Кіріспе
1949 жылғы фильм Бұл оқиға өзінің көркемдік және жеке көзқарасын бұзудың орнына, белгісіз өмір сүруді таңдаған жекешіл сәулетші Говард Роарктің өмірін баяндайды. Роарк дәстүрлі сәулет өнерінің қарсылығына қарамастан, заманауи сәулет өнерін қалыптастыру үшін күреседі. Роарктің оның жетістіктеріне көмектесетін немесе кедергі келтіретін адамдармен күрделі қарым-қатынастары фильмді романтикалық драма және философиялық шығарма болуға мүмкіндік береді. Рорк Рэндтің адам рухын бейнелеуін білдіреді, ал оның күресі индивидуализм мен коллективизм арасындағы күресті білдіреді. Фильм жағымсыз пікірлерге ие болды және сыншылар оны сынға алды; бірақ содан бері қайта бағаланып, 2010 жылдары сыншылар тарапынан оң пікірлер алды.
The story follows the life of Howard Roark, an individualistic architect who chooses to struggle in obscurity rather than compromise his artistic and personal vision. Roark fights to design modern architecture despite resistance from the traditionally minded architectural establishment. Roark's complex relationships with the individuals who assist or hinder his progress allow the film to be both a romantic drama and a philosophical work. Roark represents Rand's embodiment of the human spirit, and his struggle represents the struggle between individualism and collectivism. The film opened to negative reviews and was panned by critics; though it has since been reappraised and received positive reception from critics in the 2010s.
Сюжет
Говард Роарк - жеке тұлғаны сүйетін сәулетші. Ол қоғамдық келісімге қарамастан, өзінің жеке шығармашылық жолын ұстанады. The Banner газетінің сәулет сыншысы Элсворт Тухи Роарктің индивидуализміне қарсы шығып, оған қарсы баспа жорығын ерікті түрде бастайды. Бай және ықпалды баспа магнаты Гейл Уайнанд бұл идеяны мақұлдап, Тухиге еркіндік береді. Доминик Франкон, "Баннер" рубрикасын жазған, Роарктің дизайнына таңданып, газеттің оған қарсы науқанына қарсылық білдіреді. Ол сәулетші, қиялы жоқ Питер Китинг (Кент Смит) -ке тұрмысқа шыққан. Ол ешқашан Роаркты кездестірген де, көрген де емес, бірақ ол индивидуализмді жек көретін әлемде оның жойылуына кінәлі деп санайды. Уайнанд Франконға ғашық болады және Китингті оппортунист ретінде әшкерелейді. Роарк өзінің көзқарасы бойынша құрылыс салуға дайын клиент таба алмайды. Ол өз нормаларын бұзатын кез келген жағдайдан аулақ жүреді. Ол Франконның әкесінің жазғы үйіне жақын жердегі карьерде күндізгі жұмысшы болып жұмыс істейді. Демалыс кезінде Франкон карьерге кездейсоқ келіп, Роаркты байқайды, екеуі өзара қызығады. Франкон Роаркка өзінің жатын бөлмесіндегі ақ мәрмәрді жөндеуді тапсырады. Роарк оның арам ойларына күліп, бірінші рет келгеннен кейін, жөндеуді аяқтау үшін басқа жұмысшыны жібереді. Франкон ашуланып, ат үстінде карьерге қайта оралады. Ол Роаркты жерден кетіп бара жатқан кезде табады. Ол қайтадан қызды мазақтап, қыз оны атпен қамшылап ұрады. Кейіннен ол оның ашық бөлмесіне келіп, оны құшақтап, құмарлықпен сүйеді. Бөлмеде Роарк жаңа құрылыс жобасы туралы ұсыныс хат табады. Ол дереу қолын жинап, кетіп қалады. Франкон кейін карьерге барып, Роарктің жұмыстан кеткенін біледі. Ол оның Хауард Роарк екенін білмейді, ол бір кездері баспа бетінде қолдаған керемет сәулетші. Уайнанд Франконға ғашық болмаса да, оған үйленуді ұсынады. Франкон Роарктің шынайы жеке басын біледі, ол Роарк жобалаған жаңа ғимаратты - Энрайт үйін ашуға арналған қонақта таныстырылады. Франкон Роарктің пәтеріне барып, егер ол сәулет өнерінен бас тартса, оған үйленуді ұсынады, бұл өзін жұртшылықтың қабылдамауынан сақтайды. Роарк өзінің қорқынышын жоққа шығарып, өзінің ойлауын өзгерткенше, олар көп жылдар бойы бір-бірінен бөлек болатынын айтады. Франкон Вайнандты тауып, оның некеге тұруға ұсыныс жасауын қабылдайды. Уайнанд келіседі және Роаркка өзіне сәнді, бірақ оңаша ел үйін салуды тапсырады. Уайнанд пен Роарк достыққа түседі, бұл Франконды қызғанышқа итермелейді. Үлкен тұрғын үй жобасын құруға жұмысқа алынған Китинг Роарктің көмегін сұрайды. Роарк келіседі, Китингке барлық мақтанышты алуға рұқсат беру үшін оны дәл жобаланғандай етіп салуды талап етеді. Қызғанышпен қараған Тухидің үгіт-насихаттарымен жобаны қолдаған фирма Китинг ұсынған Роарк дизайнын қызылша наннан жасалған жәндікке айналдырады. Роарк Франконның көмегімен ғимараттарды жою үшін жарылғыш заттарды орнатады және сол жерде тұтқындалады. Тухи Китингке Роарк жобаны жасағандығын жеке мойындауға қысым жасайды. Роарк сотқа тартылады және The Banner газетінен басқа барлық газеттер оны халық жауы деп атайды, онда Уайнэнд қазір Роарктың атынан жария түрде науқан жүргізеді. Алайда, Тохи Баннерді өзіне адал адамдармен толтырды. Ол оларды жұмыстан шығарып, басқаларды сыртқа шығаруға ықпалын жұмсайды. Ол "The Banner" газетінің жаңа саясатына қарсы науқанды бастады. Жеңілу қаупімен бетпе-бет келген Уайнанд Тухидің тобын алып оралып, Роаркты ашық айыптау үшін қалғандарына қосылып, Баннерді құтқарады. Куәгерлерді шақырмай, Роарк өз атынан сөйлейді. Ол өзінің шығармаларын өз талаптары бойынша ұсыну құқығын қорғап ұзақ әрі сөзге қонымды баяндама жасайды. Ол өзіне тағылған айыптардан кінәсіз деп танылды. Вина сезіміне ұшыраған Уайнанд сәулетшіні шақырады және оған Уайнанд ғимаратын жобалау келісім-шартын ұсынады, ол барлық уақыттағы ең керемет құрылымға айналады, оны Роарк қалай қаласа солай салуға толық еркіндік береді. Роарк кетіп бара жатқанда, Уайнанд пістолет шығарып, өзін-өзі өлтіреді. Бірнеше айдан кейін Франкон Вайнанд ғимаратының құрылыс алаңына кіріп, өзін Роарк ханым деп таныстырады. Ол күйеуінің бейнесін көру үшін ашық лифтіге түседі. Роарк биік көкжиектің шетінде жеңімпаз тұр, оның қолдары биік, ал қарсы жел оны өзінің керемет, бірегей жаратылысының үстінде шауып тастайды.
Өндіріс
Айн Рэндтің "Ауыл бұлағы" романы 1943 жылы мамыр айында жарық көрді. Барбара Стэнвик оны оқып, романның қаһарман қызы Доминик Франконды киноға түсіргісі келді. Ол Джек Л. Уорнерден кітапқа құқықтарды сатып алуын сұрады. Warner Bros. компаниясы 1943 жылдың қазан айында фильмге құқықтарды сатып алып, Рэндке сценарий жазуды тапсырды. Рэнд диалогтың бірде-бір сөзі өзгертілмеуі шартымен келісті. Купер Нилдің сынағын нашар ойнаған деп сынға алды, бірақ ол оның үкіміне қарсы қойылды; өндіріс кезінде Купер мен Нил роман бастады. Станвик рөлді жоғалтудан және студиядан ешкім онымен бұл туралы сөйлеспегендіктен қатты ренжіді. Бұл оның Warner Bros-тен кетуіне әкелді.
Жазу
Рэнд 1944 жылдың маусым айында сценарийін аяқтады. "Фонтанхед" - бұл жеке адамдар мен сәулет өнерінің жаңа идеялары қабылданбайтын ұжымдық қоғам, және барлық ғимараттар "грек ғибадатханалары, готика соборлары және олар бере алатын барлық ежелгі стильдердің аралас түрлері сияқты" салынуы керек, Роарктің қорғаншысы Генри Кэмеронның өлім аузындағы сөздері. Рэндтің сценариі Голливудтың киноиндустриясын және "халыққа қалағанын беру" деген өз алдына қойған мандатын сынға алды. Роарк өзінің архитектурасында "халықтың" осы талабына мойынсұнудан бас тартады. Ол мінсіздігінен тайдыратын және "көпшілік қалауына" беріліп қалатын кез келген жұмыстан бас тартады. Коммунизмге нақты атау берілмегенмен, фильмде коммунистік идеологияны және коммунистік қоғамның ұжымдық өміріндегі жеке тұлғаның болмауы сынға алынады. Алайда, романның сын-пікірлері Франклин Д. Рузвельттің Жаңа келісімге бағытталған, бұл Рэндтің кітапта да, фильмде де сәулет өнеріндегі модернизмді қолдауында көрінеді. Романның жанрын бейімдегенде Рэнд романның жыныстық қатынасын және модернисттік сәулет өнерінің эстетикасын драмаға айналдыру үшін мелодрама жанрын қолданды. Патриция Нил Рэндтің "сценарийін қорғау" үшін жиі түсірілімге келетінін еске алды. Алайда, Рэнд фильмнің сюжетіне Production Code Administration тарапынан рұқсат алу үшін кішкене өзгерістер енгізді. Романда Уайнанд Доминикпен ажырасады, бірақ Кино өндірісі кодексі ажырасуға тыйым салғандықтан, Рэнд Уайнандты өз-өзіне қол жұмсауды таңдады.
Өндірістік жобалау
Рэндтің сценарийдегі нұсқаулықта: "Фрэнк Ллойд Райттың стилі және тек Фрэнк Ллойд Райт қана Роарктің ғимараттарының үлгісі ретінде қабылдануы керек. Бұл біз үшін өте маңызды, өйткені біз аудиторияны Роарктің ғимараттарына таңғалдыруымыз керек ". Warner Bros. деректері бойынша, фильмнің өндіріске енгізілгені белгілі болғаннан кейін, студия архитекторлардан жобалар ұсынған хаттар алды; Райт фильмде жұмыс істеу ұсынысынан бас тартты. Фильмнің Голливуд театрында премьерасы үшін Warner Bros. Голливуд бульварында көрермендердің күтілетін көпшілігін орналастыру үшін екі банкілер тұрғызды.
Рэндтің жауабы
Рэнд романының сатылуы басылғаннан кейін көбейді. "Бұл - нағыз жеңіске қол жеткізген сәт" деп жазды.
Кассалық касса
Фильмнің ішкі нарықтағы табысы 2179000 долларды, ал шетел нарықтарында 807000 долларды құрады (бұл бүкіл әлем бойынша 29860000 долларды құрайды). Джон Маккартен "Нью-Йорк" журналында фильмді "Голивудтан соңғы жылдары шыққан ең ақымақ және әуес фильм" деп атады. Кью оны "жағымсыз, өркөкірек" деп сипаттады.
2010 жылдардағы қабылдау
"Фонтан" алғашқы релизде жағымсыз пікірлерге ие болғанмен, фильм қайта бағаланып, XXI ғасырдың алғашқы жылдарында айтарлықтай оң қабылдауға ие болды. Rotten Tomatoes шолу агрегаторында фильмнің 12 шолу негізінде 83% мақұлдау рейтингі бар, орташа бағасы 7/10. Фильм сыншысы Эммануэль Леви оны "өте қызықты, шырынды фрейдтік мелодрама" деп сипаттап, Видордың техникалық виртуозності мен бейнелерін мадақтады. Дейв Кехр "Король Видор Айн Рэндтің ақымақтық "философиялық" романын өзінің ең жақсы және ең жеке фильмдерінің біріне айналдырды, негізінен фалликалық бейнелерді Рэндтің оңшыл диатрибаларынан асып түсетіндей қатты итермеледі" деп жазды.
Үй медиасы
Құрама Штаттарда фильмді 2006 жылдың 7 қарашасында Warner Bros. Home Entertainment DVD-де шығарды. Атауы дербес DVD ретінде, сондай-ақ 5 фильмді Gary Cooper DVD қорапшасының бөлігі ретінде шығарылды.
Мұра
Архитектор Дэвид Роквелл 1964 жылы Нью-Йоркке барған кезде фильмді көрген. Ол фильмнің сәулет және дизайнға деген қызығушылығына әсер еткенін және оның университетінде көптеген сәулет студенттері иттеріне Роарк деген ат қойды. Әр түрлі кинорежиссерлер "Шығанақ" фильмінің жаңа бейімделуіне қызығушылық білдірді, бірақ бұл фильмдердің ешқайсысы өндіріске кірісе алмады. 1970 жылдары режиссер Майкл Симино United Artists үшін өз сценариін түсіргісі келді. 1992 жылы продюсер Джеймс Хилл құқықтарды сатып алып, Фил Жоануны режиссерлікке таңдады. 2000 жылдары Оливер Стоун жаңа бейімделуді режиссерлікке қызығушылық танытты; Брэд Питт Роаркты ойнауға қарастырылғаны хабарланды. 2016 жылдың наурыз айында берген сұхбатында режиссер Зак Снайдер де жаңа киноға қызығушылық танытты, бірақ 2021 жылы ол жобаны уақытша тоқтатқандығын айтты. 2020 жылдың ақпан айында фильм 70 -ші Берлин халықаралық кинофестивалінде Видор патшаның мансабына арналған ретроспективаның бір бөлігі ретінде көрсетілді.