Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бұрын өсімдіктер туысы Сансевирия - Африка, әсіресе Мадагаскар және Оңтүстік Азияда өсетін, қазір молекулалық филогенетикалық зерттеулер негізінде Драцена туысына кіретін, тарихи танылған гүлді өсімдіктер туысы. APG III жіктеу жүйесінде Драцена Asparagaceae тұқымдасына, Nolinoideae (бұрынғы Ruscaceae) қосалқы туысына жатқызылады. Бұрынғы Dracaenaceae тұқымдасына да жатқызылған.
Formerly genus of plants
Sansevieria is a historically recognized genus of flowering plants, native to Africa, notably Madagascar, and southern Asia, now included in the genus Dracaena on the basis of molecular phylogenetic studies. In the APG III classification system, Dracaena is placed in the family Asparagaceae, subfamily Nolinoideae (formerly the family Ruscaceae). It has also been placed in the former family Dracaenaceae.
Сипаттама
Бұрын тұқымдасқа енгізілген түрлер арасында үлкен айырмашылық бар; олар Драцена пингвикула сияқты құнарлы шөлдік өсімдіктерден бастап Драцена трифасцита сияқты жұқа жапырақты тропикалық өсімдіктерге дейін жетеді. Өсімдіктер көбінесе таралып жатқан тамыршадан немесе тақташадан тығыз үйірмелер құрайды.
There is great variation within the species formerly placed in the genus; they range from succulent desert plants such as Dracaena pinguicula to thinner leafed tropical plants such as Dracaena trifasciata. Plants often form dense clumps from a spreading rhizome or stolons.
Жапырақтары
Бұрынғы Сансевиерия түрлерінің жапырақтары, әдетте, өсіп келе жатқан нүкте айналасында розеткаға орналасады, бірақ кейбір түрлері дистихозды. Жапырақтың пішіні әр түрлі. Бұрынғы барлық түрлерді жапырақтарына қарай екі негізгі топқа бөлуге болады: қатты жапырақты және жұмсақ жапырақты түрлер. Әдетте қатты жапырақтылар құрғақ климаттық аймақтардан, ал жұмсақ жапырақтылар тропикалық және субтропикалық аймақтардан таралады. 1787 жылы Винченцо Петанья өзінің қамқоршысы Пьетро Антонио Сансеверино, Чиаромонте графын (1724-1771) құрметтеу үшін тұқымға Сансевериния деген ат қойды. 1794 жылы Карл Петер Тунберг Сансевирия атауын қолданды. Тунбергтің аты жаңа ма, әлде Петаньяның аты үшін баспа қатесі ме, бұл анық емес. "Сансеверия" және "Сансевиера" деген жазулар да жиі кездеседі, бұл итальяндық жер атауының баламалы жазуларынан туындайтын шатасу. Молекулалық филогенетикалық зерттеулер Сансевирияның Драценаның ішінде орналасқанын көрсетті, егер Драцена бұрын Сансевирияға орналастырылған түрлерді қосу үшін кеңейтілмесе, соңғысы парафилетикалық болып табылады.
The leaves of former Sansevieria species are typically arranged in a rosette around the growing point, although some species are distichous. There is a great variation in foliage form. All former species can be divided into one of two basic categories based on their leaves: hard leaved and soft leaved species. Typically, hard leaved species originate from arid climates, while soft leaved species originate from tropical and subtropical regions. The genus was originally named Sanseverinia by Vincenzo Petagna in 1787, to honor his patron Pietro Antonio Sanseverino, Count of Chiaromonte (1724–1771), in whose garden Petagna had seen the plant. In 1794, Carl Peter Thunberg used the name Sansevieria. It is not clear whether Thunberg's name was intended to be new, or was a typographical error for Petagna's name. The spellings "Sanseveria" and "Sanseviera" are commonly seen as well, the confusion deriving from alternate spellings of the Italian place name. Molecular phylogenetic studies showed that Sansevieria was nested within Dracaena, rendering the latter paraphyletic unless Dracaena was expanded to include the species formerly placed in Sansevieria.
Арқан және дәстүрлі қолданыстар
Африкада бұрынғы Сансевиерия түрлерінің жапырақтары талшық өндіру үшін қолданылады; кейбір түрлерде, мысалы, Dracaena hanningtonii, өсімдіктің шырыны антисептикалық қасиеттерге ие, ал жапырақтары дәстүрлі алғашқы көмек көрсетуде бинттер үшін қолданылады.
In Africa, the leaves of former Sansevieria species are used for fiber production; in some species, e. g. Dracaena hanningtonii, the plant's sap has antiseptic qualities, and the leaves are used for bandages in traditional first aid.
Қиыршық тас
Бірнеше бұрынғы Сансевирия түрлері - жылы аймақтарда танымал үй өсімдіктері, ең көп сатылатын - Драцена трифасцита; көптеген сорттар бар. Қытайда бұл өсімдікті көбінесе айдаһарлар мен феникстермен әшекейленген ыдыста ұстайды. Өсімдік салыстырмалы түрде баяу өседі және көп жыл бойы өмір сүреді. Оның екі негізгі түрі бар: жабайы сансевириялардың қатаң, тік, шашыраңқы, найза тәрізді жапырақтары бар, ал құс ұясы сансевириялары розеткаларда өседі. Сансевириялар үй өсімдіктері ретінде жылылық пен жарықпен жақсы өседі, бірақ көлеңкеге де төзімді. Олар суарудан шіріуі мүмкін, сондықтан оларды суарудан аулақ, жақсы сусатылған топыраққа салу маңызды. Кейде олар өте өсіп, құмыраны сындырып тастағандықтан, оларды қайтадан құмыраға отырғызу немесе тамырдан бөліп алу қажет. Кореяда құмырадағы сансевирияны әдетте бизнестің ашылу салтанатында немесе басқа да қолайлы оқиғаларда сыйға береді. Барбадоста сансевирияны "ақшалы өсімдік" деп те атайды, өйткені оны ұстаған адамның ақшасы әрқашан болады деген сенім бар. Бұл сенім АҚШ-тың банкноттарымен түстің (жасыл) байланысына негізделген сияқты. Басқа да бұрынғы Sansevieria түрлері егісте жиі кездеспейді. Тағы бір түрі - Sansevieria cylindrica, оның жапырақтары D. trifasciata-дан мүлдем өзгеше көрінеді, бірақ бірдей мықты.
Several former Sansevieria species are popular houseplants in temperate regions, with Dracaena trifasciata the most widely sold; numerous cultivars are available. In China, the plant is usually kept potted in a pot often ornamented with dragons and phoenixes. Growth is comparatively slow and the plant will last for many years. There are two main varieties: wild type sansevierias have stiff, erect, scattered, lance shaped leaves while the bird's nest sansevierias grow in rosettes. As houseplants, sansevierias thrive on warmth and bright light, but will also tolerate shade. They can rot from over watering, so it is important that they are potted in well drained soil, and not over watered. They need to be re potted or split at the root from time to time because they will sometimes grow so large that they break the pot they are growing in. In Korea, potted sansevierias are commonly presented as a gift during opening ceremonies of businesses or other auspicious events. In Barbados, sansevieria is also popularly referred to as the "money plant", with the belief that the person having it will always have money. The belief seems to be based on an association of the color (green) with the US bills. Other former Sansevieria species are less common in cultivation. Another species is Sansevieria cylindrica, which has leaves which look quite different from D. trifasciata, but is equally tough.
Кино мен теледидардағы сахналық көріністер
Сансевириялар 1930 жылдардан бастап Голливудта да, халықаралық деңгейде де көптеген фильмдер мен телешоулардың декорациясы ретінде жиі пайдаланылған, соның ішінде Сербиялық фильм, Джон Малкович, Көк бархат, Қаз шұпағы, Шошқа күні, Үйге, Қағаз және Бұл соңғы сағат.
Sansevierias have frequently been used as a set decoration in many films and TV shows, both in Hollywood and internationally, since at least the 1930s, including A Serbian Film, Being John Malkovich, Blue Velvet, Duck Soup, Groundhog Day, Homegrown, The Paper, and These Final Hours.
Ауаны тазарту
NASA-ның таза ауа зерттеуіне сәйкес, басқа өсімдіктермен бірге алтын құрт (Epipremnum aureum) және жүгері өсімдігі (Dracaena fragrans) сияқты Dracaena trifasciata формальдегид, ксилен және толуол сияқты кейбір ластаушы заттарды алып тастау арқылы ауаны тазарта алады. Сансевириялар түнде көмірқышқыл газын сіңіретін, ал күндіз оттегі бөлінетін красулацеялық қышқыл метаболизмін қолданады. Түнде көміртегіді сіңіру оларды әсіресе жатын бөлмесі өсімдіктеріне айналдырады. Алайда, жапырақтары жұтылса, уытты болуы мүмкін, сондықтан оларды әдетте балалар бөлмесіне қоюға болмайды.
According to a NASA Clean Air Study, along with other plants such as golden pothos (Epipremnum aureum) and corn plant (Dracaena fragrans), Dracaena trifasciata is capable of purifying air by removing some pollutants such as formaldehyde, xylene, and toluene. Sansevierias use the crassulacean acid metabolism process, which absorbs carbon dioxide at night, although oxygen is released during daylight. Nighttime absorption of |CO2 purportedly makes them especially suitable bedroom plants. However, since the leaves are potentially poisonous if ingested, they are not usually recommended for children's bedrooms.
Фэн-шуй
Фэн-шуй бойынша, сансевирияның жапырақтары жоғары қарай өсетіндіктен, өсімдіктер фэн-шуй үшін пайдаланылуы мүмкін. Кейбіреулер сансевирияны балалардың қасында ұстаған кезде, оның қалыңдықты азайтады деп санайды, бірақ балаға өсімдіктің улы жапырақтары қол жетімді болмауын қамтамасыз ету үшін сақ болу керек. Басқалары дренаждың тербелісіне қарсы тұру үшін шұңқырларды дәретхана резервуарына жақын орналастырып қоюды ұсынады.
According to feng shui, because the leaves of sansevierias grow upwards, the plants can be used for feng shui purposes. Some believe that having sansevierias near children helps reduce coarseness, although care must be taken to ensure the child cannot reach the plant's poisonous leaves. Others recommend placing pots near the toilet tank to counter the drain down vibrations.