Кіріспе
Георгий Сергеевич Агабеков) - совет Қызыл Армиясының сарбазы, чекист, ОГПУ агенті және ОГПУ Шығыс бөлімінің бастығы (1928-1929). Батысқа қайтқан (1930) алғашқы ОГПУ аға офицері, ол жария кітаптар жазды, бұл Таяу Шығыс пен Орталық Азияда кеңес барлаушыларын жаппай тұтқындауға әкелді.
Georges Sergeevich Agabekov (original family name Arutyunov; Георгий Серге́евич Агабеков, transliteration Georgiĭ Sergeevich Agabekov) (1896–1937) was a Soviet Red Army soldier, Chekist, OGPU agent and Chief of OGPU Eastern Section (1928–1929). The first senior OGPU officer to defect to the West (1930), he wrote revelatory books, which led to massive arrests of Soviet intelligence assets across the Near East and Central Asia.
Ерте өмір және мансап
Агабеков 1896 жылы Ресей империясының Ашхабад қаласында армян отбасында дүниеге келген. 1914-1916 жылдары Бірінші дүниежүзілік соғыста Ресей әскерінде соғысты. 1916 жылдың соңында Ташкент Прапорщиктер мектебінде оқыды. 1917 жылғы Қазан төңкерісінен кейін 1918 жылы наурызда Қызыл гвардияға қосылды.
Чека
1920 жылы ол большевиктер партиясына, көп ұзамай Чекаға қосылды. Екатеринбургте Қызыл террорға және Тюменде шаруалар көтерілісін басуға қатысқан.
ОГПУ
Агабеков парсы және түрік тілдерін білгендіктен, 1921 жылы қазанда оны Чеканың шығыс бөлімінде қызмет етуге Мәскеуге әкелді. 1922 жылы Ташкентке Яков Петерспен жұмыс істеуге жіберілді. Түркістанда, өзінің айтуынша, ол Денеудің (қазіргі Өзбекстанның Сурхондрий провинциясында) маңында Басмачи көшбасшысы Энвер-пашаның лагерін табуда маңызды рөл атқарды, бұл Энвер әскерлерін жолға түсіру және оны 1922 жылдың тамызының басында өлтіру үшін негіз қалады. 1924 жылы сәуірде ол Кабулдағы Кеңес өкілдігіне жіберілді, онда дипломатиялық бүркемемен тыңшылық жасады. 1926 жылдың соңында Агабеков Тегеранда ОГПУ-ның Парсыдағы шетел бөлімшесінің резиденті ретінде орналасты. Ол шетелдік державалардың құпия кодтарын алуда, агенттерді жалдауда және жергілікті тайпа басшыларының ағылшындарға қарсы жеккөрушілігін қоздыруда сәтті болды, бірақ ол Жозеф Сталиннің бұрынғы көмекшісі Борис Бажановты Кеңес Одағына қайтару тапсырмасында сәтсіздікке ұшырады. ОГПУ-ның сыртқы бөлімшесінің (1922-1930) бастығы Михаил Трилисер, оның қамқорлығын А. Агабеков көретін, Стамбулды бүкіл Таяу Шығысқа арналған кеңестік тыңшылық қызметінің базасы ретінде қарастырған. Британдық құпия қызметкері және журналист Гордон Брук Шепард өзінің "The Storm Petrels: The First Soviet Defectors, 19281938" (1977) атты кітабында 1930 жылы маусымда Агабековтің Францияға кетуі оның ағылшын тілін үйреткен кәмелетке толмаған қызға ғашық болғанынан ғана туындағанын айтады. Алайда, Агабековтың өз есебі саяси және идеологиялық мотивтерді білдірді және революцияның бүлінуі, партияның "бюрократизациясы", аппараттың заңсыздықтары, партияның демократиясы жоқ және Сталиннің автократиялық билігі деп қарастырған нәрселерді сынға алды. 1930 жылы тамызда Парижге келгеннен кейін көп ұзамай француз билігі Агабековті Брюссельге (Бельгия) шығарып салды, онда ол өзінің бастапқы аты Арутюновпен өмір сүрді. Ол жерде ол ақыры ағылшындармен ынтымақтастық орнатып, Изабелге үйленді.
OGPU жариялау
1931 жылы А.Агабековтің ағылшын тіліндегі "ОГПУ: The Russian Secret Terror" кітабының жарық көруі Парсы мен басқа да Таяу Шығыс елдеріндегі жүздеген совет агенттері мен жақтастарының тұтқындалуына әкеліп соқты. Ол сондай-ақ Берлинде автобиографиялық элементі бар екі орыс тіліндегі кітап шығарды. Агабеков 1929 жылы ОГПУ-ның шетелдегі бөлімшесі Армения Апостольдық шіркеуінің дін қызметкерлерін тыңшылық үшін Кеңес Одағынан да, шетелден де белсенді түрде қолданғанын айтты.
Құрлық
Ол 1937 жылы тамыз айында Пиренейлерде Кеңес Одағының НКВД агенттерімен бірнеше рет сәтсіз қастандық жасады. Алайда, 1997 жылы жазылған, Павел Судоплатовқа тиесілі мемуарларға сәйкес, оның өлтірілуін Парижде зейнеткер түрік офицері жасады және кейіннен Сыртқы барлау қызметінің бас орынбасарына айналған Александр М. Коротков (ru) ұйымдастырды. Дезертирдің жойылуы туралы әртүрлі мәліметтерді 1987 жылы жазған мемуарларында Илья Григорьевич Джиркевелов ұсынған. Кейін Агабеков Румынияның құпия полициясына қызмет етті, ол оған Бухарестке жақын жерде қорғандалған үй мен жансакшы берді. 1939 жылдың жазында Владимир Санакоев деген кісі Агабековке телефон шалып, оны өлтіру үшін жіберілгенін, бірақ тапсырмасын орындағысы келмегенін мәлімдеді. Мәскеуді алдау жоспарын әзірлеу үшін құпия кездесу ұйымдастырылды, бірақ ол Санакоевке құрбанына жақындауға мүмкіндік берді. Джиркевелов өз нұсқасын Агабековтың файлдардағы материалмен растайтынын және оның Брук Шепардтің жазбаларымен айтарлықтай сәйкессіздіктерге назар аударатынын мәлімдеді.