Жүрек тоқтағандағы шұғыл көмек шаралары

Жүрек тоқтағандағы алғашқы көмек: Көкірек компрессиясы, жасанды тыныс алу, CPR қадамдары. Сапалы көмек көрсету және өмір сақтау туралы біліңіз!

15 мин оқу

100%

Дереккөз: Cardiopulmonary resuscitation — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Жүректің тоқтауына байланысты шұғыл процедура

Жүрек-өкпе реанимациясы (ЖӨР) – жүрегі тоқтаған адамның өздігінен қан айналымын және тыныс алуын қалпына келтіру үшін қосымша шаралар қолданылғанша мидың толыққанды жұмыс істеуін сақтауға бағытталған, көбінесе жасанды тыныс алумен немесе ауыздан ауызға тыныс берумен үйлестірілген кеуде қысымдарынан тұратын шұғыл процедура. Бұл процедура, тынысы жоқ немесе қалыпсыз тыныс алатын (мысалы, агониялық тыныс) адамдарға ұсынылады. Ересектерге арналған ЖӨР кеуде қысымдары минутына 100-120 рет, жеткілікті тереңдікпен жасалуы тиіс. Құтқарушы жасанды тыныс алуды, субъектінің аузына немесе мұрынына ауа үрлеу арқылы (ауыздан ауызға реанимация) немесе өкпеге ауа итеруге арналған құрылғыны пайдалану арқылы (механикалық вентиляция) қамтамасыз ете алады. Қазіргі ұсыныстар жасанды тыныс алуға қарағанда, ерте және сапалы кеуде қысымдарын басымдыққа қояды; жаттығудан өтпеген құтқарушылар үшін тек кеуде қысымдарын қамтитын ЖӨР-дің қарапайым әдісі ұсынылады. Алайда, 2015 жылғы Американдық Жүрек қауымдастығының нұсқаулары балаларға қатысты, тек қысымдар жасау нашар нәтижелерге әкелуі мүмкін екенін көрсетеді, себебі балалардағы мұндай проблемалар көбінесе жүрек емес, тыныс алу жүйесімен байланысты болады, олардың жас ерекшеліктеріне байланысты.

Медициналық қолданыстар

Жүрек-қан тамырлары тоқтап қалған адамға, тынысы жоқ немесе тек сирек, әрең сезілетін дем алулар байқалатын кез келген адамға ЖҚР (жандандыру шаралары) көрсетіледі, себебі жүрек тоқтауының ықтималдығы жоғары. Травма салдарынан жүрек тоқтаған жағдайда, ЖҚР тиімсіз деп есептелсе де, оны жасау ұсынылады. Пневмоторакс немесе перикард тампонадасы сияқты түбірдегі себептерді түзетуге тырысу көмектеседі. Қан ағыны тоқтағаннан кейін ми шамамен төрт минуттан кейін зақымдануға ұшырайды, ал жеті минуттан кейін зақым қайтымсыз болады. Егер қан ағыны бір-екі сағатқа тоқтаса, дене жасушалары өледі. Сондықтан, ЖҚР қан ағыны тоқтағаннан кейін жеті минут ішінде жасалса ғана тиімді болады. Жүрек қалыпты ырғақты сақтау қабілетін де жылдам жоғалтады. Дене температурасының төмендеуі, мысалы, суға батқандарда байқалатындай, мидың тірі қалу уақытын ұзартады. Жүрек тоқтағаннан кейін тиімді ЖҚР миға жеткілікті мөлшерде оттегі жеткізуге мүмкіндік береді, бұл ми сабасының өлімін кешіктіреді және жүректің дефибрилляцияға жауап беруіне мүмкіндік береді. Егер ЖҚР кезінде дұрыс емес қысу жылдамдығы қолданылса, АХА (Америкалық Жүрек Қауымдастығы) ұсынған минутына 100-120 қысу ережесі бұзылса, бұл жүректі толтыру үшін қажетті қанның веноздық қайтаруын азайтуы мүмкін. Мысалы, егер ЖҚР процесінің барлық кезеңінде минутына 120-дан астам қысу жылдамдығы тұрақты қолданылса, бұл қателік науқастың аман қалу мүмкіндігіне және емделу нәтижесіне кері әсер етуі мүмкін. Жоғары сапалы ЖҚР (жеткілікті жылдамдық және тереңдік, артық желдетусіз) маңызды екені атап өтілді. Дефибрилляциядан бірнеше минут бұрын жасалған ЖҚР нәтижелері, дефибрилляциядан кейін алынған нәтижелерден өзгеше болатыны белгісіз. Нұсқаулар ЖҚР-ді бастамас бұрын жедел жәрдем шақыруды ұсынады, бірақ суға батқандар мен құтқарушы келген кезде есінен танып қалған балалар және құтқарушы жалғыз болса, шақырудан бұрын екі минут ЖҚР жасау керек.

Құтқару тыныс алуы бар қысылулар

Жүрегі тоқтаған кез келген адамға (әдетте, ес-түссіз немесе шамамен ес-түссіз), тыныс алмайтын немесе тек ауызбен дем алуға тырысатын, жүрек соғуының болмауына байланысты, стандартты ЖЖЖ (жасанды тыныс алу және жүрек массажы) процедурасы кеуде қысымын және желдетуді (құтқару тынысын) пайдаланады. Бірақ, жүрегі тоқтаған ересектерге көмек көрсетуге дайындықтан өтпеген құтқарушылар желдетуді жіберуге болады. Қысым мен желдетудің қалыпты арақатынасы 30:2 болса, егер кем дегенде екі оқытылған құтқарушы болса және құрбан бала болса, артықшылықты арақатынас 15:2 болады. Сондай-ақ, жаңа туған нәрестелерде, егер бір құтқарушы болса, арақатынас 30:2, егер екі құтқарушы болса, 15:2 (AHA 2015 нұсқауларына сәйкес). Суға батып қалған адамдарға алғашқы қысым сериясын бастамас бұрын 5 құтқару тынысы жасау қажет. Содан кейін құтқарушы кеудеге 30 рет қысып, 2 құтқару тынысы жасауды кезектестіреді. Барлық құрбандар үшін қысымның жылдамдығы минутына кемінде 100 қысым болуы керек. Ересектер мен балалар үшін ұсынылатын қысым тереңдігі 5 см (2 дюйм), ал нәрестелер үшін 4 см (1,6 дюйм). Құтқарушы мен құрбанның аузының арасында жақсы герметикалық жабылуды қамтамасыз ету және инфекцияның алдын алу үшін пластикалық қалқандар мен респираторлар қолданылуы мүмкін. Кейбір жағдайларда пациент жүректің ырғағында бұзылуларға (қарыншалық фибрилляция және қарыншалық тахикардия) тап болады, оларды дефибриллятордың электр тогы арқылы түзетуге болады. Егер адам жүрек тоқтауынан есінен танып қалса, дефибрилляция процесі үшін дефибриллятор сұрау маңызды. Дефибриллятордың әдеттегі моделі (АЭД) – бұл автоматты портативті құрылғы, ол процестің кезеңдерін дауыстық нұсқаулармен басшылыққа алады, құрбанды талдайды және қажет болса дұрыс соққыларды жібереді. Кардиопульмонарлық реанимацияның қанша уақытқа дейін тиімді болатыны нақты белгісіз және көптеген факторларға байланысты. Көптеген ресми нұсқаулар жедел медициналық жәрдем келгенше (кем дегенде пациенттің өмірін сақтау үшін) кардиопульмонарлық реанимацияны жалғастыруды ұсынады. Сондай-ақ, пациенттің қайтыс болғанын ескерер алдында, мүмкіндігінше тезірек автоматты дефибрилляция жасау үшін жақын жердегі кез келген авариялық дефибрилляторды (АЭД) сұрауға кеңес беріледі. Пульстің болуын анықтау қиын болуы мүмкін, сондықтан пульсті тексеруді жалпы медициналық қызметкерлерден алып тастады және денсаулық сақтау ұйымдары 10 секундтан артық орындамауы керек.

A normal CPR procedure uses chest compressions and ventilations (rescue breaths) for any victim of cardiac arrest, who would be unresponsive (usually unconscious or approximately unconscious), not breathing or only gasping because of the lack of heart beats. However, the ventilations could be omitted for untrained rescuers aiding adults who suffer a cardiac arrest. As an exception for the normal compression to ventilation ratio of 30:2, if at least two trained rescuers are present and the victim is a child, the preferred ratio is 15:2. Equally, in newborns, the ratio is 30:2 if one rescuer is present, and 15:2 if two rescuers are present (according to the AHA 2015 Guidelines). Victims of drowning require 5 initial rescue breaths before the first of the compressions series. After that, the rescuer would alternate the normal series of 30 chest compressions and 2 rescue breaths. In all victims, the compression speed is of at least 100 compressions per minute. Recommended compression depth in adults and children is of 5 cm (2 inches), and in infants it is 4 cm (1.6 inches). There exist some plastic shields and respirators that can be used in the rescue breaths between the mouths of the rescuer and the victim, with the purposes of sealing a better vacuum and avoiding infections. In some cases, the patient suffers one of the failures in the rhythm of the heart (ventricular fibrillation and ventricular tachycardia) that can be corrected with the electric shock of a defibrillator. When a victim is falling unconscious because of a cardiac arrest, it is important that someone asks for a defibrillator to use it in a defibrillation process. The common model of defibrillator (the AED) is an automatic portable machine that guide to the user with recorded voice instructions along the process, and analyze the victim, and apply the correct shocks if they are needed. The time in which a cardiopulmonary resuscitation can still work is not clear, and it depends on many factors. Many official guides recommend continuing a cardiopulmonary resuscitation until emergency medical services arrive (for trying to keep the patient alive, at least). The same guides also indicate asking for any emergency defibrillator (AED) near, to try an automatic defibrillation as soon as possible before considering that the patient has died. It can be difficult to determine the presence or absence of a pulse, so the pulse check has been removed for common providers and should not be performed for more than 10 seconds by healthcare providers.

Тек қана қысу

Жүрек тоқтауынан зардап шеккен ересектерге көмектесетін, дайындығы жоқ құтқарушыларға тек қана қысыммен жандандыру (тек қана қолмен көкірек қысымдары немесе жасанды тыныс алдырусыз жүрек-ми жандандыру) ұсынылады, себебі оны орындау оңай және телефон арқылы нұсқау беру ыңғайлы. Ауруханадан тыс жүрек тоқтауы болған ересектерде, қарапайым адамдардың тек қана қысыммен жандандыруы стандартты жандандырумен бірдей немесе жоғары нәтиже береді. Тек қана қысыммен жандандыру процедурасы көкірек сүйегінің ортаңғы бөлігін (тос сүйегін) төменгі жағынан басу арқылы жүзеге асырылады. Тек қана қысыммен жандандыру балаларға, олардың жүрек тоқтауы көбінесе тыныс алу проблемаларынан туындағандықтан, тиімді болмайды. Екі зерттеу көрсеткендей, тек қана қысыммен жандандыру жандандырудың жоқтығынан артық нәтиже берген жоқ. Балалар мен ересектердің екеуі де минутына 100 көкірек қысымын жасауы керек. Балалардан басқа, суға бату және есірткі дозасынан зардап шегу сияқты жағдайларда да ерекшеліктер бар; мұндай жағдайларда, егер көмектесуші оқытылған және оны істеуге дайын болса, қысыммен жандандыру және құтқару тынысы алу ұсынылады. AHA мәліметінше, Bee Gees тобының "Stayin' Alive" әнінің ырғағы минутына 104 соққыны құрайды және тек қана қолмен жандандыру үшін идеалды ырғақ болып табылады. Сондай-ақ, Queen тобының "Another One Bites the Dust" әнін ырғақтауға болады, ол минутына 110 соққыны және қайталама барабан үлгісін қамтиды. Жүрекке байланысты емес себептерден жүрек тоқтауы болған және 20 жасқа дейінгі адамдар үшін стандартты жандандыру тек қана қысыммен жандандырудан артық.

Жүрекке әсер ететін

Стандартты жандару шаралары құрбанды сыртқа қарай жатқан күйде жасалады. Кері жандару, немесе көкірек үстіндегі жандару, құрбанды көкірегімен төмен қарап жатқан күйде жасалады. Бұл бас жағын бірқарап бұрып, арқасын басып жасалады. Бас бұрылудың арқасында құсу және соның салдарынан туындайтын аспирациялық пневмония қаупі азаюы мүмкін. Американдық Жүрек Қауымдастығының қазіргі нұсқаулары жандару шараларын сыртқа қарай жатқан күйде жасауды ұсынады және пациентті бұру мүмкін болмаған жағдайларда ғана кері жандаруды қолдануға рұқсат береді.

Жүктілік

Жүктілік кезінде әйел арқасына жатқанда, жатыры төменгі қуыс венаны қысып, нәтижесінде веноздық қайтым азаюы мүмкін. Бұл балаларға жүргізілетін жансақтау шараларында да орын алады.

Басқа

Аурухана жағдайында іштің сығылуы тиімді болуы мүмкін. Ауруханаға дейін немесе балаларда тиімділігін көрсететін деректер жоқ. Ішкі жүрек массажы – хирургиялық кесу арқылы кеуде қуысына еніп, жүректің өзін қолмен сығу. Мұндай процедура әдетте, кеуде қуысы жүрек операциясы үшін ашық болған кезде жасалады. Кеуде қуысын механикалық түрде декомпрессиялау арқылы жүзеге асырылатын белсенді сығу-декомпрессия әдістері жүрек тоқтауының нәтижелерін жақсартатыны дәлелденбеген.

Дефибрилляторлар

Дефибрилляторлар дефибрилляция (электрлік соққы) жасап, құрбан болған адамның жүрегінің қалыпты қызметін қалпына келтіруге мүмкіндік береді. Олар тек қана кейбір аритмиялар (жүректің қалыпсыз соғуы) үшін ғана қолданылады, атап айтқанда қарыншалық фибрилляция (ҚФ) және пульсі жоқ қарыншалық тахикардия (ЖТ). Егер науқас есінде болса немесе қалыпты пульсі болса, дефибрилляция жасау қажет емес. Дефибрилляция асистолия немесе пульсі жоқ электрлік белсенділік (ЭЖБ) кезінде де қолданылмайды, мұндай жағдайларда миды оттегімен қамтамасыз ету үшін жүрек қызметі қалпына келгенге дейін стандартты ЖЖҚ қолданылады. Дұрыс емес берілген электрлік соққылар қарыншалық фибрилляция (ҚФ) сияқты қауіпті аритмияларды тудыруы мүмкін. Ауруханадан тыс жүрек тоқтауы кезінде стандартты ЖЖҚ-дан артық екені дәлелденді.

Қолмен жүректі жандандыруға көмек көрсететін құрылғылар

Механикалық көкірек қысу құрылғылары стандартты қолмен жасалатын қысудан жақсырақ емес деп табылған. Оларды қолмен қысу орындау қауіпсіз емес жағдайларда, мысалы, қозғалып тұрған көлікте қолдану орынды. Осы мүмкін жақсартуға қол жеткізу үшін, жансақтау техникасын жақсартуға көмектесетін бірнеше құрылғылар жасалды. Бұл құрылғылар көкірекке қойылатын, үстінен құтқарушының қолы орналасатын, ал дисплей немесе дыбыстық сигнал тереңдігі, күші немесе жылдамдығы туралы ақпарат беретін, немесе қолғап сияқты кигізілетін форматта болуы мүмкін. Жарияланған бірнеше зерттеулер осы құрылғылардың көкірек қысудың сапасын жақсартатынын көрсетіп тұр. Бұл құрылғыларды жүрек тоқтаған науқасқа жансақтау шаралары қолданып жатқанда, құтқарушы өзімен бірге алып жүруге байланысты пайдалануға болады, сонымен қатар оларды дұрыс көкірек қысуды орындау дағдыларын жақсарту үшін оқу бағдарламаларында да қолдануға болады.

Автоматты CPR қамтамасыз ету құрылғылары

Механикалық ЖЖҚ механикалық желдету сияқты кеңінен қолданылмады; алайда, ауруханаға дейінгі жағдайда қолдану жиілігі артып келеді. Нарықтағы құрылғыларға Лунд университетінің ауруханасында жасалған LUCAS құрылғысы және AutoPulse кіреді. Екеуі де науқасты бекіту үшін кеудеге белдеулерді пайдаланады. LUCAS құрылғысының бірінші буыны газбен жұмыс істейтін поршень мен мотормен басқарылатын қысымдау жолағын қолданса, кейінгі нұсқалары аккумулятормен жұмыс істейді. Автоматтандырылған құрылғылардың бірнеше артықшылығы бар: олар құтқарушыларға басқа шараларға назар аударуға мүмкіндік береді; олар шаршамайды және адамдар сияқты тиімсіз қысымдар жасамайды; олар қолмен жасау қиын жағдайларда, мысалы, ауа амбуланстарында тиімді қысым жасауға қабілетті, сондай-ақ жедел жәрдем қызметкерлеріне жылдам қозғалатын көлікте науқастың үстінде тұрмай, қауіпсіз түрде бекінуге мүмкіндік береді. Дегенмен, кемшіліктеріне құрылғыны сатып алудың жоғары құны, жедел жәрдем қызметкерлерін оқытуға кететін уақыт, ЖЖҚ процедурасын тоқтату қажеттігі, дұрыс қолданылмау мүмкіндігі және құрылғының әртүрлі өлшемдерінің болуы жатады. Бірнеше зерттеулер көрсеткендей, тірі қалу көрсеткіштерінде айтарлықтай жақсару байқалмады, бірақ осы мәселені одан әрі зерттеу қажеттігін мойындады.

Жүрек-пәтірдендіру нұсқауларын беретін мобильді қосымшалар

Оқу-жаттығулар мен төтенше жағдайларды басқаруды қолдау мақсатында, ең ірі қосымша нарықтарында мобильді қосымшалар жарияланды. Қолданыстағы 61 қосымшаны бағалау нәтижесінде, көптеген қосымшалар негізгі өмірді сақтау бойынша халықаралық нұсқауларды сақтамайтыны және көптеген қосымшалар пайдалануға ыңғайлы емес екені анықталды. Осыған байланысты, Қызыл Крест төтенше жағдайға дайындық қолданбасын жаңартып, бекітті, ол суреттер, мәтін және бейнелер арқылы пайдаланушыға көмектеседі. Ұлыбританияның Жаңарту Кеңесі Lifesaver деп аталатын қосымшаға ие, ол жүрек-өкпе реанимациясын қалай жасау керектігін көрсетеді.

Дистаназия

Кейбір жағдайларда жүрек-өкпе реанимациясы (ЖӨР) дистаназияның бір түрі ретінде қарастырылуы мүмкін.

Жүрекпен қайта тірілу мүмкіндігі

Түрлі зерттеулер көрсеткендей, үйден тыс жүрек тоқтауы кезінде АҚШ-тағы куәгерлердің 14-45% аралығында Көкейкесті жансақтау шараларын (КЖЖС) жасауға тырысады, орташа көрсеткіш 32%. Әлем бойынша куәгерлер жасаған КЖЖС көрсеткіші 1%-дан 44%-ға дейін ауыспайды. Дегенмен, осы КЖЖС-нің тиімділігі әртүрлі, зерттеулерге сәйкес, куәгерлер жасаған КЖЖС-нің шамамен жартысы ғана дұрыс орындалады. Бір зерттеуде бұрын КЖЖС оқыған адамдардың өмірді құтқару үшін қажетті дағдылары мен сенімділігі жеткіліксіз екені анықталды. Есептің авторлары жүрек тоқтауына жауап беруге дайындықты арттыру үшін жақсы оқыту қажет екенін ұсынды. Жас пен КЖЖС бастау мүмкіндігі арасында байланыс бар. Жастарға жедел медициналық жәрдем келмей тұрып КЖЖС жасау ықтималдығы жоғары. Куәгерлер көпшілік орында, емес, адамның үйінде КЖЖС жасауға көбірек бейім, бірақ ауруханадан тыс жандандыру әрекеттерінің жартысынан астамы денсаулық сақтау мамандарының еншісінде. Сонымен қатар, тоқтау себебі мен куәгерлердің КЖЖС бастауы арасында айқын байланыс бар. Көрермендер медициналық себептерге байланысты жүрек тоқтаған жас адамдарға көпшілік орында КЖЖС жасауға бейім; жарақат, қан кету немесе уланудан тоқтағандарға КЖЖС жасау мүмкіндігі азырақ. Американдық Жүрек қауымдастығы мен Ұлттық денсаулық институты (NIH) халықтан және мамандардан КЖЖС алудағы жыныстық бейімділік туралы алғашқы ресми зерттеуді жүргізді және АҚШ бойынша 20 000-ға жуық жағдайды қарастырды. Зерттеуде әйелдердің көпшілік орында жүрек тоқтаған кезде КЖЖС алу мүмкіндігі ерлерге қарағанда алты пайызға төмен екені анықталды, бұл айырмашылық "көп жағдайда жыныстық шабуыл туралы жалған айыптаудан қорқуға байланысты" деп түсіндірілді.

Жүрек-қан тамырларын уақытылы қалпына келтіру мүмкіндігі

КР қан ағыны тоқтағаннан кейін 6 минут ішінде басталатын болса ғана тиімді болуы мүмкін, себебі жаңа қан осы уақыттан кейін жасушаларға енгенде ми жасушаларына қайтымсыз зақым келеді. Ми жасушалары оттегі жетіспейтін жағдайда 4-6 минут ішінде белсенсізденеді, сондықтан дәстүрлі жансақтау шараларымен оттегі қайта енгізілгенде олар тірі қалуға шамасы келмейді. Кардиоплегиялық қан құюды қолданған зерттеулер жүрек тоқтағанда 72±43 минутқа дейінгі аралықта 79,4% тірі қалу көрсеткішін байқады, ал дәстүрлі әдістер осы жағдайда 15% тірі қалу көрсеткішін ғана қамтамасыз етеді. Қазіргі таңда, КР, дефибрилляция және жаңа, жетілдірілген кезеңдік жансақтау техникаларының осы жаңа білім негізінде қандай рөл атқаратынын анықтау үшін қосымша зерттеулер қажет. Бірақ, ерекше жағдай – суыққа ұшыраған кезде жүрек тоқтауы. Гипотермия метаболизм және физиологиялық процестерді баяулату арқылы қорғаныс механизмін іске қосып, тіндердің оттегіге деген қажеттілігін күрт азайтады. Кейбір жағдайларда КР, дефибрилляция және озық жылыту техникалары ұзақ уақыт гипотермиядан кейін зардап шеккендерді қайта тірілтуге мүмкіндік берді.

Көрсеткіш тиімділігі

Көптеген фильмдер мен телешоуларда жүрек-өкпе реанимациясы (ЖӨР) тыныс алмай және қан айналымы тоқтаған адамды қайта тірілтуде өте тиімді деп дұрыс емес көрсетіледі. Бұл халықтың сәтті нәтижеге қол жеткізе алады деген нақты емес үмітін тудырады.

Оқу және КЖР кезеңдері

Денесі қалыпты түрде тыныс алып жатқан адамға жүрек-өкпе реанимациясы (ЖӨР) жасау қауіпті. Мұндай кеудеге жасалатын қысымдар жергілікті күшті жарақаттарға әкелуі мүмкін, соның салдарынан кеуде сүйегінің немесе қабырғалардың көкжиегі немесе сынуы қаупі туындайды. Егер науқас тыныс алмайтын болса, бұл қауіптер де бар, бірақ олар өмірге төнетін қауіптің алдында маңызсыз болып табылады. Сондықтан оқыту әрқашан, мысалы, танымал Resusci Anne моделі сияқты манекендермен жүргізіледі. Телевизия мен кинодағы ЖӨР техникасын көрсету көбінесе қасақана дұрыс емес болады. Науқасты сомдайтын актердің кеудесіне күштің жетпеуі үшін, жүрек-қан тамырларын қайта жандандыруды сомдайтын актерлер, қысым жасап тұрғандай көріну үшін шынтақтарын бүгіп алады.

Өзін-өзі қайтарудың алдау түрі

"Өзін-өзі жан сақтау" деп аталатын "жөтел арқылы жан сақтау" әдісі, "ViaHealth Rochester General Hospital" ауруханасының бұл техниканың авторы екенін қате көрсеткен "Жалғыз болғанда жүрек шабуынан қалай аман қалуға болады" деген тақырыптағы жалған электрондық хабарлар тізбегінің нысаны болды. Рочестер Жалпы ауруханасы осы техникамен байланысы жоқ екенін мәлімдеді. Жүрек тоқтасының басты белгісі – ес-түссіздік болғандықтан, "жөтел арқылы жан сақтау" арқылы өзін-өзі қайта жандандыру мүмкін емес, себебі ес-түссіз адам жөтеле алмайды. Американдық Жүрек Қауымдастығы (АЖҚ) және басқа да жан сақтау ұйымдары ауруханаларда оқытылған және қадағаланатын науқастарға жөтел қолданғанда, оның тиімділігі 90 секундқа ғана созылатынын көрсеткен.

Фильмнен үйрену

Кем дегенде бір жағдайда фильмнен үйренген жүрек-өкпе реанимациясы (ЖӨР) адамның өмірін сақтап қалды деген мәлімдеме бар. 2011 жылдың сәуір айында 9 жасар Тристин Сагин сестрында бассейнге құлағаннан кейін, оған жүрек-өкпе реанимациясын (ЖӨР) жасап, өмірін құтқарыпты. Ол бұл білімін "Black Hawk Down" фильмінен алған.

Қолмен ғана КР-ны суреттеу

Үйде, жұмыста немесе қоғамдық орында жүрек тоқтауына ұшыраған адамдардың үштен бірінен азы ғана жан сақтау шараларына ие болады. Көптеген куәгерлер дұрыс емес нәрсе жасап қоямын деп қорқады. 2009 жылдың 28 қазанында Америкалық Жүрек қауымдастығы және Жарнама кеңесі осы мәселені шешу мақсатында тек қолмен жүргізілетін жан сақтау шаралары туралы қоғамдық хабарлама мен веб-сайтты іске қосты. 2011 жылдың шілдесінде веб-сайтқа жаңа мазмұн қосылды, соның ішінде қолданушыға тек қолмен жан сақтау шараларын қалай орындауды үйренуге көмектесетін цифрлық қосымша да бар болды.

Тарих

XIX ғасырда доктор Х. Р. Сильвестер науқасты арқасына жатқызып, қолдарын басынан жоғары көтеріп, содан кейін кеудесіне басып, дем алуға көмектесетін жасанды тыныс алу әдісін сипаттады. Даниялық дәрігер Холгер Нильсен жасаған Holger Nielsen әдісі шұғыл медициналық көмек саласында революция жасады. ХХ ғасырдың басында енгізілген бұл әдіс науқасты тік жатқызып (арқасына жатып), әдісті орындайтын адам науқастың жанында немесе үстінде тізе бүгіп отыруды қамтиды. Холгер Нильсен әдісі құтқару тынысын беру үшін қолмен басқарылатын реаниматорды, көбінесе "Холгер Нильсен қапшығы" деп аталатын құралды пайдаланды. Орындаушы науқастың аузы мен мұрнына маска немесе қаптың аузын қойып, қапты қолмен қысып қояды. Бұл науқастың өкпесіне бақыланатын ауа ағынын жеткізеді, оттегімен қамтамасыз етуге және газдар алмасуына көмектеседі. 20 ғасырдың ортасында ғана медициналық қауымдастық жүрек тоқтағаннан кейін жандандырудың маңызды бөлігі ретінде ауыздан ауызға тыныс алуды кеудеге қысыммен біріктіріп қолдануды мойындап, насихаттауды бастады. Бұл комбинация алғаш рет 1962 жылы Джеймс Джуд, Гай Никербокер және Питер Сафар жасаған "Өмірдің импульсі" атты оқу видеосында көрсетілді. Джуд пен Никербокер Уильям Кувенховен және Джозеф С. Реддингпен бірге сыртқы кеудеге қысым жасау әдісін жақында ашқан, ал Сафар Реддинг пен Джеймс Эламмен ауыздан ауызға тыныс алудың тиімділігін дәлелдеу үшін жұмыс істеген. Бұл әдісті алғаш рет итке сынап көрді Реддинг, Сафар және Дж. У. Пирсон. Көп ұзамай бұл әдіс бір баланың өмірін сақтап қалды. Олардың бірлескен нәтижелері 1960 жылдың 16 қыркүйегінде Оушен-Ситиде өткен Мэриленд медицина қоғамының жылдық мәжілісінде ұсынылды және келесі он жылда кеңінен қабылдауға ие болды, бұған видео және олар өткізген лекциялық тур көмектесті. Питер Сафар 1957 жылы "Жандырудың ABC-сі" атты кітап жазды. АҚШ-та бұл әдіс алғаш рет 1970 жылдары халыққа оқытылатын техника ретінде танымал болды. Ауыздан ауызға тыныс алу кеудеге қысыммен біріктірілді, себебі қан айналымын оттегімен қамтамасыз ету үшін белсенді тыныс алу қажет деген болжам болды, және бұл комбинация тек кеудеге қысым жасаумен салыстырылмастан қабылданды. Алайда, 2000 жылдардағы зерттеулер бұл болжамның дұрыс еместігін көрсетті, нәтижесінде Америкалық жүрек қауымдастығы тек кеудеге қысым жасаудың тиімділігін мойындады (осы мақалада тек қысым туралы қараңыз). ЖЖР әдістері дамуын жалғастырды, 2010 жылдарығы жетістіктер тұрақты, жылдам жүрек стимуляциясына баса назар аударуды және тыныс алуға баса назар аудармауды қамтыды. Зерттеулер көрсеткендей, жүректі тек кеудеге қысыммен жылдам және тұрақты түрде стимуляциялаған адамдардың өмір сүру мүмкіндігі, тыныс алуды қосатын дәстүрлі ЖЖР алғандарға қарағанда 22%-ға жоғары. Адамдар ауыздан ауызға тыныс алу жасауға көбінесе тартынса, сондықтан тек кеудеге қысым жасау арқылы ЖЖР жасау мүмкіндігі екі есеге артады.

In the 19th century, Doctor H. R. Silvester described a method (the Silvester method) of artificial ventilation in which the patient is laid on their back, and their arms are raised above their head to aid inhalation and then pressed against their chest to aid exhalation. The Holger Nielsen technique of artificial respiration, developed by Danish physician Holger Nielsen, revolutionized the field of emergency medical care. Introduced in the early 20th century, this technique involved positioning the patient in a supine position (lying flat on their back) and the performer of the technique kneeling beside or above the patient. The Holger Nielsen technique utilized a manual resuscitator, commonly referred to as the "Holger Nielsen bag," to administer rescue breaths. The performer would place a mask or the bag's mouthpiece over the patient's mouth and nose while manually compressing the bag. This action would deliver a controlled flow of air into the patient's lungs, aiding in oxygenation and facilitating the exchange of gases. It was not until the middle of the 20th century that the wider medical community started to recognize and promote artificial ventilation in the form of mouth to mouth resuscitation combined with chest compressions as a key part of resuscitation following cardiac arrest. The combination was first seen in a 1962 training video called "The Pulse of Life" created by James Jude, Guy Knickerbocker, and Peter Safar. Jude and Knickerbocker, along with William Kouwenhoven and Joseph S. Redding had recently discovered the method of external chest compressions, whereas Safar had worked with Redding and James Elam to prove the effectiveness of mouth to mouth resuscitation. The first effort at testing the technique was performed on a dog by Redding, Safar and JW Pearson. Soon afterward, the technique was used to save the life of a child. Their combined findings were presented at the annual Maryland Medical Society meeting on September 16, 1960, in Ocean City, and gained widespread acceptance over the following decade, helped by the video and speaking tour they undertook. Peter Safar wrote the book ABC of Resuscitation in 1957. In the U. S., it was first promoted as a technique for the public to learn in the 1970s. Mouth to mouth resuscitation was combined with chest compressions based on the assumption that active ventilation is necessary to keep circulating blood oxygenated, and the combination was accepted without comparing its effectiveness with chest compressions alone. However, research in the 2000s demonstrated that assumption to be in error, resulting in the American Heart Association's acknowledgment of the effectiveness of chest compressions alone (see Compression only in this article). CPR methods continued to advance, with developments in the 2010s including an emphasis on constant, rapid heart stimulation, and a de emphasis on the respiration aspect. Studies have shown that people who had rapid, constant heart only chest compression are 22% more likely to survive than those receiving conventional CPR that included breathing. Because people tend to be reluctant to do mouth to mouth resuscitation, chest only CPR nearly doubles the chances of survival overall, by increasing the odds of receiving CPR in the first place.

Жануарлар туралы

Жануарларға, мысықтар мен иттерге де жүрек-өкпе реанимациясы (ЖӨР) жасау мүмкін. Принциптері мен тәжірибесі адамдарға жасалатын ЖӨР-мен ұқсас, бірақ жандандыру көбінесе ауыз емес, жануардың мұрыны арқылы жасалады. Жүрек-өкпе реанимациясын тек есінен танып қалған жануарларға ғана жасау керек, себебі есінен танып тұрған жануар шағып алуы мүмкін; есінен танып тұрған жануарға кеуде қысу қажет емес. Жануарлардың түрлеріне байланысты, адамдардан сүйек тығыздығы төмен болуы мүмкін, сондықтан ЖӨР жасағаннан кейін сүйектер әлсіреуі мүмкін.

Зерттеу

Мидың жұмыс істеу деңгейі (CPC баллдары) "жақсы" және "жаман" нәтижелерді сипаттау үшін зерттеу құралы ретінде қолданылады. 1-деңгей – саналы және ес жиі, қалыпты қызмет етеді. 2-деңгей – жеңіл кемістіктер ғана байқалады. 3-деңгей – орташа ауыр кемістіктер. 4-деңгей – ауыр кемістіктер. 5-деңгей – кома немесе созылмалы вегетациялық күй. 6-деңгей – ми өлімі немесе басқа себептерден туындаған өлім.