Кіріспе

Ирландиялық республикашыл; мемуаршы, жазушы Эмон Коллинз (1954 27 қаңтар 1999) - 1970 жылдардың аяғы мен 1980 жылдардың басында Уақытша Ирландиялық Республика армиясының мүшесі. 1980 жылдардың соңында ол ұйымға арқасын бұрды, кейіннен ол өзінің тәжірибелерін егжей-тегжейлі баяндаған "Қиын ашу" атты кітаптың авторларының бірі болды. 1999 жылдың қаңтар айында ол қоғамдық жолда ұсталып, Солтүстік Ирландияның Ньюри қаласында өз үйінің жанында өлтірілді.

Ерте өмір

Ол Камлоу қаласында, Арма графтығында туған, оның ата-анасы Брайан Коллинз және оның әйелі Кэтлин Каммиски; оның шаруа әкесі мал шаруашылығымен айналысты және ірі қараны контрабандамен айналысты. Ньюридің шетінде орналасқан Камлоу - Оңтүстік Армагтағы шағын, қатаң ирланд республикашыл қалашығы еді. Бұл аймақтың сезімдеріне қарамастан, Коллинздер отбасы ирландтық ұлттық саясатына қатысы жоқ және қызығушылығы аз болды. Кэтлин Коллинз католик еді, ол оның ықпалымен, протестантизммен қақтығыста болған Ирландия тарихындағы осы діннің шейіт болғандарына деген құрметпен тәрбиеленді. Мектепті бітіргеннен кейін Коллинз Лондондағы Қорғаныс министрлігінде кеңсе қызметкері ретінде жұмыс істеді. Ол Квинс университетінде заң оқыды. Олармен наразылық білдіргеннен кейін Коллинздің өзіне де ауыр шабуыл жасалды, әрі ол да, оның әкесі де тұтқындалып, қамауға алынды. Колинз кейіннен осы оқиғаға байланысты британдықтарға қарсы Ирландиялық республикашылдардың жарым әскершілігін белсенді түрде қолдаудың психологиялық шегінен өткенін айтты. Оның радикалдануының тағы бір факторы - университеттегі ағылшын заңдарының мұғалімі, оны жаңадан құрылған Уақытша Ирландиялық республикалық армиясы Солтүстік Ирландиядағы британдық әскери қатысуға қарсы тұру құралы, сондай-ақ марксистік революциялық саясат құралы екендігіне сендірді. Бұл 1970 жылдардың соңында ИРА-дағы жас ұрпақтың радикалды идеологиялық көрінісіне сәйкес, ол қазір бұрынғы католик және ұлттық болған ескі гвардияның орнын ауыстырды. Осыдан кейін Коллинз университеттен түсіп, бір уақытқа дейін пабта жұмыс істегеннен кейін Ньюриде қызмет ететін Ұлыбританияның кеден және акциз қызметіне қосылды және британдық үкіметтің әкімшілік машиналарындағы осы ішкі позициясын британдық қауіпсіздік күштеріне қарсы ИРА операцияларын қолдауға жұмсады. Осы уақытта ол Бернадеттке үйленді, содан кейін оның төрт баласы болды.

IRA қызметі

Коллинз 1970 жылдардың соңында Ирландияның уақытша ИРА-сына қосылды. Бұл жерде ол Ирландияның республикалық жарымәскери тұтқындары үшін арнайы категория статусын іздеді. Ол осы уақытта көшедегі демонстрацияларға қатысты. Ол ИРА-ның "Оңтүстік Даун бригадасына" қосылды, Ньюридің маңында орналасқан бір бөлімінде белсенді болды. Бұл бригада кейде "Оңтүстік Армаг бригадасымен" бірге жұмыс істеді, ол қиындықтар кезінде ИРА-ның ең тиімді бөлімі болды. Психологиялық тұрғыдан физикалық зорлық-зомбылыққа бейімделмеген Коллинз сол себепті ИРА-ның Оңтүстік Даун бригадасының барлау офицері болып тағайындалды. Бұл рөл қарулы және бомбалы шабуылдарға бағытталған Корольдік қауіпсіздік күштерінің мүшелері мен қондырғылары туралы ақпаратты жинауды қамтиды. Оның жоспарлауы кем дегенде бес өлімге тікелей жауапты болды, оның ішінде 1981 жылдың қаңтар айында Коллинз Уорренпойнттағы кеден бекетіне жұмыс істеген Ольстер қорғаныс полкінің майоры Иван Тумбс және мүмкін үш есе көп. Оның бірлігінің бомбалау нысаналарының көбі шектеулі масштабта болды, мысалы Ньюри қоғамдық кітапханасының қирауы және Корольдік Ольстер полициясының (RUC) хоры жаттығудан кейін ішкен қонақ үй. Коллинз ИРА шеңберінде қарулы науқанды жалғастыру туралы қатал көзқарастарымен танылды, кейіннен оның Ішкі қауіпсіздік бөліміне қосылды. Оңтүстік Армаг бригадасының басшылығының бастамасымен ол Ньюридегі Синн Фэйннің мүшесі болды. Оңтүстік Армаг ИРА жергілікті партияда қатал әскерилік бағытты қалаған, өйткені олар Республикалық басшылықтың әскери қызметтен гөрі саяси қызметке басымдық беруіне қарсы болды. Коллинз жергілікті билік сайлауына Синн Фэйн кандидаты ретінде таңдалмаған, оның бір себебі - ИРА мен Синн Фэйн басшылығына күдікпен қарағаны, оны ИРА-ның әскери науқанын тастап кету позициясына жасырын түрде қозғалғаны үшін айыптап отырғаны. Осы уақытта Коллинз Джери Адамспен IRA-ның сәтсіз бомбалау кезінде қаза тапқан ер адаммен қалай күрес керектігі туралы жанжалға түсті. Коллинз Адамсты "Стики" (ресми IRA-ға арналған лақап термин) деп айыптады. Оның алаңдаушылығы екі рет терроризмге қарсы заң бойынша тұтқындалуымен күшейтілді, екіншісі оны Армагтағы Гоф казармасында бір аптаға қамауға алды, онда ол 1985 жылы Ньюридегі ИРА миномет шабуылдарынан кейін ұзақ уақыт тергеу жүргізілді, бұл бірнеше полиция қызметкерінің өмірін жалмады. Коллинз бұл операцияға қатыспаған, бірақ бес күн бойы Р.У.К. мамандандырылған полиция қызметкерлері тарапынан психологиялық қысым көрсетіліп, ол бір сөз айтпағаннан кейін, ол психикалық жағынан сынған және полицияға ұйым туралы егжей-тегжейлі ақпарат берді. Тұтқындалғаннан кейін ол Е.М. Кедендік және акциздік қызметтегі қызметінен босатылды. Колинс кейіннен тергеудің қысымы тек IRA-ның жарымәскери науқанының және оның ішіндегі әрекеттерінің моральдық ақталуы туралы күмәнданатын күмәндануды күшейтті деп мәлімдеді. Бұл күмәндер оның стратегиялық көзқарасымен күшейтілді, 1980 жылдардың басында ұйымның жоғары басшылығы соғыстың сәтсіз аяқталғанын үнсіз шешті және енді қозғалысты әскери науқаннан баяу маневрлеумен, оның саяси қанаты Синн Фэйнге өзінің мақсаттарын басқа жолмен жүзеге асыруға мүмкіндік берді. Бұл Коллинздің ойында сол кездегі әскери іс-қимылдарды ақтауға негіз болмады.

IRA-ға қарсы мәлімдемелер

ИРА қызметіне қатысы бар екенін мойындағаннан кейін Коллинз RUC хабаршысы (немесе қазіргі заманғы БАҚ тілінде "Суперграсс") болды, оның дәлелдері бойынша билік ИРА мүшелерінің көп санын соттауға мүмкіндік алды. Ол 1985 жылдан 1987 жылға дейін Белфасттегі Крамлин жолы түрмесінде басқа да жарымәскерилермен бірге арнайы қорғауға алынған. Алайда, әйелімен бірге болған әйелінің арызынан кейін және ИРА-дан хабар алғаннан кейін, оны ағасы түрмеге барып келген кезде, Коллинз өзінің дәлелдерін заң жүзінде қайтарып алды, ал оған ИРА-дан қауіпсіздік кепілі берілді, егер ол оның жауап алуына келіссе. Ол келісті, содан кейін билік оны түрменің Ирландиялық республикалық жарымәскери бөлімшесіне ауыстырды.

Қылмыспен айыпталу

Корольдік қорғалған куә ретінде бұрынғы заңды мәртебесін жоғалту нәтижесінде Коллинзге бірнеше кісі өлтіру және кісі өлтіруге әрекеттену айыптары тағылды. Алайда, 1987 жылы сотталғанда, ол ақталды, өйткені ол осы әрекеттерге қатысы бар екенін мойындаған мәлімдемесі сотпен заңдық тұрғыдан қабылданбады, өйткені ол мәжбүрлеу арқылы алынды және оны заңдық тұрғыдан дәлелді айыптау үшін жеткілікті дәлелді дәлелдер қолдамады. Соттық құқықтық қағидаларға негізделген Корольдік соттағы техникалық ақталу Коллинстің британдық мемлекет туралы көзқарасына әсер етті, ол ИРА-ның Ішкі қауіпсіздік бөлімінде көргендеріне айтарлықтай қарама-қайшы болды және оның Ирландиялық республикалық жарымәскерилікке деген ұнжырғасын түсірді.

IRA-дан кейінгі өмір

Қалғандары да қамауға алынды. Қалғандары да қамауға алынды. Ол кезде аймақта героинге тәуелділік эпидемиясы орын алып, ол жергілікті діни қызметкер Питер Макверриге көмектесуге көмектесті, ол жергілікті жастарды есірткіден аулақ ұстауға тырысатын бағдарламалар жүргізді. Бірнеше жыл Дублинде болғаннан кейін ол бір уақытқа Шотландияның Эдинбург қаласына көшіп барып, онда жастар орталығын басқарды. Кейінірек ол өзінің Ольстердегі шыққан тегі үшін Ирландияның оңтүстігіндегілерге қарағанда, шотландтықтарға мәдени жағынан жақын екенін сезінгенін жазды. 1995 жылы ол Ньюриге, ИРА-ға қолдау көрсету үшін белгілі болған ауданға, оның ортасында көптеген ИРА мүшелері бар. ИРА-ның оны жер аударыуға бұйрығы алынбаған еді, бірақ оның жоғары командасы тапсырған ұйымның ресми атыс тоқтатуымен және Солтүстік Ирландиядағы барлық жарымәскери ұйымдардың зорлық-зомбылықтан бас тартуымен жүргізіліп жатқан үлкен өзгерістерде ол Ньюриден ешқашан шықпаған әйелі мен балаларымен бірге қайта оралу қауіпсіз деп тапты.

Телерадио хабарларын тарату және баспаға шығарылған шығармалар

Ньюриге қайтып оралғаннан кейін, Коллинз бейтаныс күйде тұрмаудың орнына Солтүстік Ирландия қоғамының үнемі өзгеріп жатқан кезеңінде көрнекті рөл атқаруға шешім қабылдады. Ол өзінің жеке тарихын терроризмнің жағымсыз әсерлерін талдау үшін бұқаралық ақпарат құралдарында платформа ретінде қолданды. 1995 жылы ол "Confession" атты ITV теледидары деректі фильмінде өзінің көңілін қалдырған оқиғалары мен Ирландия республикашыл жарымәскери қызметі туралы қараңғы түсінік берген. 1997 жылы ол журналист Мик Макговернмен бірге "Қиындықты өлтіру" атты өмірбаянын және ИРА мансабын жазды. Ол сондай-ақ Тоби Харденнің Оңтүстік Армаг ИРА туралы "Бандит ел" кітабына үлес қосты. Сонымен қатар ол БАҚ-та Омаг бомбалауынан кейін осындай әрекеттерді жалғастырушылар үшін интернациялауды қайта енгізуді талап етті; "Настоящая ИРА" кампаниясын ашық айыптайтын және мазақтайтын газет мақалаларын жариялады, сондай-ақ осындай қызметтегі өзінің бұрынғы рөлін және Солтүстік Ирландияның екі қауымдастығына жеке және әлеуметтік деңгейде келтірілген зиянды ашық талдады.

Томас Мерфиге қарсы куәгерлер

1998 жылдың мамыр айында Коллинз жетекші республикашыл Томас "Слаб" Мерфиге қарсы дәлелдеме берді, Мерфи 1985 жылғы мақала бойынша оны ИРА-ның Солтүстік қолбасшысы деп атаған. Мерфи ИРА-ға мүше болудан бас тартты, бірақ Коллинз оған қарсы куәгерлік етті және Мерфи ұйымның басты әскери басшысы болғанын жеке тәжірибеден білетінін айтты. Мерфи кейіннен жала жабу ісіне ұшырап, нәтижесінде үлкен қаржылық шығынға ұшырады. Сотта куәлік бергеннен кейін Коллинз Мерфиге "Жырақтарымнан қайтпа" деп айтқан. Алайда сот аяқталғаннан кейін көп ұзамай Коллинстің үйіне шабуыл жасалып, оны "тут" деп атаған графитимен сылап тасталды, бұл Ирландия республикашылдар ортасындағы хабаршы үшін жаргондық сөз. 1995 жылы Ньюриге оралғаннан бері оның үйіне ара-тұра қарапайым вандализм актілері жасалды, бірақ Мерфи ісі аяқталғаннан кейін бұл жүйелілік пен ауырлықпен күшейді, ал Камлоудағы оның отбасына тиесілі, ешкім тұрмаған тағы бір үй өртке өрттелді. Балаларына қауіп төндіріліп, олар мектепте құрбыларының тарапынан қудалауға ұшырайды. Оған қастандықпен қорқытып, Ньюридегі отбасылық үйінің маңында көше қабырғаларына граффити жазылған. Қылмыстың себептері ретінде ол Солтүстік Ирландияға ИРА-ның тыйым салу бұйрығын бұза отырып оралғандығы, сондай-ақ ИРА-ның қызметін егжей-тегжейлі баяндағандығы және ИРА-ның 1994 жылғы атысты тоқтатуынан кейін пайда болған көптеген Ирландиялық республикалық жарымәскери топтарды бұқаралық ақпарат құралдарында ашық сынға алғандығы және ол Мерфиге қарсы сот алдында куәлік еткендігі айтылды. Джерри Адамс бұл кісі өлтірудің "кенелтті" екенін айтты, бірақ Коллинстің "көптеген жерлерде көптеген жаулары" бар екенін қосты. Ол 1982 жылы өлтіруді ұйымдастырғанына көмектескен бұрынғы католик инспекторы Альберт Уайттың қабірінен алыс емес, Монкшилл зиратында жерленді. 2014 жылдың ақпан айында ауыр қылмыстар бөлімінің детективтері Ньюридегі мекен-жайдан 59 жастағы адамды кісі өлтірумен байланысты ұстады; ол кейін айыптаусыз босатылды. 2014 жылдың қыркүйегінде PSNI Армаг округінде 56 жастағы, 55 және 42 жастағы үш адамды қылмысты тергеумен байланысты тұтқындады, олардың барлығы жауапқа тартылғаннан кейін айыптаусыз босатылды. 2019 жылдың қаңтар айында PSNI Коллинзге шабуыл жасағандардың бірі шабуыл кезінде кездейсоқ ұсталған пышақ жарақатынан ауыр жарақат алған және оқиға орнында өз қанының іздерін қалдырған және ДНҚ дәлелдемесіндегі соңғы ғылыми жетістіктер оның сәйкестендіру мүмкіндігін арттырған. 2019 жылдың мамыр айында 60 пен 62 жас аралығындағы үш ер адам тұтқындалып, жауапқа тартылды, бірақ кейін шартты түрде босатылды.