Кіріспе
Жүрек ауруларын емдеуде қолданылатын дәрі. Антиангинальдық препарат – жүректің ишемиялық ауруының белгісі болып табылатын стенокардияны (ангина пекторисін) емдеуге қолданылатын дәрі. Миокардтық ишемия коронарлық макро- немесе микроқан тамырларының жұмысындағы бұзылулар салдарынан туындайды, бұл миокардқа оттегі мен қоректік заттардың жеткілікті мөлшерде түспеуіне алып келеді. Патофизиологиялық механизмдердің қатарында эпикардтық коронарлық артериялардағы атеросклероз, ірі немесе ұсақ қантамырлардағы спазм және микроқан тамырларының дисфункциясы бар, олардың клиникалық маңызы күннен-күнге артып келеді. Миокардтық ишемияның әртүрлі клиникалық көріністері жиынтығы созылмалы коронарлық синдромдар деп аталады. Осы жағдайларды емдеу көп қырлы тәсілді қамтиды, онда ең көп қолданылатын антиангинальдық препараттар коронарлық қантамырлардың кеңеюін тудырып, жүрек соғу жиілігі, миокард қабырғасының стресі және қарыншалық жиырылу сияқты миокардтық оттегі тұтынуын анықтайтын факторларды өзгертеді. Бұған қоса, бұл препараттар миокардтық оттегін пайдалану тиімділігін арттыру арқылы ишемияны жеңілдету үшін жүрек субстратты метаболизмін өзгерте алады. Өмір салты мен профилактикалық шаралардың маңыздылығын ескеретін болсақ, аспирин және статинмен емдеу сияқты созылмалы коронарлық синдроммен ауыратын науқастарға оптималды антиангинальдық емдеуді анықтау мәселесі әлі де толық шешілмеген. Стенокардиясы бар көптеген адамдар өмір салтын өзгерту арқылы, әсіресе темекі татудан бас тарту және жүйелі түрде жаттығу жасау арқылы жағдайын жақсарта алады. Өмір салтын өзгертумен қатар, антиангинальдық препараттарды қолдану да жиі кездеседі. Дегенмен, рандомизацияланған бақыланатын зерттеулердің нәтижелері түрлі антиангинальдық препараттардың тиімділігі шамалы екенін көрсетті, ешқайсысы өлім-жітімнің немесе миокард инфарктісінің (МИ) қаупін айтарлықтай төмендеткен жоқ. Осыған қарамастан, қазіргі нұсқаулар бета-блокаторлар мен кальций арналарын блокадалағыштарды бірінші таңдау ретінде ұсынуға бейім. Еуропалық кардиологиялық қоғамның (ЕКҚ) тұрақты ишемиялық жүрек ауруын басқару жөніндегі нұсқауларында ұсыныстардың нақты кластары мен оларға сәйкес келетін дәлелдеме деңгейлері келтірілген. Сонымен қатар, Ұлттық денсаулық сақтау және күтім институтының (NICE) тұрақты стенокардияны басқару жөніндегі нұсқауларында бірінші және екінші қатарлы терапия сияқты терминдерді пайдалану арқылы олардың ұсыныстарында шығындардың тиімділігі ескеріледі. Екі нұсқаудың да аспирин мен статиндерді аурудың барысын өзгертетін препараттар ретінде қолдануды ұсынуы ерекше. Осы мақаланың мақсаты – тұрақты стенокардиясы бар науқастарды емдеуге арналған осы нұсқаулардағы фармакологиялық ұсыныстарды сыни тұрғыдан қарастыру және бағалау. Осы ұсыныстардың нюанстарын зерттеу арқылы, біз тұрақты стенокардияға ұсынылатын фармакологиялық араласулардың негізін толық түсінуге және олардың клиникалық тәжірибедегі күшті жақтары мен ескеретін мәселелерін анықтауға тырысамыз.
An antianginal is a drug used in the treatment of angina pectoris, a symptom of ischaemic heart disease. Myocardial ischemia arises from the dysfunction of coronary macrovascular or microvascular components, leading to a compromised supply of oxygen and nutrients to the myocardium. The underlying pathophysiological mechanisms encompass a range of factors, including atherosclerosis in epicardial coronary arteries, vasospasm in large or small vessels, and microvascular dysfunction—whose clinical significance is increasingly acknowledged. The diverse clinical presentations of myocardial ischemia collectively fall under the term chronic coronary syndromes. Addressing these conditions involves a multifaceted approach, where the most common antianginal medications alleviate symptoms by inducing coronary vasodilation and modifying the determinants of myocardial oxygen consumption, such as heart rate, myocardial wall stress, and ventricular contractility. Additionally, these medications can alter cardiac substrate metabolism to alleviate ischemia by enhancing the efficiency of myocardial oxygen utilization. While there is consensus on the prognostic importance of lifestyle interventions and preventive measures like aspirin and statin therapy, determining the optimal antianginal treatment for chronic coronary syndrome patients remains less defined. The majority of individuals experiencing stable angina can effectively address their condition through lifestyle modifications, particularly by embracing smoking cessation and incorporating regular exercise into their routine. Alongside these lifestyle changes, the use of antianginal drugs is a common approach. However, findings from randomized controlled trials reveal that the efficacy of various antianginal drugs is comparable, with none demonstrating a significant reduction in mortality or the risk of myocardial infarction (MI). Despite this, prevailing guidelines lean towards recommending beta blockers and calcium channel blockers as the preferred first line treatment. The European Society of Cardiology (ESC) guidelines for managing stable coronary artery disease provide well defined classes of recommendation with corresponding levels of evidence. In a parallel vein, the National Institute for Health and Care Excellence (NICE) guidelines for stable angina management consider cost effectiveness in their recommendations, designating terms such as first line and second line therapy. Notably, both sets of guidelines advocate for the use of low dose aspirin and statins as disease modifying agents. This article aims to critically examine and evaluate the pharmacological recommendations outlined in these guidelines for the management of patients with stable angina. By delving into the nuances of these recommendations, we seek to provide a comprehensive understanding of the rationale behind the suggested pharmacological interventions for stable angina, shedding light on their respective strengths and considerations in clinical practice.
Саяси ойлар
Еуропалық кардиология қоғамының (ЕКҚ) 2019 жылғы ұсынымдары жекелендірілген көзқарасқа баса назар аударады, онда стенокардияға қарсы дәрілер әрбір науқастың қосымша аурулары мен гемодинамикалық ерекшеліктеріне сәйкес таңдалады. Маңыздысы, стенокардияға қарсы дәрілер өмір сүруді ұзартпаса да, олардың белгілерді азайтудағы тиімділігі стенокардияның түпкі себебіне тікелей байланысты. Стенокардияға қарсы емдеудің маңызды аспектілеріне ишемиялық миокардқа коронарлық артериялар арқылы оттегі жеткізуді жақсарту, жүрек соғу жиілігін, миокардтың жұмысын және оттегі қажеттілігін азайту, сондай-ақ кардиомиоциттердің энергетикалық тиімділігін оңтайландыру кіреді. Қазіргі ұсынымдарға сәйкес, β-блокаторлар мен кальций арналарын блокадалайтын препараттар бірінші қатарлы ем ретінде қарастырылғанымен, олардың екінші қатарлы емге қарағанда артықшылығын дәлелдейтін жеткілікті мәліметтер жоқ. Осы толық шолуда, қазірге дейін ишемияны азайтуға бағытталған ешқандай дәрі немесе араласу шарасы созылмалы коронарлық синдроммен ауыратын науқастардың өмір сүру ұзақтығын арттырмағанын атап өткен жөн.
Мысалдар
Қолданылатын дәрілер – нитраттар, бета-блокаторлар не кальций арналарын блокадалайтын препараттар.
Нитраттар
Нитраттар эндотелийден шығатын релаксациялық факторды (EDRF) стимуляциялау арқылы веноздық сыйымдылық тамырларының кеңеюіне себеп болады. Бұл веноздық қанның жиналуын қамтамасыз ету арқылы, қарыншалардағы қысымды төмендетіп, соның салдарынан жүрек қабырғасының керілуін және жүректің оттегіге қажеттілігін азайтады, осылайша стенокардияны (ангина) жеңілдетеді. Қысқа әрекетті нитраттар туындаған стенокардия шабуылын тоқтату үшін қолданылады, ал ұзақ әрекетті нитраттар осы жағдайдың алдын алу емдеуінде қолданылады. Осыған глицерин тринитраты (ГТН), пентаэритритол тетранитраты, изосорбид динитраты және изосорбид мононитраты жатады.
Бета-блокаторлар
Бета-блокаторлар физикалық күш кезінде туындайтын стенокардияның алдын алуда миокардтың оттегіге қажеттілігін стенокардия шабуылын тудыратын деңгейден төмендету арқылы қолданылады. Олар вариантты стенокардияда қолдануға болмайды және жүрек жеткіліксіздігін тудыруы мүмкін. Бронхоспазмға байланысты ауыр астмасы бар науқастарда да қолдануға болмайды, ал диабетпен ауыратын науқастарда гипогликемия белгілерін жасыра алатындықтан сақтықпен қолданылуы керек. Препараттардың қатарына ацебутолол немесе метопролол сияқты кардиоселективті препараттар, немесе окспренолол немесе соталол сияқты кардиоселективті емес препараттар кіреді.
Кальций арналарын бұзатын заттар
Кальций иондарының (Ca++) антагонисттері (кальций арналарының блокаторлары) созылмалы тұрақты стенокардияны емдеуде қолданылады, ал ең тиімдісі – вариантты стенокардияны емдеуде (короналық артериялардың тамыршаңдануын тікелей болдырмау). Олар тұрақсыз стенокардияны емдеуде қолданылмайды. In vitro жағдайында коронарлық және перифериялық артерияларды кеңейтеді, сондай-ақ теріс инотроптық және хронотроптық әсерлерге ие, бұл жүктемені азайтады, миокардтың тиімділігін арттырады, жүрек соғу жиілігін төмендетеді және коронарлық қан ағымын жақсартады. In vivo жағдайында тамырлардың кеңеюі мен артериялық қысымның төмендеуі барорецептор рефлексін қозғауға себеп болады. Сондықтан, жалқы нәтиже – тікелей және рефлекстік әрекеттердің өзара байланысы. I класс препараттары ең күшті теріс инотроптық әсерге ие және жүрек жеткіліксіздігін тудыруы мүмкін. II класс препараттары өткізгіштікке немесе жиырылуға әсер етпейді. III класс препараттарының инотроптық әсері шамалы және рефлекстік тахикардияны тудырмайды. Мысалдар: I класс препараттары (мысалы, верапамил), II класс препараттары (мысалы, амлодипин, нифедипин) немесе III класс препараттары – дилтиазем. Нифедипин – күшті тамыр кеңейткіш және стенокардия кезінде тиімдірек. Ол дигидропиридиндер класына жатады және SA түйінінің өткізгіштігінің рефрактерлік кезеңіне әсер етпейді.
In vitro, they dilate the coronary and peripheral arteries and have negative inotropic and chronotropic effects decreasing afterload, improving myocardial efficiency, reducing heart rate and improving coronary blood flow. In vivo, the vasodilation and hypotension trigger the baroreceptor reflex. Therefore, the net effect is the interplay of direct and reflex actions. Class I agents have the most potent negative inotropic effect and may cause heart failure. Class II agents do not depress conduction or contractility. Class III agent has negligible inotropic effect and causes almost no reflex tachycardia. Examples include Class I agents (e. g., verapamil), Class II agents (e. g., amlodipine, nifedipine), or the Class III agent diltiazem. Nifedipine is more a potent vasodilator and more effective in angina. It is in the class of dihydropyridines and does not affect refractory period on SA node conduction.