Кіріспе

Израильдегі археологиялық нысан Тель-Шева (תל שבע) немесе Тель-Бер-Шева, сондай-ақ Телл-эс-Себа (تل السبع) деп те аталады, Израильдің Оңтүстік округінде орналасқан археологиялық нысан, ежелгі библиялық Беер-Шеба қаласының орны деп саналады. Бұл жер қазіргі Бер-Шебаның шығысында және бедуиндер мекендеген Тель-Шеваның батысында орналасқан. Тель-Шева сақталып қалды және Тель-Бир-Шева ұлттық паркіне келушілер үшін қолжетімді болды .

Этимология

Бер-Шебаның еврейше атауы " а " және " немесе " дегенді білдіреді .

Тарих

Еврей жазбаларында Бер- Шеба 33 рет аталады. Бұл сөз көбінесе шекараны сипаттағанда қолданылады, мысалы "Даннан Бер-Шебаға дейін". Бұл жерде екі маңызды құдық бар: Ыбырайымның құдығы Әбумәліктің адамдарымен қолға түсті, Ыбырайым мен Әбумәлік Беер-Шебада келісім жасады, Ыбырайым Беер-Шебада тамариск ағашын отырғызды.

Қазба жұмыстары

Темір дәуіріндегі қала болған Тель-Бер-Шеба қазіргі Бер-Шеба қаласынан шығысқа қарай екі жарым шақырым жерде орналасқан. Бұл жерді 1969 жылдан 1976 жылға дейін Тель-Авив университетінің археология институты профессор Иоханан Ахаронидің басшылығымен қазып шығарды, соңғы маусымды профессор Зеев Герцог басқарды. Қазба жұмыстарының басым бөлігі Исраилдің бекіністі қаласын ашуға арналды. Киелі кітаптағы оқиғалар қаланы Дауыт патшаның Біріккен монархиясы кезінде орналастырады, оның билігін Киелі кітап зерттеушілері шамамен б.з.д. 1000 жылы, ал кейінірек Яһуда патшалығына (980701 BCE) қатыстырады. Өткен үш қазба кезеңінде (1974-1976 жж.) темір дәуірінің екінші кезеңіне жататын Беер-Шебаның астынан ертеректе тұрған жерлерді іздеуге тырысты. Беер- Шебадағы ең алғашқы қоныстарды табу үшін жердің едәуір бөлігі қазба жұмыстарымен қазылған. Бұл жұмыста төрт бұрынғы кәсіптік қабат (VI-IX қабаттар) ашылды. 1993 және 1995 жылдар аралығында профессор Герцог қаладағы су жүйесін ашуды аяқтау үшін қазба жұмыстарын қайта жаңғыртты.

II темір дәуірі

Бейер-Шеба елді мекені темір IIА кезеңінде бекіністі болған. Кейбір археологтар жаңадан құрылған Исраил патшалығының оңтүстік шекарасында орналасқан Бер-Шебаны б.з.д. Темір II дәуіріндегі қаланың ең жақсы сақталған орналасуы Ежелгі VIII ғасырдың аяғына, темір IIB дәуіріне жататын Stratum II-ден қайта құрылуы мүмкін. Бұл уақытта қала жаулау кезінде, мүмкін, б.з.д. Қаланың қайта құрылған жоспарлары Беер- Шебаның әкімшілік құрылымдар мен тұрғын үйлер үшін бір жүйеге енгізілген аумақтармен біріктірілген бір бүтін ретінде жоспарланғандығын көрсетеді. Қалпына келтіру жұмыстары қамал қабырғасы мен төрт бөлмелі қала қақпасын қамтиды. Кейбір көшелердің астынан ағып жатқан су бұрғылары жаңбыр суын қаладан шығарып, жақсы сақталған цистерналар жүйесі тұрғындарды сумен қамтамасыз етті. Үйлердің каземат қабырғасына қосылуы оның тұрғындары қаланың қорғанысына тікелей жауапты болғандығын және бүкіл қаланың әскери және әкімшілік қызметін көрсетеді. Археологтардың бағалауы бойынша, осы кезеңде Бер-Шеба қаласында 350-ге жуық адам өмір сүрген.

Мүйізді құрбандық үстелі

Тель-Бер-Шебадан табылған ең маңызды заттардың бірі - Исраилде алғаш рет қазба жұмыстарымен ашылған мүйізді құрбандық үстелі. Төрт бұрышында мүйіздері бар құрбандық үстелдері Киелі кітапта жиі айтылады. Алтауы жергілікті жерде жиналған емес, екінші реттік қолданыста табылды, құрбандық үстелінің тастары кейінгі уақыттағы қабырғаға қосылды. Профессор Ахаронидің түсіндірмесі біздің заманымызға дейінгі 715-686 жылдары билік құрған Езекия патшаның діни реформасы туралы Киелі кітаптағы мәліметпен байланысты.