішінде *Achu*, *Acun*, *Akum* және *Acham* сияқты басқа да жазу түрлері кездеседі. 13 ғасырда *Acome*, *Acorn* және *Akome* жазуларын көруге болады, ал *Akam* және *Acombe* 15 ғасырға тән. Баспа ісі дамығаннан кейін, бұл әріптерді бүгінгідей біркелкі жазуға мүмкіндік берді. Атаудың дәстүрлі айтылуы «Якам» болған.

Рим дәуірі

Рим императоры Септимий Север кейбір тарихшылардың айтуынша, 211 жылы Йорк қаласында (сол кезде Эборакум) қайтыс болғаннан кейін, қазіргі Акомб жеріне жақын жерде әскери салтанатпен өртеліп, жерленген.

10 және 11 ғасырлар

Эдуард Исповедник тұсында Акомб ауылы иелік деп белгіленді. Бұл туралы Domesday Book-тегі Акомб туралы жазбадан белгілі болды, онда Акомбтың жерінің көп бөлігі, соның ішінде иелік, архиепископтың қарауында болды. Сол кезде жердің өлшемі карукаттармен есептелетін, ал ауылдың көлемі екі карукатқа тең болды. Акомб ауылы Domesday Book-те үш рет айтылады:
"Ахумда 14½ карукат салық үшін, ал 8 жыртуға болады. Әулие Петр иеленді, және 1 иелік үшін қазір де иеленеді. Қазір 14 баж төлеуші бар, олардың 7 жыртуы бар. 6 акр шабындық. Ағаш асты 2 фурлонг ұзындығында және 2 фурлонг енінде. T.R.E. ол 30 шиллингке бағаланды; қазір де солай. "Акумда Ульхель 2 карукат жерге ие. Бір жыртуға арналған жер. Оның жарты жыртуы бар. Ағаш 9 фурлонг. Ол 4 шиллингке бағаланады."
"Акумда архиепископ 14½ карукат. Сол жерде корольдің 2 карукаты бар." T.R.E. – Tempore Regis Eduardi, яғни Эдуард (Исповедник) король тұсында, ал s – шиллингтерді білдіреді. Әулие Петр – Йорктегі шіркеуді көрсетеді, онда болашақта Мистер салынады. Андервуд пен Ульхель – иеліктегі жер учаскелерін пайдаланған екі адамның есімдері.

12 - 16 ғасырлар

12 ғасырда Киелі Стефан шіркеуі салынды, оның өлшемдері 52 футқа 25 фут болды. Алғашқы құрылыс 1832 жылға дейін тұрды, содан кейін жаңа, сәл үлкен ғимарат салынды. 14 ғасырда ауыл типтік англосаксондық болды, негізінен жергілікті шаруашылықтар мен кішігірім қожалықтардан құралды. Эдуард III патшалығы кезінде король континенттегі әскери мақсаттарын қаржыландыру үшін аймақтық саудагерлерден ақша жинауды бастады. Көптеген Йоркшир жүн саудагерлері шетелдік тауарлардың импортын шектеу арқылы Англия жүн саудасында дерлік монополия құруға үлкен үлес қосты. Эдуард III несие шарты жасау арқылы жиналған капиталды пайдаланды, оған ауылдың жергілікті шаруасы Джон де Акомб тәуелсіз үлес қосты, бірақ аталған жоба ақырында сәтсіз аяқталды. Acomb Grange – ортағасырлық Сент-Леонард ауруханасының басшыларының резиденциясы болды, ал осы жерлер Генрих II патша тарапынан орденге сыйға тартылды.

17-19 ғасырлар

1623 жылдан 1855 жылға дейін Акомб билеушілігі шіркеу архиепископтарының басқаруына қайта келді. Акомбтың халқы 19 ғасырдың басында тұрақты түрде өсіп, 1801 жылы 587 адамды құраса, 30 жыл өткен соң 762 адамға жетті. Көршілес Холгейт ауданындағы және Лиман жолы маңындағы бұрынғы теміржол вагондарына арналған шеберханалар 1854 жыл шамасында салынды, ал көптеген жұмысшылар Акомбқа жақын тұрып, ауылдың дамуына көмектесті. Акомб билеушілігінің бір бөлігі Солтүстік-Шығыс теміржол компаниясына теміржол құрылысы үшін жол беру мақсатында сатылды. 1871 жылғы халық санауы бойынша Акомб ауылында 1000-нан аз тұрғын болды. Акомб 1894 жылға дейін Ұлы Оузебёрн аудандық кеңесінің құрамында болды, содан кейін ол өз алдына жеке аудандық кеңес болып құрылды. 1855 жылы сол кездегі билеушілік, оның ішінде билеушілік үйі, Фрэнсис Барлоуға 20,500 фунт стерлингке сатылды. Оның мұрагері, Algernon Barlow мырза, соңғы лорд болды, себебі 1925 жылы Акомб лордшағы жойылды. Ол кезде халық саны 7500-ге жеткені естілді, ал 1951 жылғы халық санауы оның шекараларында 16,235 адам тұрғанын көрсетті.

20 ғасыр

1920 жылы Йорк корпорациясы қалада босандыру орталықтарын ұйымдастыру үшін Акомб Холлды сатып алды. 1922 жылы босандыру ауруханасы ашылды, бірақ 1954 жылы Фулфордта босандыру орталықтары ашылғаннан кейін, қарттарға арналған емдеуге қайта бағытталды.

Басқару

Акомб Йорк қаласының біртұтас әкімшілік бірлігінің құрамына кіреді және қалалық кеңесте екі округ – Акомб және Вестфилд округтері арқылы өкілдік етіледі. Акомб округі екі кеңесші сайлайды, қазіргі таңдағы екеуі де Лейборист партиясынан, ал Вестфилд округі үш кеңесші сайлайды, барлығы Либерал-демократ партиясынан. Бұл қалалық кеңесшілердің жалпы санының шамамен 6,4% құрайды. 2023 жылғы жергілікті сайлаулардың нәтижесі бойынша Акомб округінің қазіргі кеңесшілері – Кэти Ломас және Джейсон Роуз. Вестфилд округінің қазіргі кеңесшілері – Эндрю Уоллер, Джо Коулс және Эмили Нельсон.

2001 жылғы халық санағы

Вестфилд ауданында 13 690 адам тұрады, оның 93% Англияда, ал 4% Ұлыбританиядан тыс жерлерде туған. Халықтың ең ірі жас тобы 30-44 жас аралығындағылар (22,1%). Жалпы халықтың 96,8% өз этникалық тегін ақ британиялықтар деп атады. Статистикалық мәліметтерге сәйкес, 74% өзін христиан дінінің өкілі деп санады, ал 16,8% ешқандай діни сенімі жоқ екенін мәлімдеді. 16 мен 74 жас аралығындағы халықтың 60% қандай да бір жұмыспен айналысатынын, ал 15% зейнеткер екенін көрсетті. 5981 шаңырақтың 42,8% жартылай жеке үйлер, ал 31,3% қатарлап салынған үйлер. Шаңырақтың меншік құқығындағы үлес 59,3% құрады.

2011 жылғы халық санағы

Вестфилд ауданындағы халық саны 13 611 адамды құрады, бұл алдыңғы санақтан 0,6% азайған. Статистикалық мәліметтерге сәйкес, 59,2% өзін христиан дінінің жатқызушысы деп атады, ал 39,5% діни сенімі жоқ немесе дінсіз екенін білдірді. Қалғандарының 0,4% мұсылман, 0,3% буддист болса, қалған аз бөлігі өзін индуист немесе яһуди дінінің жатқызушысы деп жариялады. Этникалық құрамы: 94,4% ақ нәсілді/британдық, 2,5% ақ нәсілді/басқа, 0,1% аралас этникалық топ, 0,1% азиялық британиялық және 0,05% қара нәсілді британиялық.

2001 жылғы халық санағы

Акомб ауданында 7729 адам тұрады, оның 94,4%-ы Англияда, ал 2,9%-ы Ұлыбританиядан тыс жерде туған. Халықтың ең ірі жас тобы 22,7%-ды құрайтын 30-44 жас аралығындағылар, сондай-ақ 20,1%-ды құрайтын 45-59 жас аралығындағылар. Жалпы халықтың 97,9%-ы өздерін ақ британиялықтар деп атады. Статистикалық мәліметтерге сәйкес, 80,2% христиан дінін ұстанады, ал 13,2% ешқандай дінге жатпайды. 16-74 жас аралығындағы тұрғындардың 66,7%-ы қандай да бір жұмыспен айналысады, ал 17%-ы зейнеткер. 3156 шаңырақтың 75,5%-ы жартылай жекеменшік үйлер. Үй шаруашылықтарының меншік құрылымы 79,8% құрайды.

2011 жылғы халық санағы

Акомб ауданындағы халық саны 8604 адамды құрады, бұл алдыңғы санақтан 11,3%-ға артық. Статистикалық мәліметтерге сәйкес, 65,6% өзін христиан дінінің жатқызушысы деп, ал 33,3% дінге сенбейтінін немесе дін туралы мәлімдеме жасамайтынын білдірді. Қалғандарының 0,3% мұсылман. Этникалық құрамы: 95,5% ақ нәсілді/британдық, 2,4% ақ нәсілді/басқа, 0,9% аралас этникалық топқа жатады, 0,8% азиялық британиялық және 0,3% қара нәсілді британиялық.

География

Акомб Гриннен басқа, Акомбта тағы бірнеше ашық кеңістіктер бар. Бакалавр төбесі – Акомбтың теңіз деңгейінен шамамен 90 фут биіктіктегі ең жоғары нүктесі. Ол Аскэм-Лейн мен Теннент-роудтың арасында орналасқан, құмды негізді төбе, кең көлемде шөп өсімі мен шаңырағында шағын ағаштар тобы бар. Fishponds Wood, Danebury Drive және Rosedale Avenue арасында орналасқан, бұл ескі тоған орнында ағаштар мен бұталардың араласуы. Ең ірі ашық кеңістік – Акомб Вуд. 2007 жылы Йорк қалалық кеңесі Акомб Вуд пен Медоуды Заңмен қорғалатын Жергілікті Табиғат Қорығы деп жариялады. Бұл Акомб Вуд деп белгілі аумақтың үлкен бөлігі. Батыс бөлігі Акомб Вуд Драйвтың ар жағында орналасқан және оны Woodland Trust басқарады. Шығыс орман шамамен 10 акр, ал Батыс орман шамамен 3 акрды құрайды. Орман ішінде түрлі құстарды көруге болады, олардың ішінде үлкен нүктелі шумақ, қарақұйрық соу, жаңқа, көміршіл, ұзынқұйрықты, қарақұйрық, әнші торғай, саз құс және ағашқа шапшаң құс бар. Мұнда кездесетін ағаштардың түрлеріне күл, сикомор және тополь жатады. Сондай-ақ, сирек кездесетін санникл мен жалпы твейблейд сияқты флораның көптеген түрлері де кездеседі. Шығыс орманның Ескі Сабандығында кішкентай көбелектер, қарапайым көк және кішкентай мыс көбелектері мекендейді. Акомб арқылы екі басты жол өтеді: A59 Йорк – Ливерпуль жолы, ол Боробридж жолы деп аталады, және B1224 Йорк – Уэтерби жолы, ол Уэтерби жолы, The Green, Йорк жолы және A59-ға қосылар алдында Acomb жолы деп аталады. The Green-нен өлшенгенде, Акомбтың ортасы Йорк қаласының ортасынан шамамен екі жарым шақырым қашықтықта орналасқан. Акомбты құрайтын бірнеше кішігірім аудандар бар. Вестфилдтен басқа, Лоу Филд, Чапелфилдс және Карр Хилл де бар. Қорғау аймағы (Йорк No'3) Acomb Green және оның айналасындағы ғимараттарды, Фронт-стритке апаратын екі айналма жолға дейінгі Уэтерби жолындағы ғимараттарды (ескі аурухананы қоса алғанда), Фронт-стриттің оңтүстік жағын (ескі Акомб бастауыш мектебінен Грин-Лейн қиылысына дейін), Грин-Лейннен Гейл-Лейнге дейінгі Фронт-стриттің қалған бөлігін және Гейл-Лейннің шығыс жағындағы ескі Гейл фермасы орнындағы ғимараттарды қамтиды. Аймақтың жалпы ауданы шамамен 14,5 гектарды құрайды.

Экономика

ХХ ғасырдың басына дейін Акомбтың негізгі экономикасы – ауыл шаруашылығы болды. Ауылда Гейл фермасы сияқты бірнеше шаруашылықтар орналасқан. Йорк қаласынан адамдардың көшуі осы саланың құлдырауына себеп болды, және ғасырдың екінші жартысына қарай барлық фермалар жойылып кетті. Акомбта Фронт-стрит, Акомб-роуд (B1224) және оған жақын жатқан бірнеше көшелерде шағын сауда орталығы орналасқан, жергілікті супермаркетте тегін тұрақ орны бар. Бизнес өкілдері – дәстүрлі жергілікті азық-түлік сатушылар, таныс High Street брендтері, ірі банктер және бухгалтерлер, тіс дәрігерлері, сәулетшілер сияқты кәсіби қызметтер. Аймақта сонымен қатар көптеген пабтар, кафелер, шағын мейрамханалар, тамақтан алып кету орындары және шағын мен орта бизнестер де бар. 2006 жылдың шілде айында Боробридж жолындағы 80 жылдық Британдық қант зауытының жабылуы 100 жұмыс орнының жоғалуына және көптеген жергілікті фермерлерге қиындықтар тудырды. Тұрғын үйлер кеңестік үйлер мен жеке меншік үйлердің араласуынан құралған. Шағын сауда орталықтарында төрт немесе бес дүкен болуы көзделіпті. Мұндай мысалдарды Бекфилд-лейн, Корнлендс-роуд, Гейл-лейн және Фоксвуд-лейнде кездестіруге болады. Осы шағын дүкендердің жанында Баркстон авенюдегі Король Уильям, Корнлендс-роудтағы Ақ Роза (қазір бұзылған) және Фоксвуд-лейндегі Бигл пабтарын табуға болады.

Білім

1985 жылы Йоркте грамматикалық мектептер жүйесі тоқтатылғаннан кейін, Акомбта үш жалпы білім беретін мектеп болды: Оклендс орта мектебі (бұрынғы Акомб орта заманауи мектебі), Лоуфилдс мектебі және Манор Англия шіркеуі мектебі. 2007 жылы Оклендс және Лоуфилдс мектептері біріктіріліп, Корнлендс жолындағы Оклендс орнында жаңа ғимаратпен Йорк орта мектебі құрылды. 2009 жылы Манор Англия шіркеуі мектебі Акомбтан Боробридж жолындағы орнынан Нетер Попплтон ауданындағы Миллфилд жолына көшірілді. Йорк орта мектебінде жоғары сынып (sixth form) жоқ, сондықтан «A» деңгейін алуға ниеттенген студенттер көбінесе Йорк колледжіне түседі. Мектепке соңғы қосылған жаңа құрылыстар: 56 орындық балабақша, спорт залы және жүзу бассейні. Мектеп аумағының бір бөлігі 2014 жылғы желтоқсанда BBC Gardeners' World телебағдарламасында көрсетілген қауымдық бақшаларға арналған. Акомбта төрт бастауыш мектеп бар. Остман жолындағы Карр бастауыш мектебі 1948 жылы кішкентай балаларға арнап ашылды, ал 1950 жылы оған кіші сыныптар қосылды. Грин-Лейндегі Хоб-Мур бастауыш мектебі 1954 жылы кішкентай балаларға арнап ашылды, ал бір жылдан кейін кіші сыныптар қосылды. 2007 жылы Хоб-Мур бастауыш мектебі Хоб-Мур Оукс арнайы мектебімен бірге жаңа ғимаратқа көшірілді және екі мектеп 2009 жылы біріктірілді. 2011 жылға дейін біздің әйелдің Рим-католик бастауыш мектебі Виндзор Гартта орналасқан. 2011 жылдың қыркүйегінде Англиялық шейіттердің Рим-католик бастауыш мектебімен бірігіп, Холгейттегі Гамильтон Драйвте орналасқан Біздің әйел патшасы шейіттердің Рим-католик бастауыш мектебіне айналды. Аскэм-Лейндегі Вестфилд бастауыш мектебі 1951 жылы кішкентай балаларға арнап ашылды, ал бір жылдан кейін кіші сыныптар ашылды. Бұрынғы Акомб бастауыш мектебі, қазір Холгейтке көшірілген, Солтүстік Йоркширдегі ең көне бастауыш мектептердің бірі болды. Ол 1908 жылдан бері өз ғимараттарында орналасқан және 575 оқушысымен Йорктегі екінші ірі бастауыш мектеп болды.

Спорт

Кнавесмайрдағы Йорк жарыс алабы салынғанға дейін Акомб Моор ат жарыстарын өткізу үшін қолданылған. Акомб Моор Вестфилдтің оңтүстігіндегі жерді алып жатқан, қазіргі Вудторп және Акомб Парк тұрғын үйлер орналасқан аумақты қамтыды. Акомб сондай-ақ екі жасар таза қанды аттарға арналған 3-санаттағы жеті фурлонгтық (шамамен 1400 метрлік) жарысқа – «Акомб стейкс» жарысына да есім берген, ол әр тамыз айында Кнавесмайрда өткізіледі. Acomb FC 1897 жылы Йорк футбол лигасының, ал 1920 жылы Йоркшир футбол лигасының негізін қалаушы мүшесі болды. Акомбтың Йорк лигасының төртінші дивизионында ойнайтын бір футбол клубы бар. Олар – «Мор Лейн» клубы, өз алаңындағы ойындарын Корнлендс Роудтағы Йорк орта мектебінің жасанды жабынында өткізеді. «Гриннің» артында Акомб спорт және әлеуметтік клубы орналасқан, онда Акомб крикет клубы мен Акомб хоккей клубы шоғырланған. York Acorn регби лигасы клубы Ұлттық конференция лигасының Жоғары дивизионында ойнайды және олардың үй алаңы Акомбтағы Танет Роудта орналасқан. Йорк қалалық кеңесі £6,5 миллиондық «Energise» жобасы аясында, бұрынғы Оуклендс спорт орталығында (Корнлендс Роудта, Йорк орта мектебінің жанында) жүзуге арналған жабдықтарды ұсынады.

Дін

Акомбтың негізгі приход шіркеуі – Сент-Стефан шіркеуі, II санаттағы ескерткіш. Сент-Стефан шіркеуі жақында Риджвейдегі Сент-Айдан шіркеуімен бірігіп, екі шіркеулік приходты құрады. 1992 жылдың 19 желтоқсанында Сент-Стефан шіркеуі өрт сөндірушілердің салдарынан жартылай қирады, бірақ жергілікті қоғам мен басқа да қаражаттар есебінен қайта жаңартылды. 1994 жылдың қыркүйек айында қайта ашылды. Сент-Айдан шіркеуі 1968 жылы Йорк архитекторлары Ferrey & Mennim салған. Корнлендс жолындағы Әйелдердің Рухы Рим-католик шіркеуі архитектор Дж. Х. Лэнгтри Лэнгтон салған және 1955 жылы ашылған. Одан бұрын, 1941 жылдан бастап, аймақтағы қызметтер Акомб кеңесі мектебінде өткізілген. Квакерлер 1906 жыл шамасында Акомбтағы Forester's Hall-да жинала бастады, бірақ 1911 жылы Діни достар қоғамы сатып алғаннан кейін, Гриндегі Примитивті методист шіркеуіне көшіп, қазіргі орнында орналасты. Сэр Роберт Ньюбальд Кей 1934 жылы Акомбтағы Лидгет Гроувте уақытша методист шіркеуі үшін ғимараттар мен жерді сыйлады. 1937 жылы осы жерде тұрақты ғимарат салынды. Сэр Чарльз Бердет, Бертвейттің 4-ші бароны, 1777 жылы Акомбта тұрғандығы жазылған. Ағылшыз романтикалық ақын Шарлотта Ричардсон (туған тегі Смит) өмірінің көп бөлігін Акомбта өткізді. Ол көбінесе «The Gentleman's Magazine» журналында және «Әртүрлі жағдайларға арналған өлеңдер» атты жазылым қағазында, негізінен үй шаруашылығы және дін туралы жазды. 1775 жылдың 5 наурызында Йорк қаласында туған ол үй шаруашылығына дайындалып оқитын қыздар мектебіне барды. Ұзақ аурудан кейін 1825 жылдың 26 қыркүйегінде Акомбтағы үйінде қайтыс болды. Жүлделі жазушы Джастин Хилл балалық шағының көп бөлігін Акомбта өткізді. Оның әкесі Рег Хилл 1976 жылдан 1995 жылға дейін Виндзор-Гарттағы Әйелдердің Рухы Рим-католик мектебінің директоры болды.