Кіріспе

Жүрек ауруларын емдеуде қолданылатын дәрі. Антиангинальдық препарат – жүректің ишемиялық ауруының белгісі болып табылатын стенокардияны (ангина пекторисін) емдеуге қолданылатын дәрі. Миокардтық ишемия коронарлық макро- немесе микроқан тамырларының жұмысындағы бұзылулар салдарынан туындайды, бұл миокардқа оттегі мен қоректік заттардың жеткілікті мөлшерде түспеуіне алып келеді. Патофизиологиялық механизмдердің қатарында эпикардтық коронарлық артериялардағы атеросклероз, ірі немесе ұсақ қантамырлардағы спазм және микроқан тамырларының дисфункциясы бар, олардың клиникалық маңызы күннен-күнге артып келеді. Миокардтық ишемияның әртүрлі клиникалық көріністері жиынтығы созылмалы коронарлық синдромдар деп аталады. Осы жағдайларды емдеу көп қырлы тәсілді қамтиды, онда ең көп қолданылатын антиангинальдық препараттар коронарлық қантамырлардың кеңеюін тудырып, жүрек соғу жиілігі, миокард қабырғасының стресі және қарыншалық жиырылу сияқты миокардтық оттегі тұтынуын анықтайтын факторларды өзгертеді. Бұған қоса, бұл препараттар миокардтық оттегін пайдалану тиімділігін арттыру арқылы ишемияны жеңілдету үшін жүрек субстратты метаболизмін өзгерте алады. Өмір салты мен профилактикалық шаралардың маңыздылығын ескеретін болсақ, аспирин және статинмен емдеу сияқты созылмалы коронарлық синдроммен ауыратын науқастарға оптималды антиангинальдық емдеуді анықтау мәселесі әлі де толық шешілмеген. Стенокардиясы бар көптеген адамдар өмір салтын өзгерту арқылы, әсіресе темекі татудан бас тарту және жүйелі түрде жаттығу жасау арқылы жағдайын жақсарта алады. Өмір салтын өзгертумен қатар, антиангинальдық препараттарды қолдану да жиі кездеседі. Дегенмен, рандомизацияланған бақыланатын зерттеулердің нәтижелері түрлі антиангинальдық препараттардың тиімділігі шамалы екенін көрсетті, ешқайсысы өлім-жітімнің немесе миокард инфарктісінің (МИ) қаупін айтарлықтай төмендеткен жоқ. Осыған қарамастан, қазіргі нұсқаулар бета-блокаторлар мен кальций арналарын блокадалағыштарды бірінші таңдау ретінде ұсынуға бейім. Еуропалық кардиологиялық қоғамның (ЕКҚ) тұрақты ишемиялық жүрек ауруын басқару жөніндегі нұсқауларында ұсыныстардың нақты кластары мен оларға сәйкес келетін дәлелдеме деңгейлері келтірілген. Сонымен қатар, Ұлттық денсаулық сақтау және күтім институтының (NICE) тұрақты стенокардияны басқару жөніндегі нұсқауларында бірінші және екінші қатарлы терапия сияқты терминдерді пайдалану арқылы олардың ұсыныстарында шығындардың тиімділігі ескеріледі. Екі нұсқаудың да аспирин мен статиндерді аурудың барысын өзгертетін препараттар ретінде қолдануды ұсынуы ерекше. Осы мақаланың мақсаты – тұрақты стенокардиясы бар науқастарды емдеуге арналған осы нұсқаулардағы фармакологиялық ұсыныстарды сыни тұрғыдан қарастыру және бағалау. Осы ұсыныстардың нюанстарын зерттеу арқылы, біз тұрақты стенокардияға ұсынылатын фармакологиялық араласулардың негізін толық түсінуге және олардың клиникалық тәжірибедегі күшті жақтары мен ескеретін мәселелерін анықтауға тырысамыз.

Саяси ойлар

Еуропалық кардиология қоғамының (ЕКҚ) 2019 жылғы ұсынымдары жекелендірілген көзқарасқа баса назар аударады, онда стенокардияға қарсы дәрілер әрбір науқастың қосымша аурулары мен гемодинамикалық ерекшеліктеріне сәйкес таңдалады. Маңыздысы, стенокардияға қарсы дәрілер өмір сүруді ұзартпаса да, олардың белгілерді азайтудағы тиімділігі стенокардияның түпкі себебіне тікелей байланысты. Стенокардияға қарсы емдеудің маңызды аспектілеріне ишемиялық миокардқа коронарлық артериялар арқылы оттегі жеткізуді жақсарту, жүрек соғу жиілігін, миокардтың жұмысын және оттегі қажеттілігін азайту, сондай-ақ кардиомиоциттердің энергетикалық тиімділігін оңтайландыру кіреді. Қазіргі ұсынымдарға сәйкес, β-блокаторлар мен кальций арналарын блокадалайтын препараттар бірінші қатарлы ем ретінде қарастырылғанымен, олардың екінші қатарлы емге қарағанда артықшылығын дәлелдейтін жеткілікті мәліметтер жоқ. Осы толық шолуда, қазірге дейін ишемияны азайтуға бағытталған ешқандай дәрі немесе араласу шарасы созылмалы коронарлық синдроммен ауыратын науқастардың өмір сүру ұзақтығын арттырмағанын атап өткен жөн.

Мысалдар

Қолданылатын дәрілер – нитраттар, бета-блокаторлар не кальций арналарын блокадалайтын препараттар.

Нитраттар

Нитраттар эндотелийден шығатын релаксациялық факторды (EDRF) стимуляциялау арқылы веноздық сыйымдылық тамырларының кеңеюіне себеп болады. Бұл веноздық қанның жиналуын қамтамасыз ету арқылы, қарыншалардағы қысымды төмендетіп, соның салдарынан жүрек қабырғасының керілуін және жүректің оттегіге қажеттілігін азайтады, осылайша стенокардияны (ангина) жеңілдетеді. Қысқа әрекетті нитраттар туындаған стенокардия шабуылын тоқтату үшін қолданылады, ал ұзақ әрекетті нитраттар осы жағдайдың алдын алу емдеуінде қолданылады. Осыған глицерин тринитраты (ГТН), пентаэритритол тетранитраты, изосорбид динитраты және изосорбид мононитраты жатады.

Бета-блокаторлар

Бета-блокаторлар физикалық күш кезінде туындайтын стенокардияның алдын алуда миокардтың оттегіге қажеттілігін стенокардия шабуылын тудыратын деңгейден төмендету арқылы қолданылады. Олар вариантты стенокардияда қолдануға болмайды және жүрек жеткіліксіздігін тудыруы мүмкін. Бронхоспазмға байланысты ауыр астмасы бар науқастарда да қолдануға болмайды, ал диабетпен ауыратын науқастарда гипогликемия белгілерін жасыра алатындықтан сақтықпен қолданылуы керек. Препараттардың қатарына ацебутолол немесе метопролол сияқты кардиоселективті препараттар, немесе окспренолол немесе соталол сияқты кардиоселективті емес препараттар кіреді.

Кальций арналарын бұзатын заттар

Кальций иондарының (Ca++) антагонисттері (кальций арналарының блокаторлары) созылмалы тұрақты стенокардияны емдеуде қолданылады, ал ең тиімдісі – вариантты стенокардияны емдеуде (короналық артериялардың тамыршаңдануын тікелей болдырмау). Олар тұрақсыз стенокардияны емдеуде қолданылмайды. In vitro жағдайында коронарлық және перифериялық артерияларды кеңейтеді, сондай-ақ теріс инотроптық және хронотроптық әсерлерге ие, бұл жүктемені азайтады, миокардтың тиімділігін арттырады, жүрек соғу жиілігін төмендетеді және коронарлық қан ағымын жақсартады. In vivo жағдайында тамырлардың кеңеюі мен артериялық қысымның төмендеуі барорецептор рефлексін қозғауға себеп болады. Сондықтан, жалқы нәтиже – тікелей және рефлекстік әрекеттердің өзара байланысы. I класс препараттары ең күшті теріс инотроптық әсерге ие және жүрек жеткіліксіздігін тудыруы мүмкін. II класс препараттары өткізгіштікке немесе жиырылуға әсер етпейді. III класс препараттарының инотроптық әсері шамалы және рефлекстік тахикардияны тудырмайды. Мысалдар: I класс препараттары (мысалы, верапамил), II класс препараттары (мысалы, амлодипин, нифедипин) немесе III класс препараттары – дилтиазем. Нифедипин – күшті тамыр кеңейткіш және стенокардия кезінде тиімдірек. Ол дигидропиридиндер класына жатады және SA түйінінің өткізгіштігінің рефрактерлік кезеңіне әсер етпейді.