Кіріспе

Бұрын өсімдіктер туысы Сансевирия - Африка, әсіресе Мадагаскар және Оңтүстік Азияда өсетін, қазір молекулалық филогенетикалық зерттеулер негізінде Драцена туысына кіретін, тарихи танылған гүлді өсімдіктер туысы. APG III жіктеу жүйесінде Драцена Asparagaceae тұқымдасына, Nolinoideae (бұрынғы Ruscaceae) қосалқы туысына жатқызылады. Бұрынғы Dracaenaceae тұқымдасына да жатқызылған.

Сипаттама

Бұрын тұқымдасқа енгізілген түрлер арасында үлкен айырмашылық бар; олар Драцена пингвикула сияқты құнарлы шөлдік өсімдіктерден бастап Драцена трифасцита сияқты жұқа жапырақты тропикалық өсімдіктерге дейін жетеді. Өсімдіктер көбінесе таралып жатқан тамыршадан немесе тақташадан тығыз үйірмелер құрайды.

Жапырақтары

Бұрынғы Сансевиерия түрлерінің жапырақтары, әдетте, өсіп келе жатқан нүкте айналасында розеткаға орналасады, бірақ кейбір түрлері дистихозды. Жапырақтың пішіні әр түрлі. Бұрынғы барлық түрлерді жапырақтарына қарай екі негізгі топқа бөлуге болады: қатты жапырақты және жұмсақ жапырақты түрлер. Әдетте қатты жапырақтылар құрғақ климаттық аймақтардан, ал жұмсақ жапырақтылар тропикалық және субтропикалық аймақтардан таралады. 1787 жылы Винченцо Петанья өзінің қамқоршысы Пьетро Антонио Сансеверино, Чиаромонте графын (1724-1771) құрметтеу үшін тұқымға Сансевериния деген ат қойды. 1794 жылы Карл Петер Тунберг Сансевирия атауын қолданды. Тунбергтің аты жаңа ма, әлде Петаньяның аты үшін баспа қатесі ме, бұл анық емес. "Сансеверия" және "Сансевиера" деген жазулар да жиі кездеседі, бұл итальяндық жер атауының баламалы жазуларынан туындайтын шатасу. Молекулалық филогенетикалық зерттеулер Сансевирияның Драценаның ішінде орналасқанын көрсетті, егер Драцена бұрын Сансевирияға орналастырылған түрлерді қосу үшін кеңейтілмесе, соңғысы парафилетикалық болып табылады.

Арқан және дәстүрлі қолданыстар

Африкада бұрынғы Сансевиерия түрлерінің жапырақтары талшық өндіру үшін қолданылады; кейбір түрлерде, мысалы, Dracaena hanningtonii, өсімдіктің шырыны антисептикалық қасиеттерге ие, ал жапырақтары дәстүрлі алғашқы көмек көрсетуде бинттер үшін қолданылады.

Қиыршық тас

Бірнеше бұрынғы Сансевирия түрлері - жылы аймақтарда танымал үй өсімдіктері, ең көп сатылатын - Драцена трифасцита; көптеген сорттар бар. Қытайда бұл өсімдікті көбінесе айдаһарлар мен феникстермен әшекейленген ыдыста ұстайды. Өсімдік салыстырмалы түрде баяу өседі және көп жыл бойы өмір сүреді. Оның екі негізгі түрі бар: жабайы сансевириялардың қатаң, тік, шашыраңқы, найза тәрізді жапырақтары бар, ал құс ұясы сансевириялары розеткаларда өседі. Сансевириялар үй өсімдіктері ретінде жылылық пен жарықпен жақсы өседі, бірақ көлеңкеге де төзімді. Олар суарудан шіріуі мүмкін, сондықтан оларды суарудан аулақ, жақсы сусатылған топыраққа салу маңызды. Кейде олар өте өсіп, құмыраны сындырып тастағандықтан, оларды қайтадан құмыраға отырғызу немесе тамырдан бөліп алу қажет. Кореяда құмырадағы сансевирияны әдетте бизнестің ашылу салтанатында немесе басқа да қолайлы оқиғаларда сыйға береді. Барбадоста сансевирияны "ақшалы өсімдік" деп те атайды, өйткені оны ұстаған адамның ақшасы әрқашан болады деген сенім бар. Бұл сенім АҚШ-тың банкноттарымен түстің (жасыл) байланысына негізделген сияқты. Басқа да бұрынғы Sansevieria түрлері егісте жиі кездеспейді. Тағы бір түрі - Sansevieria cylindrica, оның жапырақтары D. trifasciata-дан мүлдем өзгеше көрінеді, бірақ бірдей мықты.

Кино мен теледидардағы сахналық көріністер

Сансевириялар 1930 жылдардан бастап Голливудта да, халықаралық деңгейде де көптеген фильмдер мен телешоулардың декорациясы ретінде жиі пайдаланылған, соның ішінде Сербиялық фильм, Джон Малкович, Көк бархат, Қаз шұпағы, Шошқа күні, Үйге, Қағаз және Бұл соңғы сағат.

Ауаны тазарту

NASA-ның таза ауа зерттеуіне сәйкес, басқа өсімдіктермен бірге алтын құрт (Epipremnum aureum) және жүгері өсімдігі (Dracaena fragrans) сияқты Dracaena trifasciata формальдегид, ксилен және толуол сияқты кейбір ластаушы заттарды алып тастау арқылы ауаны тазарта алады. Сансевириялар түнде көмірқышқыл газын сіңіретін, ал күндіз оттегі бөлінетін красулацеялық қышқыл метаболизмін қолданады. Түнде көміртегіді сіңіру оларды әсіресе жатын бөлмесі өсімдіктеріне айналдырады. Алайда, жапырақтары жұтылса, уытты болуы мүмкін, сондықтан оларды әдетте балалар бөлмесіне қоюға болмайды.

Фэн-шуй

Фэн-шуй бойынша, сансевирияның жапырақтары жоғары қарай өсетіндіктен, өсімдіктер фэн-шуй үшін пайдаланылуы мүмкін. Кейбіреулер сансевирияны балалардың қасында ұстаған кезде, оның қалыңдықты азайтады деп санайды, бірақ балаға өсімдіктің улы жапырақтары қол жетімді болмауын қамтамасыз ету үшін сақ болу керек. Басқалары дренаждың тербелісіне қарсы тұру үшін шұңқырларды дәретхана резервуарына жақын орналастырып қоюды ұсынады.