Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бржещы (Бриск) - Польшаның оңтүстігіндегі Кіші Польша воеводтығының Ошвицким округінің қаласы. 2021 жылдың желтоқсанына қалада 10 935 адам тұрады. Ошвицкий герцогтігінің аумағы ақырында 1564 жылы Польшаға қосылды және Краков воеводтығының Силезия округін құрды. Ғасырлар бойы Бжеске Польша патшаларына тиесілі, ақсүйектерге жалға берген шағын жеке ауыл болды. Тұрғындар негізінен балықшылар мен фермерлер болды, ал Бжешке басқалармен бірге король Станислав Август Пониатовскийдің дәрігері Доминик Герриге тиесілі болды. Кіші Польшаның барлық қалалары мен ауылдары сияқты Бржещке де Польшаға швеция шабуыл жасаған кезде (1655-1660 жж.) толығымен қираған. Польшаның бөлінісінен кейін ауыл Габсбург империясына қосылды, ал 1772 жылдан 1918 жылға дейін Галисия провинциясының бөлігі болды. 1900 жылы Бжескеде 220-ға жуық үй болды, ал тұрғындарының саны 1400 адам. Тұрғындардың барлығы дерлік поляктар мен католиктер еді. Бржеске 1907 жылы құрылған антрацитті көмір кенішінің арқасында өсті. Кеншілер үшін жаңа тұрғын үй аудандары салынды, халық саны тез өсті, ал Екінші Польша республикасында Бжестке Краков воеводиясының негізгі өнеркәсіптік ауылдарының бірі болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бұл қала Польшаның қарсылық күштерінің бекінісі болды, ол Аушвиц концентрациялық лагерінің тұтқындарына көмектесті. Аушвицтегі тұтқындар жұмыс істейтін шахтаға жақын Жавишовиц деп аталатын шағын лагерьде орналасты. Көптеген тұтқындар неміс азаматтық шахта басшылары мен СС-тің құл еңбегімен өлтірілді. Германия билігі оның атын Колендорф деп өзгертті. Соғыстан кейін ауыл дамуын жалғастырды, ал 1962 жылы шілдеде қала жарғысы берілді.
Brzeszcze (Brisk) is a town in Oświęcim County, Lesser Poland Voivodeship in southern Poland, near Oświęcim. As of December 2021, the town has a population of 10,935. The territory of the Duchy of Oświęcim was eventually incorporated into Poland in 1564 and formed Silesian County of Kraków Voivodeship. For centuries Brzeszcze remained a small, private village, which belonged to Polish kings, who leased it to members of the nobility. The inhabitants were mainly fishermen and farmers, and among others, Brzeszcze was owned by Dominik Gherri, the physician of King Stanisław August Poniatowski. Like almost all towns and villages of Lesser Poland, Brzeszcze was completely destroyed during the Swedish invasion of Poland (1655–1660). Following the Partitions of Poland, the village was annexed by the Habsburg Empire, and from 1772 until 1918 it was part of the province of Galicia. In 1900, there were some 220 houses at Brzeszcze, with the population of 1,400. Almost all residents were ethnic Poles and Roman Catholics. Brzeszcze grew because of the anthracite coal mine, which was founded in 1907. New housing districts for miners were built, the population quickly grew, and in the Second Polish Republic, Brzeszcze was one of main industrial villages of Kraków Voivodeship. During World War II, the town was a stronghold of the Polish resistance, helping the prisoners of Auschwitz concentration camp. Prisoners of Auschwitz were also housed in a sub camp, called Jawischowitz, near the mine where they labored. Numerous prisoners were killed through slave labor by the German civilian mine authorities, and by the SS. German authorities changed its name into Kohlendorf. After the war the village continued its development, and in July 1962 was granted town charter.
Экономика
Қала экономикасы антрацитті көмір шахтасына "Бржецкий Силезия" бағытталған, ол аймақтағы ең ірі жұмыс беруші және бүкіл воеводалықтағы ең ірілердің бірі. Екінші Польша республикасында бұл Польша мемлекетіне тиесілі жалғыз ірі көмір кеніші болды. Соғыс кезінде шахта Герман Герингтің Рейхсверк конгломераттарының бір бөлігі болды және онда Явишовиц тұтқындары жұмыс істеді.
The economy of the town focuses on an anthracite coal mine "Brzeszcze Silesia" which is the biggest employer in the region, and one of the biggest in the entire Voivodeship. In the Second Polish Republic, it was the only large coal mine which belonged to the Polish state. During the war, the mine was part of the Reichswerke Hermann Göring conglomerate, and inmates of the Jawischowitz were employed in it.
Қызықты орындар
Ең маңызды қызығушылық 19 ғасырдағы Рим-католик шіркеуі болып табылады. Оның құрылысы 1874 жылы басталды және 30 жыл бойы, негізінен қаржылық қиындықтарға байланысты жалғасты. Шіркеуден басқа, Бржескеде 18 ғасырдағы Австрия шекаралық белгісі, 19 ғасырдағы бірнеше жол жиегіндегі шіркеулер және 1655 жылы швед басқыншылары өртеп жіберген 16 ғасырдағы шіркеудің іргетастары бар.
Most important point of interest is a 19th century Roman Catholic parish church of St. Urban. Its construction was initiated in 1874, and lasted 30 years, mostly due to financial difficulties. Apart from the church, Brzeszcze has an 18th century Austrian boundary marker, several 19th century roadside chapels, and foundations of a 16th century church, which was burned by the Swedish invaders in 1655.
Спорт
Горник Бжестше Клубты 1922 жылы Чехословакиядағы Транс-Ользадан келген поляк босқындары құрды. "Бржецке" шахтасы оның негізгі демеушісі болған, ал клубтың бастапқы атауы "Strzała" болды.
Górnik Brzeszcze – The club was founded in 1922 by the Polish refugees from Trans Olza in Czechoslovakia. The "Brzeszcze" mine used to be its main sponsor, and club's original name was “Strzała”.