Кіріспе
Медициналық имплант Дәрілік элюциялы стент (ДЭС) - медициналық процедураларда механикалық (артерияның ішінде тірек тіреуін қамтамасыз ету арқылы) және фармакологиялық (фармацевтикалық қоспаны баяу босату арқылы) тарайған артерияларды емдеу үшін қолданылатын тор тәрізді материалдан жасалған түтік. ДЭС- ті шар арқылы тарылаған артерияға енгізеді. Стент ішіндегі шарды үрлегеннен кейін, стент кеңейіп, артерия қабырғасына қысылады, артерия ашық болады, осылайша қан ағыны жақсарады. Оның желілі құрылымы жасушалардың оны айналдыра өсіп, орнында тұрып қалуына мүмкіндік береді. DES басқа стенттерден ерекшеленеді, өйткені оның артериялық қабырғаға дәрі-дәрмекті тікелей жеткізетін қабығы бар. Стент артерияның қайта тұйықталуын болдырмау үшін дәрі-дәрмекті баяу бөліп шығарады. Стенттен препараттың босауы - бұл жарақат ұлпасының өсуін болдырмау және стент рестенозының қаупін азайту, бұл емдеуден кейін артерияның стенттелген аймағының тарылуы. DES толықтай катетерлік жеткізу жүйесімен біріктірілген және бір интеграцияланған медициналық құрылғы ретінде қарастырылады. ДЭС- тер жүректегі артериялардың тарылуын (коронациялық артерия ауруы) емдеуде, сонымен қатар дененің басқа жерлерінде, әсіресе аяқтарда (перифериялық артерия ауруы) қолданылады. Соңғы 30 жыл ішінде коронарлық стент салу CAD-ді емдеудегі ең аз инвазивті емдеу құралына айналды. Коронарлық артерияларды стенттеу тері арқылы коронарлық интервенция (ТКИ) процедураларымен тығыз байланысты. ПКИ - катетер арқылы (көкжауыс хирургиясымен емес) жүргізілетін минималды инвазивті процедура, бұл коронарлық артериялардың тарылуына ДЭС енгізу үшін қолданылатын медициналық процедура. ПТИ процедураларын интервенциялық кардиолог флюороскопиялық бейнелеу әдістерін қолдана отырып, қажетті DES орналасуын көру үшін жүргізеді. ПТИ артериялық жүйе арқылы катетер / ДЭС құрылғысын өткізу үшін қолдар мен аяқтардағы үлкен перифериялық артерияларды қолданады және ДЭС-ті тарайған коронарлық артерияға немесе артерияларға орналастырады.
A drug eluting stent (DES) is a tube made of a mesh like material used to treat narrowed arteries in medical procedures both mechanically (by providing a supporting scaffold inside the artery) and pharmacologically (by slowly releasing a pharmaceutical compound). DES is inserted into a narrowed artery using a balloon. Once the balloon inside the stent is inflated, the stent expands, pushing against the artery wall, keeping the artery open, thereby improving blood flow. The mesh design allows cells to grow through and around it, securing it in place. DES is different from other types of stents because it has a coating that delivers medication directly to the arterial wall. The stent slowly releases a drug to prevent re blockage of the artery. The release of the drug from the stent to prevent the growth of scar tissue and reduce the risk of stent restenosis, which is the narrowing of the stented area of an artery after treatment. DES is fully integrated with a catheter delivery system and is viewed as one integrated medical device. DESs are commonly used in the treatment of narrowed arteries in the heart (coronary artery disease), but also elsewhere in the body, especially the legs (peripheral artery disease). Over the last three decades, coronary stenting has matured into a primary minimally invasive treatment tool in managing CAD. Coronary artery stenting is inherently tied to percutaneous coronary intervention (PCI) procedures. PCI is a minimally invasive procedure performed via a catheter (not by open chest surgery), it is the medical procedure used to place a DES in narrowed coronary arteries. PCI procedures are performed by an interventional cardiologist using fluoroscopic imaging techniques to see the location of the required DES placement. PCI uses larger peripheral arteries in the arms or the legs to thread a catheter/DES device through the arterial system and place the DES in the narrowed coronary artery or arteries.
Дизайн
Дрогоэлютирующий стент (ДЭС) - бұл тамыр ауруларын емдеуде артерияларды ашық ұстау үшін артерияларға орналастырылатын шағын торлы түтік. Стент жасушалардың көбеюін тоқтататын дәрі-дәрмекті баяу бөліп шығарады, осылайша стент орнатылғаннан кейін артериялардың тарылуын болдырмайды. Мұндай стенттерді бүкіл денедегі әртүрлі артерияларда қолдануға болады, бірақ олар әдетте жүректің ишемиялық ауруларын емдеу үшін коронарлық артерияларға орналастырылады. DES бірнеше негізгі қасиеттері бар медициналық құрылғы: ол құрылымдық іргетасты ретінде жұмыс істейді, қан ағымын қамтамасыз ету үшін артерияны физикалық түрде ашық ұстайды; құрылғыда дәрілік заттардың нақты белгілері бар, ал таңдалған дәрілік зат оның тиімділігі үшін өте маңызды. Рестенозды тежеуге жарамдылығы және оның фармакокинетигі үшін таңдалған бұл дәрілік зат құрылғының маңызды компоненті болып табылады. Дәрі-дәрмектен басқа, құрылғыны жасау үшін қолданылатын материалдар да маңызды және олар биологиялық ортада, мысалы адам қанында, биологиялық үйлесімділігі мен беріктігі үшін мұқият таңдалады; бұл материалдар сонымен қатар жүрек соғуының тұрақты қозғалысына төтеп беруі керек және жоғары магниттік өрістерді қолданатын MRI технологиясын пайдалана отырып, болашақ пациенттің бейнелеуіне жарамды болуы керек. DES өнімдері - интеграцияланған медициналық құрылғылар және тері арқылы жүргізілетін коронарлық интервенция (ТКИ) жеткізу жүйесінің бөлігі; катетер конструкциясы сияқты басқа компоненттер де құрылғының жалпы функционалдылығы мен тиімділігінде маңызды рөл атқарады. DES әдетте металл қорытпаларынан, әдетте тот баспайтын болаттан немесе кобальт-хромнан тұрады, бірақ платина-хром немесе никель-титан сияқты басқа материалдардан да жасалуы мүмкін. Стент көбінесе дәрі-дәрмектің шығарылуын бақылау үшін полимермен қапталады. Полимерлердің дәрі-дәрмектерді жеткізудегі рөлі өте маңызды, өйткені олар дәрі-дәрмектің қоршаған тінге шығарылу жылдамдығын реттейді. Полимерсіз стенттер де бар, онда препарат тікелей стентке жабылады немесе стенттің ішіндегі резервуарларда болады. Стенттің құрылымына стент қаңқасын құрайтын жіңішке сым құрылымдары бар тіректер кіреді. Стрет қалыңдығы стент жұмысына әсер етеді, ал жұқарақ стреттер рестеноздың төмендеуімен және тромбоз қаупі төмендеуімен байланысты. Сонымен қатар, автоматты түрде кеңейіп отыратын стенттер де бар. 1986 жылы енгізілген алғашқы стент осы типті болды; Стент түтігінің торлары бастапқыда катетерге құлады. Бұл құлаған жағдайда, ол салыстырмалы түрде тар артериялар арқылы өту үшін жеткілікті, содан кейін мақсатты жерде кеңейтіліп, ауру артерия қабырғасына қатты итеріп беріледі. ДЭС шығаратын фармацевтикалық қосылыстар сиролимус, эверолимус, зотаролимус, паклитаксель және биолимус сияқты антипролиферативтік препараттар болып табылады. Бұл дәрілер стент орнатқаннан кейін пайда болатын артериялардың тарылуын болдырмауға көмектеседі. Бұл дәрілер иммундық жүйені күшейту немесе қатерлі ісікке қарсы емдеу сияқты басқа мақсаттарда да қолданылады. Олар жасушалардың өсуін тежеп жұмыс істейді. DES-те олар өте аз мөлшерде және қысқа уақытқа қолданылады және тек стент орналастырылған жерде ғана қолданылады. Коронарлық және перифериялық стенттерге айырмашылық бар. Перифериялық стенттер негізінен жалаңаш металлдан жасалған; кейбір перифериялық ДЭС, өзін-өзі кеңейтетін типте, аяқ артерияларында қолданылады. Биосортталатын ДЭС-тер денеге уақыт өте келе сіңіп, тұрақты стенттермен байланысты ұзақ мерзімді ықтимал асқынуларды азайтатын материалдардан жасалады.
Атеросклероз: жалпы мәліметтер
Атеросклероз - үлкен және орта көлемді артерияларды зақымдайтын созылмалы ауру. Бұл эндотелийдің ішкі қабатында кальций, майлар (холестерин сияқты) және басқа заттардың жиналуымен сипатталады. Атеросклероз - артериялық эластикалық жоқтықтың жоғалуынан туындайтын, қан тамырларының қалыңдауы мен қатаюынан болатын артериялық эластикалық жоқтықтың ең кең таралған түрі. Атеросклероз артерияларда майлы белдіктердің пайда болуымен балалық шақта басталуы мүмкін. Бұл сызықтар майдың жинақталған бөлігі. Уақыт өте келе, бұл бастапқы зақымданулар ұлғайып, қалыңдайды, атеромалар (атеросклеротикалық плакаттар) пайда болады. Коронарлық операцияларда ДЭС негізінен атеросклероздан болатын коронарлық артерия ауруын емдеу үшін қолданылады. Шеткі артериялық интервенцияларда DES-тер симптомдық шеткі артериялық ауруды (ШАБ) емдеудің таңдаулы әдісі ретінде қалыптасты. Бұл жоғары тиімді стенттер перифериялық артериялық окклюзия ауруын (ПАОБ) емдеуде қолданылады. ДЭС-тер коронарлық және перифериялық артериялық интервенцияларда атеросклерозды басқаруда маңызды рөл атқарады. Стенттер жағдайында стеноз маңызды алаңдаушылық тудырады. Стенттер ангиопластика деп аталатын процедура кезінде тарыған артерияға енгізіледі. Стенттер артерияның тарлауын ашып, қан ағынын жақсартады. Алайда уақыт өте келе, емделген артерия қайтадан жабылуы мүмкін, бұл рестеноз деп аталады. Дәрілік элюциялы стенттер әртүрлі медициналық жағдайларды емдеуде қолданылады, әдетте артериялық зақымданулар немесе артериялық зақымданулар орын алған жерде, бірақ негізгі медициналық мақсаттардың бірі - коронарлық артерия ауруын емдеу. Мұндай тұйықтауды стент рестенозы (ISR) деп атайды. Бұл инстант блокадасы көбінесе клеткалардың шамадан тыс көбеюі немесе тромбтардың (қанның ұюы) салдарынан болады. ДЭС- ті қолданғаннан кейін антикоагуляциялық терапия (қанды жұлататын дәрілер) стандартты емге айналды. Бұл терапия стент орнатудан кейінгі жағымсыз әсерлердің пайда болуын едәуір азайтады.
Процедураның тәуекелдері
Стентті орналастыру тәуекелдері қан кету, коронарлық артерияларды визуализациялау үшін қолданылатын контраст агенттеріне аллергиялық реакциялар және миокард инфаркты. ПКИ кезінде жедел жүрек артериясын айдау (CABG) хирургиясының қажеттілігі төмендеді, өйткені жақсы тәжірибе енгізілді. Кейбір жағдайларда жүрек хирургиясы жоқ ауруханаларда коронарлық стент орнатуға рұқсат етіледі, бірақ мұндай рұқсат коронарлық артерияның перфорациясының сирек, бірақ болжауға болмайтын тәуекеліне байланысты даулы болып қалады.
Стент тромбозының қаупі
Коронарлық стент орнатудың асқынуы - стент тромбозы (қан ұюлары). Бұл стент ішінде жаңа түйір пайда болып, қан ағынын бұзатын және жүрек соғысына әкелетін кезде болады.
Инстенттік рестеноз қаупі (ISR)
DES арнайы ескі жалаңаш металл стенттерде (BMS) кездесетін рестеноз мәселелеріне қарсы күресу үшін жасалған. Препаратты элюция ететін стенттермен жиі болмаса да, рестеноз әлі де болуы мүмкін. DES технологиясының пайда болуынан бері ИСР жиілігі айтарлықтай төмендеді.
Нормативтік стандартты мақұлдаудан тыс пайдалану
DES сафеноздық тамыр трансплантаттарында стент салудың қысқа мерзімді асқынуларын азайтуда BMS- ге қарағанда артық екені дәлелденді. Дегенмен, DES- ті байпасты трансплантаттарда қолдану бастапқыда олардың мақсатты қолданылуы немесе бастапқыда нормативтік рұқсат (АҚШ FDA, Еуропалық дәрілік заттар агенттігі және т.б.) аясына кірмеген. Медициналық құрылғыны немесе дәрі-дәрмекті бастапқы немесе қазіргі бекітілген таңбалауда көрсетілмеген тәсілмен пайдалану практикасы көбінесе "таңбалаудан тыс" пайдалану деп аталады. Кардиостингтің кең таралған аймақтарында ақыл-ой орталықтары мен адвокаттық топтар стенттерді тым ынталы пайдалану туралы алаңдаушылық білдіреді, өйткені бекітілмеген себептермен стенттерді алған науқастар бекітілген мақсаттар үшін стенттерді алған науқастармен салыстырғанда жиі нашар нәтижеге ие болады.
DES орналасуы
Ауырсынуға байланысты жүрекке стент салынатын адамдардың қажеттіліктері әр түрлі болады. Кейбір науқастар жүрек соғысына шалдыққандықтан, шұғыл көмекке мұқтаж. Басқа пациенттерде жақын болашақта жүрек соғысына ұшырау қаупі жоғары. Осы топтардың әрқайсысына жататын адамдар үшін ПКИ процедуралары сәл өзгеше болуы мүмкін, олардың седациялануы, ауырсынуды басқару және тыныс алуды қолдау сияқты жандандыратын күтім мәселелері. Қажетті жағдайда емес адамдардың көбі ПКИ процедурасы мен ДЭС орналасуы кезінде толық ояу болады, бірақ олар аурудың жоқтығын қамтамасыз ету үшін катетер кіретін жерде жергілікті анестезия алады. Әр түрлі медициналық мекемелер мен дәрігерлер әртүрлі седация мен ауырсынуды басқару әдістерін қолданады, бірақ науқастың жайлылығы әрқашан басты назарда болады. Катетер/стент жүйесі перифериялық артерияны (қолдың немесе аяқтың артериясын) тесу арқылы денеге енгізіледі және артериялық жүйе арқылы DES-ті бөгелген коронарлық артерияға жеткізу үшін жылжытылады. Содан кейін стент атеросклероз деп аталатын жағдайдан туындаған, бұғатталған немесе тарыған коронарлық артерияларды (плаканың жиналуынан тарыған) кеңейту (ашық) үшін кеңейтіледі. Перифериялық артериялық кіру әдетте жамбас (жоғары аяқ) немесе радиалдық артерия (қол / билеу) арқылы, ал брахиальдық немесе локтей артерия (қол / билеу) арқылы сирек жасалады. Бұрын операциядан кейін артерияға кіретін жердегі қан кетуді бақылау қиын болған. Қазіргі уақытта артериялық қысымды нығайту және артериялық жабылу жүйелері бар, олар операциядан кейін қан кетуді бақылауға көмектесті, бірақ бұл әлі де алаңдатады. Қазіргі заманғы катетер/стент жүйелері - бұл бағыттаушы сымнан, катетерден, шардан және стенттен тұратын интеграцияланған медициналық құрылғылар. Стент түтігінің торлары бастапқыда құрылғының шарығына құлап түседі және ол салыстырмалы түрде тар перифериялық артериялар арқылы өту үшін жеткілікті кішкентай. Белгіленген жерде болғанда, физиологиялық тұзды суды енгізу арқылы шарды үрлетеді, бұл ауру артерияның қабырғасына қатты итеріп, буып-түйеді, бұл орналасу кезінде үрлеу уақыты мен қысымы тіркеледі. Балонды орналастырғаннан кейін, оның ауасы түсіп, құрылғы денеден шығарылады, кеңейтілген стент орнында қалып, артерия ашылады. Интервенциялық кардиолог ПКИ/ДЭС орналасу кезінде блокаданы қалай емдеу керектігін нақты уақыт деректеріне сүйене отырып шешеді. Кардиолог интраваскулярлық ультрадыбыс (IVUS) және флюороскопиялық бейнелеу (радиопака бояумен біріктірілген) арқылы алынған бейнелеу деректерін қолданады. Процедура кезінде осы екі көзден алынған ақпарат кардиологқа катетерлік қан тамырлары арқылы DES құрылғысының жолын қадағалауға мүмкіндік береді. Бұл ақпарат артериялардың тарылуына себеп болатын бляшканың орналасуын және сипаттамаларын анықтауға көмектеседі. Осы екі әдістің деректері стентті дұрыс орналастыру және коронарлық артерияның анатомиясына қатысты егжей-тегжейлі ақпарат алу үшін қолданылады. Адамның анатомиясы әртүрлі болғандықтан, бұл ақпарат тиімді емдеу үшін өте маңызды. Алынған деректер бейнеге түсіріледі және одан әрі емдеу қажет болған жағдайда пайдаланылуы мүмкін.
Стенттерден кейінгі қалпына келтіру және оңалту
Көптеген адамдар үшін стент салу процедурасы ұзақ уақыт ауруханада болуды қажет етпейді, көпшілігі ауруханадан сол күні шығады. Стентке қондырғаннан кейін көп уақытын емдеу бөлімінде өткізеді, бұл жерде қан кетпеуін және өмірлік белгілердің тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін. Ауруханалық жағдайлардың көпшілігінде операцияны жүргізген интервенциялық кардиолог тікелей науқаспен/отбасымен сөйлесіп, оларға жағдайдың қалай өткені туралы ақпарат береді және нұсқауларды орындайды. Медбикелер адамның жағдайын бақылап, жүректің жұмыс істеуін бақылау үшін ЭКГ сияқты құралдарды қолданады. Стентке қан ұюдың алдын алу үшін операциядан кейін дәрі-дәрмек беріледі. Бір кең таралған дәрі - плавикс, ол қанды тарайту үшін қолданылатын дәрі. Қанды сұйытатын басқа да дәрілер қолданылады, әдетте аспиринді плавикспен біріктіру қолданылады. Жүрек пристубынан зардап шеккен адамдар үшін ауруханада емдеудің ұзақтығы оқиғадан жүрек бұлшық еттерінің зақымдану дәрежесіне байланысты. ДЭС-пен катетер медициналық құрылғы болып табылады, сондықтан оны алған адамдарға медициналық құрылғы картасы беріледі. Бұл картада имплантацияланған ДЭС туралы ақпарат және медициналық құрылғының сериялық нөмірі бар. Бұл ақпарат болашақтағы медициналық процедуралар үшін маңызды, өйткені дәрігерлерге адамның денесінде қандай құрылғы бар екенін білуге көмектеседі. Артериялық жабылу жүйелері - операциядан кейін кіру орнын бекітуге көмектесетін құрылғылар, олар медициналық құрылғылар болып табылады және өздерінің ақпараттық карталары бар. Кіру орны - катетер қол немесе аяқтың артериясына кіретін жер. Әдетте бұл жерде ауырсыну мен көкжиек пайда болады. Бұл көкселген жерлер мен ауырсыну әдетте бір аптадан кейін жақсарады. Адамдарға бір-екі апта бойы тынығып, ауыр заттарды көтермеуді кеңес береді. Бұл негізінен кіру орны жақсы қалпына келетінін тексеру үшін. Кардиологпен немесе бас дәрігермен/ жалпы практика дәрігерімен бір-екі апта ішінде кездесулер өткізу - қалыпты жағдай. Коронациялық стент орнатылған адамдарға әдетте бірінші жылы әр үш-алты ай сайын көбірек тексеру жүргізіледі, бірақ бұл әртүрлі болуы мүмкін. Олар әдетте тағы бір коронарлық ангиографиядан өтуді қажет етпейді, бұл жүрек артерияларын көру үшін арнайы бояу мен рентген сәулелерін пайдаланатын тест. Егер дәрігерлер жүрек ауруы нашарлап бара жатқанын сезінсе, онда жүректің физикалық белсенділік кезінде қалай жұмыс істейтінін өлшейтін стресс-тест тапсыруы мүмкін. Симптомдары бар немесе стресс- тесті кезінде жүрекке қан ағынының төмендеу белгілері бар адамдарға диагностикалық жүрек рекатетеризациясын жүргізу қажет болуы мүмкін. ПТИ-мен стент орнату процедурасынан кейін физикалық тексерулер маңызды. Асқынулар қаупі жоғары немесе күрделі коронарлық проблемалар бар адамдарға ангиография қажет болуы мүмкін. Бұл тіпті инвазивті емес стресс- тестілердің, яғни жүректің физикалық белсенділік кезінде қалай жұмыс істейтінін өлшейтін тесттердің нәтижелері қалыпты болып көрінсе де, солай болуы мүмкін. Жүрек реабилитациясы көптеген факторларға байланысты, бірақ негізінен ПЦИ/ ДЭС процедурасына дейін жүрек бұлшық еті қаншалықты зақымдалған. Бұл процедураны жасатқан көптеген адамдардың жүрек ауруы болған жоқ, ал жүректері жақсы болуы мүмкін. Басқалары жүрек ауруынан зардап шеккен, жүректері оттегіге бай қанды организмге жеткізе алмайтын. Реабилитация шаралары әр адамның қажеттіліктеріне сай жасалады.
Артықшылықтары
ДЭС-тер ескі BMS құрылғыларына қарағанда жақсарды, өйткені олар стент блоктарының мүмкіндігін азайтады. Бұл стент орнатудан кейінгі ауыр жағдайлардың, мысалы, стенина ауруының пайда болуы немесе қайталануы, жүрек соғысы және өлім- дерт жиілігін азайтады. Олар сонымен қатар стенттің өзі пайда болған тұйықталудың ашылуы үшін басқа ПКИ процедурасын талап ету ықтималдығын азайтады. Дәрілік элюциялы стенттердің (DES) жалаңаш металл стенттермен (BMS) салыстырғанда негізгі артықшылығы - стенттің рестенозының (ISR) алдын алу. БМС- мен байланысты рестеноздың жоғары деңгейі ДЭС- тің дамуына түрткі болды, бұл ИСР жиілігінің шамамен 5 - 10% - ға дейін төмендеуіне әкелді. Жаңа буын DES- тің дамуы клиникалық тәжірибеден БМС- тің жойылуына әкелді.
Процедураның нәтижесі
DES қолданудың негізгі артықшылығы BMS- ге қарағанда қайталап реваскуляризациялау процедураларының (рестентациялау, инвазивті байпас операциялары және т. б.) жиілігінің төмендеуі болып табылады. Реваскуляризациялық процедуралар - жүректің қан жеткіліксіз бөлігіне қан ағымын қалпына келтіретін емдеу әдістері. Бұл жүрек артерияларында плакаттар жинақталуынан пайда болады, бұл оларды тарылатады немесе бұғаттауы мүмкін. ДЭС- ті алғандар арасында БМС- ке қарағанда қайталап реваскуляризациялау және стент тромбозы (қан ұюы) жиілігі едәуір төмен. Тiзiмдiлiк мәселелерi, бiр ғана стентiң өндiрушiден ол салынған науқасқа дейiн тiзiлуi мүмкiн бе? Өнімді кері қайтарып алу кезінде стентті жобалаудан бастап, өндіруден бастап, науқасқа дейін жеткізуге мүмкіндік алу өте маңызды. Препаратты таңдау - бұл маңызды жобалау элементі және оның неоинтималдық өсуді тежеудегі шынайы тиімділігін анықтау рестенозды тудыратын тегіс бұлшықет клеткаларының көбеюіне байланысты дизайндық қиындық болуы мүмкін. Неоинтималдық гиперплазияның көп бөлігі қабынудан пайда болады. Бұл дегеніміз, олар пациенттерге ең жоғары қауіп төндіреді және жалпы және нарыққа шығарылғанға дейінгі рұқсат алуы тиіс, бұл клиникалық сынақтар мен қауіпсіздік пен тиімділіктің ғылыми дәлелдемелерін, сондай-ақ қатаң механикалық сынақтарды талап етеді. Механикалық сынау процесінде әмбебап сынау машиналары қан тамырлары стенттерін әртүрлі бұрыштардан иілу, созу, бұрау және қысымға салуды тудырады.
Тарих
Блокталған коронарлық артерияларды емдеудің алғашқы әдісі - коронарлық артерияны байпасты трансплантация (CABG) хирургиясы, онда денедегі басқа жерлерден алынған вена немесе артерияның бөлігі коронарлық артерияның ауру сегментін айнала отырып қолданылады. 1977 жылы Андреас Грунциг перкутанды транслюминалды коронарлық ангиопластиканы (ПТКА) енгізді, ол сондай-ақ шарлы ангиопластика деп аталады, онда катетер перифериялық артерия арқылы енгізілген және артерияның тарыланған сегментін кеңейту үшін шар кеңейтілген. Жабдықтар мен техникалар жақсарған сайын ПТКА-ны қолдану жылдам өсті, ал 1980 жылдардың ортасына қарай ПТКА мен КАБГ-ны бірдей жылдамдықпен орындады. Баллонмен жасалған ангиопластика жалпы алғанда тиімді және қауіпсіз болды, бірақ рестеноз жиі кездеседі, бұл шамамен 30-40% жағдайларда, әдетте, кеңейтілгеннен кейінгі бірінші жылдың ішінде пайда болады. Шамамен 3% шарлы ангиопластика жағдайларында кеңейтудің сәтсіздігі және коронарлық артерияның жедел немесе қатерлі жабылуы (көбінесе дисекциядан кейін) жедел CABG-ге әкелді. 1986 жылы Пюль мен Зигварт адам ағзасына алғаш рет коронарлық стент салдырды. 1990 жылдары бірнеше тәжірибелер стент орнатудың шарлы ангиопластикадан артық екенін көрсетті. Рестоноз азайды, өйткені стент артерияның кеңейтілген бөлігін ашық ұстауға арналған іргетас ретінде әрекет етті. Ауыр жағдайда жүрек артериясының жабылуы (және жедел КАБГ- ның қажеттілігі) азайды, өйткені стент артерия қабырғасының бөліністерін қалпына келтіреді. 1999 жылы жүректің тері арқылы жүргізілетін операциялардың 84% -ында (яғни, ашық кеуде операциясы арқылы емес, катетер арқылы жасалатын) стенттер қолданылды. Қазіргі кезде клиникалық тәжірибеде қолданылатын "дәрілік элюция" стенттері - бұл неоинтималды тірілтіктің өсуін шектеуге арналған дәрілік затты элюциялайтын металл стенттер, осылайша стенттің рестенозының ықтималдығын азайтады. Еуропалық дәрілік агенттік (EMA) және АҚШ-тың Азық-түлік және дәрілік заттар жөніндегі агенттігі (FDA) ДЭС-тің алғашқы түрін иммунодепрессант сиролимус деп аталатын табиғи өнімді шығаратын сиролимусты элюция ететін стенттер (СЭС) деп бекітті. SES қайталау процедураларының қажеттілігін азайтады және коронарлық артерия ауруы бар науқастардың нәтижелерін жақсартады. Сиролимусты элюциялайтын Cypher стенті 2002 жылы Еуропада CE белгісімен бекітілген, содан кейін АҚШ нарығында қауіпсіздігі мен тиімділігін дәлелдеу үшін үлкен сынақтан өтті. 2003 жылы жарияланған бұл сынақ 1058 күрделі зақымданулары бар науқастарды қамтыды және ангиографиялық және клиникалық нәтижелер тұрғысынан SES-тің жалаңаш металл стенттерге қарағанда артықшылығын растады. Осы нәтижелерге сүйене отырып, Cypher стентін FDA мақұлдады және 2003 жылы АҚШ-та шығарылды. Сынақтарда 9 және 12 айдағы Taxus стентінің көмегімен мақсатты зақымданудың реваскуляризациясы мен жүрекке әсер ететін маңызды жағымсыз оқиғалардың елеулі азаюы байқалды. SES және PES екеуі де артериядағы тұйықталудың қайталануын болдырмау үшін белсенді заттар ретінде табиғи өнімдерді қолданады. ДЭС-тің алғашқы жылдам қабылдануы олардың ең көп қолданылуына әкелді, бұл 2005 жылы барлық стент имплантацияларының 90% -ын құрады, бірақ кеш стент тромбозы туралы алаңдаушылық 2006 жылдың соңында ДЭС-тің қолданылуының төмендеуіне әкелді. Кейінгі зерттеулер медициналық қауымдастықты олардың қауіпсіздігі туралы сендірді, бұл DES-тің өте кеш стент тромбозының аздап жоғары тәуекелі болуы мүмкін екенін көрсетті, олар мақсатты кеме реваскуляризациясын өлім немесе миокард инфарктісінің жиілігін арттырмай айтарлықтай азайтады; бұл сендірулер DES-ті пайдаланудың қайта жандануына әкелді, бірақ ол 2006 жылдың басында байқалған ең жоғары пайдалану деңгейіне жетпеді. Стенттерде сіңірілетін (биологиялық ыдырайтын, биологиялық сіңірілетін немесе биологиялық сіңірілетін) материалдарды пайдалану туралы тұжырымдама алғаш рет 1878 жылы Гьюс үш науқастың тамырларында қан кетуді тоқтату үшін магний сымдарын байлау ретінде қолданған. Көп іздеулер жүргізілгеніне қарамастан, осы саладағы осы ізашардың толық аты әлі күнге дейін белгісіз. 20-ғасырда адамдарда сыналған резорбцияланатын стентті Жапониядағы Игаки медициналық жоспарлау компаниясы әзірледі және ол поли L сүт қышқылынан (полимықты қышқылның бір түрі) жасалды; олар алғашқы нәтижелерін 2000 жылы жариялады. Германиялық Biotronik компаниясы магнийді сіңіретін (биосиңірілетін) стент әзірледі және клиникалық нәтижелерін 200...
A potential research focus for DES is the application of a polymer free DES in clinical practice: moving away from polymer based DES and instead using either a polymer free DES or a drug coated coronary stent. In the case of the polymer free DES, it utilizes an abluminal coating of probucol to control the release of sirolimus. On the other hand, the drug coated coronary stent has a micro structured abluminal surface that allows for direct application of an anti restenotic drug.
Экономика
DES-тің экономикалық бағалауы кеңінен зерттеу тақырыбы болды. 2007 жылы Еуропадағы жалпы қосымша шығын тиімділік коэффициенті сапаға сәйкес алынған өмір сүру жылдары үшін 98 827 евро болды. DES-пен реваскуляризациялаудан аулақ болу үшін 4 794 € шығынға кетеді, ал BMS-пен реваскуляризациялау 32606 € шығынға кетеді.
Даулар
ДЭС қолдану мәселесі бойынша даулы мәселелер туындады. 2012 жылы клиникалық сынақ деректерінің мета-талдауы дәрі-дәрмекпен емдеуге қарағанда тұрақты коронарлық артериясы бар адамдарға ДЭС қолданудың пайдасы жоқ екенін көрсетті, бірақ Нью-Йорк Таймс газеті талдау авторы Дэвид Браунмен сұхбат жасады, ол тұрақты коронарлық артерия ауруы бар науқастардың жартысынан астамы дәрі-дәрмекпен емдеуге тырыспай-ақ стенттермен отырғызылған және ол бұл ауруханалар мен дәрігерлер көбірек ақша табуға тырысқандықтан болды деп сенді. Сұхбат кардиологтар, зерттеушілер және науқастар арасында тұрақты ишемиялық артерия ауруы үшін DES-тің орындылығы мен тиімділігі туралы пікірталасты тудырды: кейбіреулер зерттеу нәтижелерімен келісіп, стенттерді шамадан тыс пайдалануды күмәнге ұшыратты, ал басқалары зерттеу әдістері мен шектеулерін сынға алды және стенттердің пайдасын қорғады, сұхбатталушының мәлімдемесі "қатаң және жамандау" екенін және ол "барлық мамандықтың адалдығын қорлады" деп дәлелдеді. 2013 жылы "Таймс оф Индия" газетінде ДЭС-тің шамадан тыс көп қолданылатыны және Үндістан дистрибьюторларының ДЭС-тің жоғары бағасынан пайдаланып, дәрігерлерге оны қолдануға пара бергені туралы жазылған. 2014 жылы Махараштраның тамақ және дәрі-дәрмек басқармасы жүргізген тергеуде ДЭС-ке байланысты жоғары бағалар мен пара алу әлі де кең таралған екені анықталды.
Зияткерлік меншік даулары
Дәрілік препараттарды шығаратын стенттерге қатысты бірнеше патенттік даулар болды. Солардың бірі - Бостон ғылыми корпорациясы (BSC) 2003 жылы Арлингтондағы Техас университетінің патентіне және TissueGen компаниясына берілген лицензияға қол сұғып, оның заңсыз қолданылуына кінәлі деп танылды. Бұл патент TissueGen-тің негізін қалаушы Кевин Нельсон университетінде профессорлық-оқытушылық қызмет атқарған кезінде әзірлеген технологияны қамтиды. Бұл технология дәрі-дәрмектерді имплантацияланған қан тамырлары стенті арқылы экструдияланған талшықтар арқылы жеткізуге арналған. Нәтижесінде, BSC компаниясына TissueGen компаниясына және университеттің иммунодепрессант дәрісіне 42 миллион доллар төлеуге бұйрық берілді. Cypher Stent 2003 жылы FDA-ның мақұлдауына ие болды, бірақ көп ұзамай FDA 290-дан астам субкикірт тромбоз туралы және құрылғымен байланысты кемінде 60 өлім туралы хабарламадан кейін қауіпсіздік туралы ескерту жариялады.